Kudüs'ün Osmanlı topraklarındaki son 60 yılı

İslam'ın ilk kıblesi, üç mübarek beldeden biri olan Kudüs, Müslümanların kendisine verdikleri değer nispetinde, hizmet de ettikleri bir şehir. İslam kültürü içerisinde daima önemli olan bu şehrin ihyası için, geçmişte ecdadımız büyük hizmetler verdi. Şehrin harap halinin haberini alan Kanuni, "Dimesünler ki çok hazîne gider / Bir içim suyı bin hazîne değer" diyerek; derhal şehrin ihya edilmesini emretti.

Kudüs, 1516 yılından 1917 yılına kadar Osmanlı'nın hâkimiyetinde kaldı. Müslümanlar, Kudüs'te uzun yıllar adaletli bir yönetim sergilediler. Herkesin canına, malına, inancına saygı duydular. Hatta gayr-i müslimler, aralarındaki anlaşmazlıkların çözümünde Osmanlı'nın adaletine sığınırlardı.

Kudüs, Osmanlı yönetimi altında hep sancak statüsünde kalmakla birlikte bağlı bulunduğu merkez zamanla değişti. 1516-1831 yılları arasında Şam eyaleti, 1841-1865 yılları arasında Sayda eyaleti ve bu son tarihte Sayda ve Şam eyaletlerinin birleştirilmesiyle oluşturulan Suriye vilâyeti içinde yer aldı.

1872-1917 döneminde ise müstakil mutasarrıflık statüsü verilerek doğrudan merkezî hükümete bağlandı. Malî açıdan önce Halep, 1860'ların ikinci yarısından itibaren Şam defterdarlığına bağlandı.

Kudüs, Kanuni Sultan Süleyman döneminde büyük imar faaliyetleri yaşadı. Kubbetü's-sahre'nin restorasyonuyla başlayan çalışmalar bugün hala ayakta olan surların inşasıyla sürdü.