Zamanın tanığı: Osmanlı'daki saat kuleleri
Randevular saat kuleleri altında verilir ve burada beklenilirdi. Yön, adres tarifleri saat kulesine göre yapılırdı, hatıra fotoğrafları onun önünde çekilirdi, namaz saatine ne kadar zaman kaldığı görülürdü... Osmanlı Devleti'nde saat kuleleri, ilk olarak 16. yüzyılda Balkan topraklarında inşa edildi ve II. Abdülhamid devrinde yaygınlaştı. Zamanın tanığı olan Osmanlı'daki saat kulelerini derledik.
Önceki Resimler için Tıklayınız
İstanbul ilinin Şişli ilçesinde bulunan saat kulesi, II. Abdülhamid'in emriyle 1907 yılında Şişli Etfal Hastanesinin bahçesine yaptırılan saat kulesi Raimondo D'Aronco tarafından tasarlanmıştır. Hastanenin baş mimarı Mahmud Şükrü Bey'in de katkılarıyla F. Pellini tarafından yapılmıştır. Yaklaşık 20 metre yüksekliğindeki kule dikdörtgen planlıdır.
Sultan II. Abdülhamit'in kızı Hatice Sultan, 12 Şubat 1898'de sekiz aylıkken difteriye yakalanır ve ölür. II. Abdülhamit Hatice Sultan'ın hastalığını teşhis eden fakat tedavi fırsatı bulamayan Bahriye Kolağası Dr. İbrahim Bey'in önerisi üzerine, bir hastane yaptırma kararı alır ve 17 Şubat 1898'de çocuk hastanesinin yapılması emrini verir. Haziran 1899'da açılan hastanenin, bahçesine yapılan mescit ve saat kulesi ise 19 Ağustos 1907'de hizmete girmiştir.
Şişli Etfal Hastanesi Saat Kulesi'nin, düz atkılı bir örtüsü ve kiremit kaplı bir çatısı vardır. D'Aronco'nun projesinde mescidin içine yerleştirilmiş olan kule, uygulamada yarım aks dışarı alınmış, böylece daha geniş ve işlevsel bir iç mekân elde edilmiştir. Yine d'Aronco'nun projesinde üstü geniş bir saçakla örtülmüş olan ve mescidi çepeçevre dolaşması ön görülen revaklar, iç mekâna alınmıştır. D'Aronco'nun projesinde revaklı bölüme üç yandan çıkılmaktadır.
Mevcut yapıda ise biri saat kulesine diğeri mescit bölümüne ait olmak üzere iki giriş vardır. D'Aronco'nun eskizlerinde üçgen alınlık içinde gösterilen giriş kapısı, uygulamada üstü sivri kemerli bir çerçeve içindedir. Bu sivri kemer içinde yapıtın inşa kitabesi yer alır.
Bezmi Âlem Valide Sultan Camii ile Dolmabahçe Sarayı'nın Saltanat Kapısı arasında yer alır. 1890-1895 yılları arasında, Sultan II. Abdülhamid tarafından mimar Sarkis Balyan'a yaptırılmıştır. II. Abdülhamid, bu saat kulesini yaptırdıktan sonra, tahta çıkışının 25. yıl dönümünde, Anadolu'daki birçok kente daha saat kuleleri yapılmasını istemiştir.
Deniz ve kara tarafındaki ikinci kat alınlıkların ortasına, 1882 yılında II. Abdülhamid tarafından terazi ve silah eklenerek tamamlanmış birer Osmanlı arması mermere oyularak yerleştirilmiş, kapı üstü hizasında, dört tarafına dört ayrı barometre konulmuştur.
Dolmabahçe Kulesi'nin ayrı bir özelliği ise Latin harflerinin kabulünden sonra değiştirilen 'Fırtına, rüzgâr, yağmur, mütehavvil, eyi hava, sabit hava' ibareleriyle bugün de hava durumu takip edilebiliyor olmasıdır.
Kulenin en üst katını saran bir parmaklık bulunur. Her cephede üstünde perde motifi bulunduran saat kadranlarının altında birer küçük pencere yer alır. Bu kat saçak silmesi ile sonlandırılmış, en üstteki ''c'' kıvrımlı kesik alınlıklarla, üstünde rüzgargülü olan tepeliğe geçiş sağlanmıştır.