Mağrib mimarisine özgü İslami eserler

Bugün İspanya'da Sevilla'ya giden kişilerin Sevilla Katedrali olarak karşılaşacağı devasa yapı, bundan yüzyıllar önce bir camiydi. İşbiliye Ulucamii olarak bilinen bu yapı, Endülüs'ün Müslüman melikleri tarafından inşa edilmişti.

İslam âleminin en büyük camilerinden biri olarak planlanan, fakat tamamlanamadan kalan Rabat'taki Hassan Camii Muvahhidler'in mimari anlayışı hakkında önemli fikir veren bir eserdir. Günümüze sadece yarım kalmış dikkat çekici minaresi ve tavan desteği olarak düşünülen sütunları ulaşsa da "Hassan Camisi", Rabat'ta görülmesi gereken başlıca tarihi mekânlar arasında sayılıyor.

Tarihi Hassan Camisi'nin yakınında Endülüs mimarisi ve Fas modeliyle inşa edilen yeni caminin içinde ise Fas'ın bağımsızlık savaşının lideri Fas Kralı 5. Muhammed ve 1962 yılında türbeyi inşa ettiren oğlu Kral 2. Hasan ile diğer oğlu Mevlana Abdullah'ın mezarları yer alıyor. Türbenin dört tarafında inşa edilen kapıların her birinde de Fas'ın Kraliyet Sarayı nöbetçileri, geleneksel kıyafetleri ve ellerinde tüfekleriyle nöbet tutuyor.

Kasba Camii

Tunus kasabasında 13. yüzyıla ait bir camidir. Ebû Zekeriya Yahya'nın emriyle inşa ettirilmiştir. Zeytûne Camii'nden sonra ikinci önemli yapıdır. Arapça kitabeden Osmanlı döneminde ciddi bir onarım geçirdiği anlaşılır.

Tunus'ta 17. yüzyılda yapılmış cami ve türbedir. Caminin mimarı aslen Kurtubalı olan Muhammed Nigro'dur. Hammûde Paşa Camii, Tunus'ta Osmanlı devrinde Dayı Yûsuf Camii ile başlayan, bir köşesine sonradan türbenin eklendiği, harimi "U" şeklinde saran revaklı avlulu yapıların ilk uygulamalarındandır. Dar sokakların sınırlandırdığı eğimli bir araziye kurulan camiye düz atkılı üç kapıdan girilir ve bunlardan kuzeydekinin iki yanındaki merdivenlerden avluya çıkılır.

Tunus'ta Osmanlı devri eserleri arasında önemli bir yeri olan diğer bir yapı da 1086 (1675) tarihli Sîdî Mahrez Camii'dir. Diğer adıyla Muhammed Bey Camii olarak da bilinen Sidi Mahrez Camii, Tunus halkının gönlünde oldukça değerli bir yere sahip olan Sidi Mahrez'in kabrinin hemen karşısında bulunuyor.

Dalyan Camii

Cezayir'de bulunan Dalyan Camii mahallî anlayışla Osmanlı sanatının bir arada bulunduğu önemli eserlerdendir. Mihrap istikametine dikey uzanan üç bölümden meydana gelen caminin mihrap önündeki bölümden önceki orta kısmının üstünü Osmanlı tipi bir kubbe örtmektedir. Caminin minaresi tamamen mahallî görünüştedir.