Arama

İslam uygarlığı ile mükemmel forma ulaşan kubbe mimarisi

Kemerin üç boyutlu uyarlaması olan kubbe, Müslüman mimarisinde iki temel sembolik anlama sahipti: gök kubbenin yanı sıra, müminlerin maddi ve manevi varlığını kuşatan ilahi kudreti de temsil ediyordu. Ayrıca orta sahn veya mihrap gibi belirli alanları vurgularken, binanın içini aydınlatmak gibi pratik işlevlere de sahipti. Altın çağını İslam uygarlığında yaşayan ve mükemmel forma ulaşan kubbe mimarisi hakkında bilinmeyenleri sizler için derledik.

  • 1
  • 10
İSLAM UYGARLIĞINDAN ÖNCE KUBBE YAPIMI NASILDI?
İSLAM UYGARLIĞINDAN ÖNCE KUBBE YAPIMI NASILDI?

Kubbe yapımının gelişiminde, kare şeklindeki bir alanın bombeli ve kemerli bir yapıya nasıl dönüştürüleceği sorusunun cevaplanması gerekiyordu.

Bu sorunu Müslümanlardan çok önce çözen Bizanslılar ve İranlılar, bingili kubbe (pandantif) kullanıyordu.

Yani kubbe için ihtiyaç duyulan daire veya elips şeklindeki kesintisiz tabanı, üçgen şeklindeki küre parçalarını köşelere yerleştirmek suretiyle elde ediyorlardı. Kubbenin ağırlığı bu pandantifler sayesinde dört köşede toplanıyor ve bu noktalara denk gelen dört ayakla destekleniyordu.

  • 2
  • 10
MÜKEMMEL FORMA MÜSLÜMANLARLA ULAŞAN KUBBELER
MÜKEMMEL FORMA MÜSLÜMANLARLA ULAŞAN KUBBELER

Bu yaklaşımı bir süre sonra kullanan Müslümanlar, ödünç aldıkları tüm fikirlerde olduğu gibi pandantifi de geliştirerek mükemmelleştirdiler.

Ancak sonunda pandantif yerine, kemerleri köşelere atarak küçük nişler oluşturan tonozbingi (tromp) kullanmayı tercih edeceklerdi.

Tonozbingi kullanımı sayesinde etkileyici mukarnas tromplar ya da mukarnas adıyla bilinen ve kubbelerin iç kısmını süsleyen tonozlar inşa ettiler.

  • 3
  • 10
EN YAYGIN KUBBE FORMU: YARIM DAİRE
EN YAYGIN KUBBE FORMU: YARIM DAİRE

En yaygın kubbe formu, en eski ve en yaygın olan yarım dairesel kubbedir.

Ebadı küçük olan ilk kubbeler, Kayrevan (670-675) camileriyle ve Şam (705-707) ve Kurtuba'daki (756-796) Emevi camileri gibi mihrabın önündeki transept karesinin üzerine inşa ediliyordu.

  • 4
  • 10
OSMANLI DÖNEMİNDE KUBBELER BÜYÜDÜ
OSMANLI DÖNEMİNDE KUBBELER BÜYÜDÜ

Yüzyıllar geçtikçe sayısı ve büyüklüğü artan kubbeler, sonradan ortada kullanılmaya başladı; kimi zaman türbelerde olduğu gibi çatının tamamını kapsayacak şekilde inşa edildi.

Kubbe, Osmanlılar döneminde mabedin tamamını kaplayacak kadar büyütülecek, etrafı, tıpkı Süleymaniye Camii'nde olduğu gibi, küçük kubbelerle donatılacaktı.

  • 5
  • 10
KUBBE YAPIMINDA HANGİ MALZEMELER KULLANILIYORDU?
KUBBE YAPIMINDA HANGİ MALZEMELER KULLANILIYORDU?

Geleneksel olarak, kubbe yapımında harç, çakıl ve moloz karışımı kullanılıyordu. Bu malzemeler, kuruyuncaya kadar harcı tutan ahşap kalıplara dökülüyordu.

Bu tekniğin dezavantajlarından biri, çok fazla ahşap gerektirmesi ve kurak bölgelerde kerestenin kolay bulunmamasıydı. Ayrıca, kalıpların binanın başka bölümlerinde kullanılabilmesi için önce bu kısmın kuruması gerekiyordu; bu sebeple bu teknikle bina yapımı oldukça uzun sürmekteydi.

2021 Fikriyat. Tüm hakları saklıdır.
BİZE ULAŞIN