Arama

Mesnevi’nin çocuk edebiyatına katkısı

"Manasız söz suya yazılan yazıdır."

Mevlana'nın en önemli eserlerinden biri olan Mesnevi, yalnızca yetişkinler için değil içerik noktasında çocukları da besleyen çok yönlü bir eserdir. Gelenek ve kültürden gelen eserlerin çocuk edebiyatında işlenmesi, çocukların gelişim sürecinde birtakım değerleri kazanması açısından oldukça işlevsel. MEB 2005 yılında Mesnevi'deki bazı hikâyeleri ilköğretim ve ortaöğretim öğrencileri için 100 temel eser arasına aldı. Bu yazımızda Mesnevi'deki hikayelerin çocuk edebiyatına olan etkilerini inceleyeceğiz.

  • 1
  • 8
Mesnevi
Mesnevi

"İki arı bir yerden gıda alır fakat birisinden zehir, birisinden bal alır."

Mesnevi

Mesnevi, Mevlana'nın en olgun dönemi olan hayatının son on beş yılında yazılmış çok değerli bir eserdir. Mevlana müzesinde sergilenen eser, 6 cilt ve 25,619 beyitten oluşur.

"Hem kendi yiyeceğimi kendim avlama alışmışım. Çakallar, tilkiler gibi başkasının getireceği lokmayı nasıl beklerim?!"

Mesnevi aslında Doğu edebiyatında kullanılan, mısraları kendi arasında kafiyeli, uzun manzum eserleri ihtiva eden bir edebi türdür. Harname, Leyla ile Mecnun, Hüsn ü Aşk mesnevi türüne örnek teşkil eder. Mevlana eserine özel bir isim koymadığı ve kitap içerisinde eserden mesnevi olarak söz ettiği için eser Mesnevi olarak anıldı.

Kitabı incelemek ve satın almak için linke tıklayınız.

  • 2
  • 8
Alegorik anlatım örneği
Alegorik anlatım örneği

"- Gemiyi ve denizi ben nice zamandır düşünür dururdum. İşte şu denizdir, bu da gemim… Ben de işini bilen, bilgili bir kaptanım.

O küçücük ve pis su birikintisi sineğe göre sınırsızdı. Altındaki saman çöpünü gemi, kendisini de kaptan zannediyordu. Çünkü sinekte durumunu olduğu gibi kavrayacak göz yoktu. Onun dünyası gözünün gördüğü kadardı."

13. yüzyılda yazılan Mesnevi, birbirine bağlı hikâyelerden oluşan alegorik bir anlatıma sahiptir. Alegorik anlatım, bir fikrin, davranışın veya eylemin sembollerle anlatılmasına denir. Mevlana tasavvufi düşüncesini halka aktarırken salt düşünceler yığınıyla insanların karşısına geçmedi, insanlığın kadim geleneği "tahkiye"yle düşüncelerini aktardı. Bu durum eserini dikkat çekici, her yaşa ve her çağa hitap edebilecek bir konuma taşıdı.

  • 3
  • 8
Çocuk edebiyatı ve Mesnevi
Çocuk edebiyatı ve Mesnevi

"- Padişahım, karganın sözünü Allah aşkına dinleme! Eğer kader akıl gözümü kapatmazsa ben tuzağı da görürüm. Ama kaza gelince bilgi uykuya dalar, ay kararır, gün tutulur.

İnsan kişiliğinin temellendirilmesinde çocukluk döneminin çok önemli bir role sahip olduğu malumdur, hal böyle iken çocuğun her yönüyle nitelikli bir birey olarak yetişmesi için çocuk edebiyatına büyük bir pay düşer. Mesnevi'de yer alan hikâyeler dil ve anlatım, eğitimsel yönü, sembolik ve mizahi öğelerle çocuklar açısından oldukça dikkat çekici niteliklere sahiptir. Her ne kadar alegorik bir anlatıma sahip olsa da Mesnevi, yetişkinler için yazılan bir kitaptır. MEB, bu sebeple Mesnevi'den seçtiği hikâyeleri çocuklar için uygun hale getirerek sadeleştirdi.

  • 4
  • 8
Mesnevi Öyküleri kitabı
Mesnevi Öyküleri kitabı

"Bir kez daha anlaşıldı ki ahmak bir insanın sevgisi, öykümüzdeki ayının sevgisine benzer, onun kini sevgidir, sevgisi ise kindir."

Gençlik ve Spor Bakanlığı katkılarıyla çıkarılan Mesnevi Öyküleri kitabı, 2013 yılında basıldı. Mesnevi'nin altı cildinden de örneklerle oluşturulmuş kitaba 76 hikaye alındı. Ayrıca Mevlana'nın hayatı, eğitimi, Şems ile olan dostluğu, vasiyeti ve Mesnevi ile ilgili bilgiler eserin başında verildi.

"Başkasının ayıbını söyleyen asıl kendisi kaybetti. Kendi ayıbını görebilen kişiye ne mutlu!"

  • 5
  • 8
Mesnevi'deki temalar
Mesnevi'deki temalar

Mesnevi'nin kazandırmak isteği birtakım değerler eğitimi vardır ve değerler eğitimi tema olarak öykülerde işlenir. Eserdeki hikâyelerin işledikleri temalara bakacak olursak başlıcaları; doğruluk, alçak gönüllük, kibir, iyilik, kötülük, manevi saygı, fedakarlık, çalışkanlık, dostluk, adalet, şükretme, olgun davranma, sabır, mutluluk, cimrilik-cömertlik, ve dini-mesajlardır.

"-Böyle davranmak kolay; ancak o adam akılsız, anlayışsız biri. Akılsız kişi bulaşıcı bir hastalığa yakalanmış gibidir. Suçunu ve hatasını affedersem, hastalığı bana geçer. Cevap vermemek, aslında akılsız kişiye verilmiş en iyi cevaptır."

2020 Fikriyat. Tüm hakları saklıdır.
BİZE ULAŞIN