Kalbin Hastalığı: Haset ve Kıskançlık
İnsan, zaman zaman başkalarının sahip olduğu nimetlere imrenebilir. Ancak bu duygu, başkasının mutluluğundan rahatsız olmaya ve sahip olduklarının elinden gitmesini istemeye dönüştüğünde haset başlar. İslam dini, kalbi kemiren bu duygudan sakındırırken müminleri sevgiye, kardeşliğe, şükre ve güzel ahlaka davet eder. Peki, dinimiz haset ve kıskançlık hakkında neler söyler? Peygamber Efendimiz (SAV) bu konuda bizlere nasıl öğütler vermiştir?
◻ Haset, bir insanın başka bir kişinin sahip olduğu nimet, başarı, güzellik, makam, bilgi, mal veya mutluluktan rahatsızlık duyması ve o nimetin kişinin elinden gitmesini arzulamasıdır.
◻ Örneğin bir arkadaşımızın başarılı olmasına sevinememek, onun başarısız olmasını istemek veya sahip olduğu güzelliklerin kendisinden alınmasını arzulamak haset duygusuna örnektir.
◻ Kıskançlık, başkasının üstünlüklerinden rahatsız olma veya sevdiğini/sahibini paylaşmak istememe durumudur. Haset, kıskançlığın başkasının nimetinden mahrum kalmasını isteme noktasına ulaşmış halidir; ancak her kıskançlık veya imrenme haset değildir.
◻ İslam ahlakında özellikle üzerinde durulan kavramlardan biri de gıptadır. Gıpta, başkasında bulunan güzel bir nimetin kendisinde de olmasını istemek, ancak o kişinin bu nimetten mahrum kalmasını arzulamamaktır.
◻ Örneğin bir insanın güzel ahlakını görüp "Ben de onun gibi güzel ahlaklı olmak istiyorum." demek gıptadır. Ancak "Keşke onun bu güzelliği, başarısı veya mutluluğu elinden alınsa." diye düşünmek hasettir. Bu iki duygu arasındaki temel fark, insanın başkasının iyiliğini isteyip istememesidir.
◻ İslam dini, insanın kalbinden geçen bütün duyguları aynı şekilde değerlendirmez. Bir duygunun ortaya çıkması ile insanın o duygu doğrultusunda hareket etmesi birbirinden farklıdır.
◻ Dinimiz, insanı başkalarının sahip olduğu nimetlere düşmanlık beslemekten, onların mutluluğundan rahatsız olmaktan ve başkalarına zarar vermeyi istemekten sakındırır.
◻ Çünkü haset, öncelikle insanın kendi iç dünyasına zarar verir. Zamanla sevgi ve kardeşlik bağlarını zayıflatır, insanı şükürden uzaklaştırır ve başkalarının hayatına odaklanmasına neden olur.
🔶 Felak Suresi, 5. Ayet 🔶
"Haset ettiği zaman hasetçinin şerrinden sabahın Rabbine sığınırım."
◻ Bu ayet, hasedin yalnızca insanın içinde yaşadığı bir duygu olarak kalmayıp zaman zaman başkalarına zarar verebilecek bir davranışa dönüşebileceğine dikkat çeker.
◻ Aynı zamanda insanın haset eden kişinin verebileceği zararlardan Allah'a sığınması gerektiğini öğretir. Buradan çıkarılabilecek önemli bir mesaj vardır: İnsan, hem kendi kalbini haset duygusundan korumalı hem de başkalarının hasedinden Allah'a sığınmalıdır.
🔶 Bakara Suresi, 109. Ayet 🔶
"Ehl-i kitaptan birçoğu, hak kendilerine apaçık belli olduktan sonra bile, içlerindeki hasetten ötürü sizi imanınızdan döndürüp küfre çevirmek isterler..."
◻ Bu ayet, hasedin insanı başkasının sahip olduğu nimeti kabullenememeye ve o nimetin ortadan kalkmasını istemeye kadar götürebileceğini göstermektedir.
◻ Haset, kişinin kendi sahip olduklarına odaklanmasını engeller ve başkasının elindekine karşı bir memnuniyetsizlik oluşturur.
🔶 Hasetten Sakındıran Hadis 🔶
Peygamber Efendimiz (s.a.v.) şöyle buyurmuştur:
"Hasetten sakının. Çünkü ateşin odunu yiyip bitirdiği gibi haset de iyilikleri yiyip bitirir."
(Ebû Dâvûd, Edeb, 44; İbn Mâce, Zühd, 22.)
◻ Bu hadis, hasedin insanın manevi hayatına verdiği zararı çok çarpıcı bir benzetmeyle anlatmaktadır. Ateş nasıl odunu tüketiyorsa haset de insanın iyiliklerini, güzel davranışlarını ve manevi huzurunu tüketebilir.
◻ Haset eden kişi, başkasının sahip olduğu nimetlere odaklanırken kendi sahip olduklarının değerini göremez. Başkasının mutluluğuyla meşgul oldukça kendi huzurunu kaybeder.
İLGİNİZİ ÇEKEBİLECEK DİĞER MAKALELER
