Bitmeyen 'çile'nin bestekârı: İsmail Dede Efendi

Yayınlanma Tarihi: 29.11.2019 10:44 Güncelleme Tarihi: 29.11.2020 15:01

Hammamizade İsmail Dede Efendi, Türk hanende, neyzen ve bestekardır. Doğumu kurban bayramının ilk gününe rastladığı için kendisine İsmail adı verilir. Babası geçimini hamam işletmeciliğiyle sağladığı için de "Hammamizade" olarak anılmıştır. Bestekarlığının yanı sıra neyzenliği ve hanendeliği ile de ünlü olan İsmail Dede Efendi'yi saygı ve rahmetle anıyoruz.

10/11

SULTANAHMET İSMAİL DEDE EFENDİ KÖŞKÜ

Hamamizade İsmail Dede Efendi Köşkü; İstanbul Suriçi Fatih Cankurtaran Akbıyık sokakta inşa edilmiştir. Kitabesi olmadığı için mimarı ve kesin inşa tarihi belli değildir. Sirkeci Bakırköy Sahil yolundan Cankurtaran Çatladıkapı Sur Kapısı'nıda geçince ulaşılabilmektedir. Bu köşkün yanında Sultan I. Mahmut Sadrazamlarından Hekimoğlu Ali Paşa'nın kendi annesi adına yaptırdığı kitabeli bir çeşme bulunur. 1778 yılında İstanbul'da doğan İsmail Dede Efendi Mevlevi tarikatine bağlıydı. Babasının Şehzadebaşı'nda Acemi Oğlanlar Hamamı vardır. Babasının hamam işletmesinden dolayı kendisine Hamamizade ismi verilmiştir.

Dede Efendi'nin Cankurtaran'daki ahşap köşkü şimdilerde müzedir. Zemin katı taş kagir, diğer katları ahşap olan köşkün ikinci katı sokağa doğru konsol çıkmaları vardır. Bu çıkmalar 4 eliböğründe ile taşınır. Bu çıkmalar simetriktir. Yapının Türk evi plan tipine uyan ahşap saçakları bulunmaktadır. Yapının çatısı ahşap ve kiremit kaplıdır. Girişin üstünde bir yan konsollarda üçer olmak üzere toplam yedi adet kepenkli penceresi bulunmaktadır. Köşkün alt katı konferans salonu olarak düzenlenmiş olup üst katları da seminer salonu olarak düzenlenmiştir. Üst katta ise Dede Efendi'nin musiki faaliyetlerini tertip ettiği sema odası ve şahsi odası kullandığı enstrümanlarla beraber bir müze olarak düzenlenmiştir. Müze halka açıktır.

Başlıca eserleri: Ayin'ler, saba, neva, bestenigar, sababuselik, hüzzam, ısfahan, ferahfeza makamlarında; Takım'lar, sultaniyegah, arazbar, bestenigar, neva, ırak, sababeselik, hicazbuselik, hisarbuselik, evcbuselik, rast-ı cedit, ferahfeza makamlarında; Takım'lar (Kömürcüzade Mehmed Efendi ile) neveser, pesendide, şevkefza makamlarında; Buselik Takım (Dellalzade İsmail Efendi ile); Ferahnak Takım (Şakir Ağa ile); Mahur Takım (Eyyubî Mehmed Bey ile); Rast Kar-ı Natık, Rast Kar-ı Nev; 70'e yakın Peşrev; k-âr, beste, ağır semai, yürük semai, şarkı, durak, tevşih, ilahi formlarında yapıtlar gelir.

11/11