El-Cezerî’nin Meşhur Filli Su Saati nasıl çalışıyordu?
İslam'ın Altın Çağı olarak adlandırılan dönem, medeniyetimizin bilim, sanat ve felsefede çığır açtığı, dahiyane fikirlerin yeşerdiği ve hayata geçirildiği bir devirdir. Bu dönemin bilginleri, Avrupa biliminin çok ötesine geçerek tarihe isimlerini altın harflerle yazdırmış, mimariden astronomiye, tıptan mekanik mühendisliğine kadar sayısız alanda çok büyük icatlara imza atmışlardır. Bu büyük mucitlerden biri de, "Otomasyonun Babası" olarak bilinen El-Cezerî'dir. Onun icatlarının en meşhuru, hem sanatsal hem de teknik açıdan bir harika olan Filli Su Saati'dir. Peki, bu efsanevi saat nasıl çalışıyordu? İşte El-Cezerî'nin mekanik dehasını yansıtan Filli Su Saati'nin çalışma prensibinin detayları!
Önceki Resimler için Tıklayınız
◾ Toplardan bir tanesi Selâhaddîn Eyyûbî figürünü harekete geçirir ve sanki onun emri ile hareket ediyormuş gibi görünür. Kuşun ağzına gelen topun ağırlığı ile beraber ejderha figürü aşağı doğru hareket eder ve bir fil bakıcısı figürü, vazoya düşer.
◾ Düşme esnasında bakıcının kolu da hareket etmiş ve top vazoya girmiş olur. Bu zaman diliminde otuz metal topla tekrarlanır ve her bir topta 30 dakika yani böylece yarım saatlik bir süreç tamamlanır.
◾ Büsbütün sanatsal saat olan bu mekanizmanın figürleri şu işlevleri görmekte; Delikli kase, saatin temelidir. O olmasa, saat görevini yerine getiremez. Fil bakıcısı, turu tamamlayan kol hareketini yaparken katip yelkovan görevi görür.
◾ Çin ejderhası, topu yakaladığı gibi file gönderir, kuş ise topları gagasından dışarı salar. Belki de delikli kase kadar önemli bir unsur var, o da Zümrüdüanka kuşu. Sesiyle her yarım saatte bir, 30 dakikanın tamamlandığının haberini verir.
◾ İşte, atalarımız böylesine dâhiyane düşünülen icatların mucidi olmuş ve Avrupa biliminin çok ötesine geçerek tarihe imza atmışlardır.
İLGİNİZİ ÇEKEBİLECEK DİĞER MAKALELER
