Arama

10 soruda Osmanlı ordusunun sefer hazırlığı

Osmanlı İmparatorluğu tarihi anlatılırken devamlı olarak yapılan savaşlardan bahsedilir. Ancak Osmanlı ordularının seferlere nasıl çıktıkları üzerinse fazla durulmaz. On binlerce kişilik ordular yüzlerce kilometrelik mesafelere nasıl gittiler? Osmanlı seferlerinin lojistiği nasıl gerçekleşirdi? Bütün Osmanlı ülkesi herhangi bir savaş sırasında anında harekete geçecek alt yapı ile donatılmıştı. Çünkü savaş kararı verildikten sonra alınacak günübirlik kararlarla on binlerce kişiyi harbe götürmek mümkün değildi.

  • 1
  • 12
OSMANLI'DA SAVAŞA NASIL KARAR VERİLİRDİ?
OSMANLI'DA SAVAŞA NASIL KARAR VERİLİRDİ?

Osmanlı İmparatorluğu'nda herhangi bir ülke ile savaşmaya karar verileceği zaman padişahın huzurunda bir meclis toplanırdı. Divân-ı Hümâyûn üyelerinin yanı sıra Kaptan Paşa, Şeyhülislâm, Yeniçeri Ağası ve bazı beylerbeyi ve komutanlarda katılırdı. Herkese söz hakkı verilerek fikri alınırdı. İlgililerden ordunun donanmanın ve hazinen durumu hakkında bilgi alınırdı. Bir yere savaş açmadan önce de devrin şeyhülislâmı veya önde giden din adamlarından savaşın meşruluğuna dair fetva alınırdı. Fetva alınıp savaş kararında ittifak edilince padişah tuğları Cebehâne'nin önüne dikilirdi.

Bundan sonra da bütün Osmanlı ülkesi harekete geçirilirdi. Seferin yapılacağı yöndeki şehirlerde bulunan Osmanlı vali ve kadılarına emirler yazılarak yollar ve köprülerle ilgili yapılması gereken işlerin yerine getirilmesi emredilirdi. Yollar temizlenip genişletilir, üzerindeki engeller kaldırılır ve on binlerce askerin zorluk çekmeden geçebileceği hale getirilirdi. Harap köprüler tamir edilir. Eğer yıkılan varsa yeniden yapılırdı.

Bu ön tamirlerin yanı sıra sefer esnasında da ordunun önünde giden görevliler yolları düzenler, bataklık yerleri geçişe uygun duruma getirilir, köprüleri tamir ederlerdi. Öncüler düzelttikleri yollara işaret koyarak arkadan gelen ordunun doğru güzergâhı takip etmesini sağlardı.

  • 2
  • 12
ZAHİRE AMBARI NEDİR?
ZAHİRE AMBARI NEDİR?

En önemli meselelerden birisi de on binlerce kişinin yiyecek ihtiyacının karşılanmasıydı. İnsanların yanı sıra askerleri ve ordunun ağırlıklarını taşıyan hayvanların yemlerinin temini de gerekliydi. Bunu için sefer yolu üzerinde mahalli yöneticilere emirler gönderilir ve onların vasıtasıyla menzil adı verilen belli noktalarda gerekli ihtiyaçlar maddeleri ambarlarda depolanırdı.

Zahire ambarları savaş olmadığı zamanlarda da muhtemel savaş bir savaş ihtimaline karşı devamlı olarak dolu tutulmaya çalışılırdı. Ambarlar için görevlendirilen memurlar buralardaki maddelerin kayıtlarını tutardı. Depolanan maddelerin ziyan olmaması için bu ambarların tavan ve duvarlarının sağlam olması, rutubet bulunmaması gerekliydi. Eğer depolardaki yiyecek çürürse hemen yerine yenisi konulurdu.

  • 3
  • 12
YİYECEKLER NASIL TEMİN EDİLİRDİ?
YİYECEKLER NASIL TEMİN EDİLİRDİ?

Menzillerde toplananlar, un, buğday, çavdar, darı, pirinç, arpa, yağ, bal, koyun, tavuk, ekmek, saman, ot ve odun gibi maddelerdi. Bu maddelerden depolanası uygun olmayanlar ise yol boyunca satın alınırdı. Bu maddeler ya devlet tarafından satın alınır ya da Avarız-ı Divaniye ve Tekâlif-i Örfiye adı verilen vergiler karşılığında halktan karşılanırdı.

Odunun ihtiyaç duyduğu maddeler, genellikle sefer yolu üzerinde bulunan bölgelerden temin edilmekteydi. Eğer sefer yolu üzerindeki bölgelerde kıtlık varsa gereken yiyecekler uzak yerlerden satın alınarak getirilirdi. Örneğin,1578'de İran Seferi esnasında Erzurum ve Halep gibi yerlerde meydana gelen kıtlık yüzünden zahire sıkıntısı sebebiyle Rumeli bölgesinden, Boğdan'dan yiyecek satın alınmıştı. Devlet savaş zamanlarında satına adlığı yiyeceği piyasanın altında kendisinin belirlediği bir fiyata temin ederdi.

Sefer esnasında yiyecek sıkıntısı yaşanması durumunda askerler taşkınlık yapabilirdi. Ayrıca aç kalacak olan asker çevredeki köy ve kasabalara zarar verebilirdi. Bu da halkın Osmanlı yönetimine karşı soğuması demekti. Bu yüzden idarecilerin en fazla önem verdikleri hususların başında menzillerde zahire depolanması gelirdi. Yüz bin kişiyi geçen ordularla yapılan seferler, büyük bir disiplin içerisinde cereyan ederdi. Askerler sefer yolu üzerindeki köylülerin tarlalarına ve hayvanlarına fazla bir zarar verirlerse, zarara uğrayan kişi orduya gelerek durumu bildirirdi. Tarlası çiğnenmiş veya hayvanı alınmış birinin zararı devlet hazinesi tarafından karşılanırdı.

  • 5
  • 12
ORDUNUN EN ÖNEMLİ İHTİYACI NASIL TEMİN EDİLİRDİ?
ORDUNUN EN ÖNEMLİ İHTİYACI NASIL TEMİN EDİLİRDİ?

Askerlere kuru yiyecekler yerine günlük pişirilmiş yemek verilmesi askerlerin beslenmesi açısından çok daha önemliydi. Günde iki defa yemek pişirilirdi. Yemeklerin ana maddesi genellikle koyun etiydi. Sığır etine bu dönemde fazla itibar edilmezdi. Bir yıl süren bir seferde 100 bin civarında koyuna ihtiyaç duyulurdu. Ayrıca pirinç gibi maddelerden çorba işe bulgur ve pirinç pilavları da pişirilirdi. Osmanlı ordusunda uzun müddet esir olarak bulunan Kont Mersigli, her bir askere günlük olarak 320 gram ekmek,160 gram peksimet,200 gram koyun eti, 160 gram pirinç ve 80 gram yağ verildiğini belirtir.

En önemli ihtiyaç maddelerinden birisi olan ekmek iki türlü temin edilirdi. Ordunun geçeceği bölgelerdeki yerlere emirler gönderilerek ekmek pişirtilip hazırlatılırdı. Durum ve zaman uygun olduğunda ise ordu içerisinde kurulan fırınlarda pişirilirdi. Ancak ekmek uzun zaman dayanmadığı için peksimet daha çok tercih edilirdi. Sefer güzergâhındaki ambalajlarda devamlı olarak peksimet bulunurdu. Peksimet pişirilip depolandıktan bir sene sonra bir sene içerinde kullanılmamışsa daha fazla saklanılmayıp yenilirdi. Ayrıca sefer sırasında yol üzerindeki yerleşim yerlerine emir gönderilerek peksimet pişirtilir ve çuvallara konulup katır ve develerle orduya getirilirdi.

2019 Fikriyat. Tüm hakları saklıdır.
BİZE ULAŞIN