Arama

Divan edebiyatını daha iyi anlamanızı sağlayacak 21 mazmun

Kendine özgü düşünce ve hayal dünyası bulunan divan edebiyatı, eski toplumumuzun düşünüş, yaşayış ve sanat sevgisini günümüze taşıyarak klasikleşti. Geçen zamanla beraber değişime uğrayan hayat şartları, artık bu edebiyatı yaşanılan hayatın bir aynası olmaktan çıkardı. Sizler için asırlar öncesinde yazılmasına rağmen, şiire derin manalar kazandırmış divan edebiyatını daha iyi anlamanızı sağlayacak 21 mazmunu derledik.

  • 1
  • 21
ZILLU’LLÂH
ZILLU’LLÂH

Yeryüzünde Allah'ın gölgesi olan kişi halife, sultan. Bu düşünce "padişah yeryüzünde Allah'ın gölgesidir, her zulüm gören ona sığınır" mealindeki hadîs-i şerife dayanır. Bu nedenle halîfe padişahlar için, Zıll-i Hak, Zıll-i Yezdan gibi sıfatlar kullanılır. Özellikle padişahı metheden kasidelerde çok kullanılır. Bir yandan onu överken, bir yandan da görevi hatırlatılmış olur.

Zıll-i Yezdan hazret-i sultân Süleyman şâh kim
Taht eyvân-ı sîpihr oldu ana efser güneş

Hayâli

  • 2
  • 21
ZÜLKARNEYN
ZÜLKARNEYN

İskender'in lakabı olup "iki karn sahibi" demektir. Kara kelimesinin "asır, saç bölüğü, boynuz gibi manaları vardır. İskender'e bu lakabın verilmesi hakkında çeşitli görüşler vardır.

La'line ol nev-hatın el sundu zülfü bu aceb
K'irdi Zülkarneyn Hızr'ın çeşme-i hayvanına

Defterdar Mehmed Bey

  • 3
  • 21
ÜRD-İ BEHİŞT
ÜRD-İ BEHİŞT

Cennet gibi, cennete benzer. Nisan ayında tabiat yeniden canlanıp güzelleştiği için bu aya ürd-i behişt denir. Nisan ayı İran'ın kullandığı güneş takviminin ikinci ayıdır. Her ayın ikinci gününe ürd-i behişt denilir.

Erdi yine ürd-i behişt oldu hevâ anber-sirişt

Âlem behişt-ender-behişt her gûşe bir bâğ-ı İrem

Nefî

  • 4
  • 21
ŞEM
ŞEM

Mum. Divan şiirinde mum, çok zaman yanması ve ışık kaynağı olması ile işlenir, sık sık pervane ile birlikte anılır. Âşık pervane olunca sevgilinin yüzü ve yanağı mum olur. Âşık yanarken mum gibi yanıp erir. Mumun yanışı, baştan ayağa doğru olur. Mumun bazen başı kesilir. Bundan başka yer yer lâle, ay, güneş, âşık, gam, sîne, göz, can, boyun, sevgili, sevgilinin yanağı ve yüzü, vuslatı ve güzelliği de muma benzetilir. Aydınlatma araçları içinde önemli bir yer tutuyor oluşu da mumun önemini artırır. Divân şiirinde Şem ü Pervane mesnevileri de ayrı bir yere sahiptir.

Şem-i meclis gerin olup öykündüğiyçün yüzüne
Astılar bâzârda sonra zebanın yaktılar

Ahmed Paşa

  • 5
  • 21
SİHR-İ HALÂL
SİHR-İ HALÂL

Bir beyitte hem önceki hem de sonraki kelimelerle anlamca ilgili olan bir söz bulundurmaktır. Genellikle ilk dizenin sonundaki kelime üzerinde yapılır. Sihr-i halâl eskilerin itibar ettikleri sanatlardan biridir. Bazan güzel ve iyi söylenmiş sözler için de bu tabir kullanılabilir.

Leblerin yâd eyledi yârin lisân-ı hâl ile

Kıldı bir şîrîn hikâyet gonca-i rengin edâ

Bakî

2020 Fikriyat. Tüm hakları saklıdır.
BİZE ULAŞIN