Arama

İstanbul'un gerdanındaki inciler: Kadın çeşmeleri

İstanbul, tarihi kayıtlarda dünyada en çok çeşmesi olan şehir olarak geçer. Suyun nakşedilmesinde başta Osmanlı padişahları olmak üzere, hanım sultanlar, padişah kızları, sadrazamlar, paşalar, devlet erkânı ve imkânı olan herkesin katkısı olmuştu. İstanbul'u süslemede gayret gösteren Osmanlı kadınlarının çeşmelerini sizler için derledik.

  • 1
  • 30
KADIN ÇEŞMELERİ
KADIN ÇEŞMELERİ

Mimarisiyle, konumuyla hayallerin ve güzelliğin şehridir İstanbul. Her sokağının başında sebil ve çeşmeleriyle merhaba der misafirlerine, gelip geçenlere. Bentler ve kemerleri boynundaki süsüdür. Hamamları, şadırvanları, su terazileri, sarnıçları ve kuyularıyla suya ahengi getirir. İnsanlık için su hayat kaynağıdır. Türk toplumları da suya yakın yerlere yerleşmiş, İslamiyet ile hayır işi olarak su dağıtımına önem vermişlerdir.

  • 2
  • 30
KADIN ÇEŞMELERİ
KADIN ÇEŞMELERİ

Türk kültüründe bir yere su götürmek, susamışa bir tas su vermek, yoldan gelip geçenin içmesi için çeşme-sebil yaptırmak büyük hayırlardan sayılır. Suyun ahaliye ulaştırılması meselesine de ibadet gözüyle bakıldığı için devlet yöneticileri ve halk, su mimarisine hassasiyetle yaklaşır. Dini, sosyal, kültürel ve ekonomik bağlamda değerlendirildiğinde su kültürü aslında toplum gelişmişliği ile yakından alakalıdır. Devlet ne kadar büyük ise suyla ilgili mimari yapılara yapılan yatırımlar bir o kadar fazla olur. Şehirlerin su ihtiyacını gidermek amacıyla isale hatları döşenir, su kemerleri, bentler, havuzlar, maksemler, suterazileri, sarnıçlar, çeşme ve sebiller yapılır.

  • 3
  • 30
KADIN ÇEŞMELERİ
KADIN ÇEŞMELERİ

Osmanlı'da padişahların, devlet görevlilerinin, ağaların, beylerin adlarının sıkça geçtiği hayırseverlik kervanına kadınlar da özellikle yaptırdıkları çeşmelerle katılır. Osmanlı'nın kadın çeşmeleri, pek çoğu su sıkıntısına bir hâl çare olmak için inşa edilen, bazen kadının güç ve zenginlik nişanesi olarak yapılan, bugün suları akmasa da kendine has güzelliklerini hâlâ koruyor.

  • 4
  • 30
İLK ÇEŞME FATİH SULTAN MEHMET TARAFINDAN YAPILDI
İLK ÇEŞME FATİH SULTAN MEHMET TARAFINDAN YAPILDI

Fatih Sultan Mehmet'in fetihten önce İstanbul çevresine çeşmeler yaptırdığı anlatılır. Öyle ki Rumeli Hisarı çevresinde konumlanan çeşmeler 1452 yılı ile tarihleniyor. Suriçi'nde en eskiye tarihlenen çeşmenin ise Cerrahpaşa'da bulunan Davut Paşa Çeşmesi olduğu biliniyor.

  • 5
  • 30
ÇEŞMELER AMACINA GÖRE İSİM ALIR
ÇEŞMELER AMACINA GÖRE İSİM ALIR

Su tesisleri konusunda imparatorluğun başkentinin merkez sayılması sebebiyle fetihten sonraki dönemde su ihtiyacını karşılayan pek çok çeşme inşa edilir. Yapımları 15'inci yüzyıldan sonra hızla artan çeşmeler 20'inci yüzyıla kadar simge haline gelerek şehrin boynuna takılan birer inci gibi dizilir. İçme suyu, temizlik, susuz mahallelerin ihtiyacını karşılama, ölen bir yakının ruhuna bağışlama gibi farklı sebeplerle yaptırılan çeşmeler bulundukları yer ve amaçlarına göre adlandırılır: Duvar çeşmesi, köşe çeşmesi, meydan çeşmesi, sebillerle birlikte tasarlanan çeşmeler, namazgâh çeşmesi, oda çeşmesi, sütun çeşmeler ve köşk/yalı gibi yapıların içine dekoratif amaçlı inşa edilenler.

2022 Fikriyat. Tüm hakları saklıdır.
BİZE ULAŞIN