Osmanlı'nın şifreli yazısı: Siyakat
Osmanlı'nın devlet sırlarının korunmasını sağlayan siyakat yazı türü, devletin mali kayıtlarında kullanılırdı. Özel yetiştirilen katipler tarafından yazılıp okunan siyakat, bir şifre yazısıydı. Özel yazım teknikleri sayesinde uzmanı olmayan kişilerin okumasını engelleyen bu yazı türü, asırlar boyunca Osmanlı'da kullanıldı. Peki siyakat nasıl yazılıp okunurdu? Osmanlı bu yazı türünü nasıl kullanmaya başladı?
Önceki Resimler için Tıklayınız
◾ Rakamlar kısaltılmış ve formüle edilmiş haliyle yazılmaya başlandıktan sonra, muhasebe kayıtları siyakatle tutulduğu için burada kullanılan rakamlara da siyakat rakamları denildi.
◾ 100 işareti Arapça 100'ün karşılığı olan "mie"nin ilk hecesiyle temsil edilir. 2000'i gösteren işaret "elfey"dir. Divan rakamlarında milyon ve katları "kere" ifadesi ilâvesiyle (on kere 100.000) ve bunun katlarıyla gösterilir. Kere yerine "merre" kelimesi yazıldığı gibi "yük" veya bunun Arapça'sı olan "himl" de kullanılır.
◾ Siyakat ve rakamları, defter tutma usulleriyle ilgili pek çok eser yazıldı. Bunları şöyle sıralamak mümkündür;
Alâ-i Tebrîzî, Saʿâdetnâme fi't-teressül ve kavâʿidü'd-defter'i ile Muhammed b. Kiyâ el-Mâzenderânî'nin Risâle-i Felekiyye fî ʿilmi's-siyâḳa
Matrakçı Nasuh, Türkçe Umdetü'l-hisâb
Muînüddin b. Abdülhâlik, Kitâbü'r-Resâʾil bi'l-Fârisiyye
Hamdullah el-Müstevfî, Târîḫ-i Güzîde
Rüşdü Efendi, Nuhbetü'l-etfâl'i.
İLGİNİZİ ÇEKEBİLECEK DİĞER MAKALELER
