Osmanlı'da en çok görülen 30 hastalık

Sersâm: Sersâm başta olan bir marazdır. Başın ortasındadır ki, buna hicap denir ve beyin onun kendi nefsindedir.

Siğil: Küçük ve katı bir çeşit sivilcedir. Bu siğil birkaç türdür. Bir türünün başı yarık olur diğer bir türün olmaz. Bir başka türe de mismâriyye derler başı büyük ve dibi ince olur. Mıh gibi durur. Bir diğer türü de uzun olur Arapça karden derler. Sebepleri hıltların bir araya toplanmasındandır. Galiz hıltlar birbirine karışır. Sonra bu siğiller meydana gelir. Bunun doğuşu balgam ile sevdadır.

Mâlihulyâ: Deliliktir, insanın fikrini ve endişelerini azdırır, bozar. Hasta çok kederli olur ve yalnızlığı sever. İnsanlardan kaçar. Çabuk öfkelenir. Boş ve anormal şeyler söyler.

Yerakân-ı esved: Kara sarılıktır. Bağırdandır ki bağır ıssı olur ve kanı yakar ve gövdeye yayılır. Veya sevdâ çokluğundan olur. Kanla karışıp bedene yayılır. Veya bedenin aşırı soğukluğundandır ki kanı dondurur. Zira sevda yeri dalaktır. Nitekim yerakân-ı asfer bağırdandır.

Ru'âf: Ru'âf burun kanamasıdır ve burundan kan akmak manasınadır.