“Eserlerimi yakın”: Yazarların son dilekleri

Amerika'nın gelmiş geçmiş en önemli tiyatro yazarlarından biri olan Edward Albee, 2016'da hayatını kaybetmişti. Aramızdan ayrıldığında 88 yaşında olan Albee, özellikle Kim Korkar Virginia Woolf'tan eseriyle biliniyordu. Albee'nin temmuz başında haberlere düşen vasiyetnamesi, eserleri arasında daha önce hiç kimsenin okumadığı ve görmediği, büyük ihtimalle tamamlanmamış oyunlar olabileceği fikrinin doğmasına sebep oldu. Zira Albee'nin vasiyetnamesindeki son isteklerinden biri de yarım kalmış tüm eserlerinin yakılarak yok edilmesiydi.

Elbette yalnızca Edward Albee değil, tarihte aslında pek çok yazar eserlerinin yok edilmesini istemişti. Asıl sıra dışı olan, Toren ve Katz'in, Albee'nin son dileğini gerçekten yerine getirecek ve böylece belki de başlı başına birer şaheser olan eserleri yok edecek olmaları. Zira şu ana kadar eserlerinin yok edilmesini istemiş tüm edebiyatçıların eserleri gerçekten yakılmış olsaydı, günümüzde klasik sayılan pek çok eserden mahrum kalacağımız gibi, usta kabul ettiğimiz kimi yazarların adlarını dahi bilemeyecektik.

1883'te Prag'da doğan Kafka, hiç kuşkusuz, gelmiş geçmiş en önemli edebiyatçılardan biri. Ne var ki Kafka hiç de öyle olduğunu düşünmüyordu. Ona soracak olursanız kendisi çok başarısız, hatta yeteneksiz bir yazardı. Kafka'nın mektuplarına da yansıyan bu özgüven problemi, birkaç hikaye dışında hiçbir eserini bastırmamasına yol açtı.

Kafka 1924'te hastalandığında ve öleceğini anladığında, arkadaşı Max Brod'dan son bir dilekte bulundu; hiçbiri okunmaya değer olmayan eserlerinin, kendisi öldükten sonra yakılması. Kafka'nın "okunmaya değer olmayan" şeklinde tanımladığı bu eserler, şimdilerde herkesin "okuması gereken" kitaplar arasında saydığımız Dönüşüm, Şato, Amerika adlı eserleri! Şansımız varmış ki Max Brod, Kafka'nın bu isteğini yerine getirmedi. Metinleri yakmak yerine bir yayınevine ulaştırdı. Böylece bir anlamda, Kafka'nın da edebiyat tarihinde hak ettiği yere gelmesini sağlamış oldu.

Define Adası, Doktor Jekyll ve Bay Hyde gibi kitaplarıyla tanıdığımız Robert Louis Stevenson da eserlerinin yakılmasını istemiş yazarlardan... Ancak Stevenson tüm eserlerinin değil de yalnızca birinin, Doktor Jekyll ve Bay Hyde'ın yakılmasını istedi. Hatta istemekle kalmamış, bunu bizzat kendisi yaptı.

1850 doğumlu Stevenson'ın Doktor Jekyll ve Bay Hyde'ı 1886'da yayımlanmıştı. Ancak bu "ilk" baskı, metnin aslında yeniden yazılmış haliydi. Stevenson romanı yıllar önce ilk olarak eşi Fanny'ye göstermiş. Romanı beğenmeyen Fanny'nin ağır eleştirileri karşısında da tümünü şöminesinde yakmış. Sonrasında yaptığı içine sinmeyen Stevenson, yazı masasının başına geçip, yaklaşık 30 bin kelimelik romanı sil baştan yazmış. Doktor Jekyll ve Bay Hyde yayımlandığında hemen ilgi odağı olmuş ve Stevenson'ın döneminin en önemli yazarlarından biri olmasını sağlamıştı. Fanny'ye gelince… Ne ilginçtir ki o romanın değerini basıldıktan sonra bile görememiştir.