Etnospor’da yer alan geleneksel sporlar
Dünya Etnospor Konfederasyonu'nun düzenlediği 4. Etnospor Kültür Festivali, Atatürk Havalimanı'nda gerçekleştiriliyor. Bu festivalde geleneksel okçuluk, yağlı güreş, şalvar güreşi, kuşak güreşi, aba güreşi, mas güreşi, mangala, aşık atma, atlı cirit, kökbörü, atlı okçuluk olmak üzere 12 geleneksel spor dalında müsabakalar yapılıyor. Peki bu geleneksel oyunlar nasıl oynanıyor? Etnospor ne zaman bitiyor?
Önceki Resimler için Tıklayınız
Kırım lehçesinde "küreş" denilen bu güreşler Hıdırellez'de ve "tepreş" denilen eğlencelerde ve düğünlerde yapılır. Romanya ve Türkiye'deki Kırım Türkleri arasında yaygın bir eğlence töreninin adı olan tepreş törenlerinde Kırım Türk geleneklerine göre yapılan güreşler diğer geleneksel güreş çeşitleri gibi davul zurna eşliğinde yumuşak toprak veya yeşil düz zeminde eğlence amaçlı yapılmaktadır.
Yaş ve ağırlıklarına göre üç boya ayrılan güreşçiler, bele sarılan iki metre uzunluğundaki özel dokuma kuşaklardan tutarak rakibin iki omzunun yere değmesi için mücadele ederler.
Kuşak güreşi Sümerlerde de görülmektedir. Sümerlerin Türkmenistan tarafından gelen Türkler olduğu görüşünün açıklık kazanması, kuşak güreşinin Orta Asya'dan yayıldığını gösterir. Anadolu'ya kuşak güreşini getiren Kırım Türkleri, bu güreşi Türkmenistan tarafından Kırıma göç ederken getirmişler ve yaşatmışlardır.
İspanyolcada ördek anlamında gelen pato, önceleri ördek ile oynanırdı. Fakat günümüzde ördek değil kulplu top ile oynanır.
160 yıldır ülkede oynana gelen oyun zaman zaman taraftarların oluşturduğu şiddete tedbir olsun diye yasaklanmıştı. Boy minimum 180 metre maksimum 220 metre kurulan sahada rakip takımlar atlı 4'er sporcu ile müsabaka gerçekleştirir. Oyuncular, çapı bir metre olan fileli potaya topu bırakmak sureti ile skor elde etmeye çalışır. Ciddi bir çalışma disiplini gerektiren bu spor, seyir zevki yüksek ve heyecan verici bir spor olarak karşımıza çıkar.
Oyun 8'er dakikadan 6 set şeklinde oynanmaktadır. Sporcu sakatlığı durumunda sadece bir defaya mahsus olmak üzere oyuncu değiştirme hakkı vardır. Oyun esnasında ikinci bir oyuncu değişikliği kural gereği mümkün olmadığından ikinci bir sporcunun sakatlanması durumunda takım eksik oyuncuyla ile mücadele etmek zorunda kalır. Oyunda at değişikliği sınırsızdır. Hakem bir oyuncuyu faul yapmasında dolayı oyundan beş dakika süre ile men edebilir.
Başlangıçta at ile dörtnala giden sporcunun patoyu yerden alması gerekir. Bunu başaramayan bir takım sporcusu nedeniyle başlangıç rakip takıma geçmiş olur. Diğer yandan, skor yapan bir takım maça saha kenarından başlar. Oyunda taç ve aut vardır.
Müsabaka bitiminde bir takım skor yapana kadar uzatma olan oyunda faulün yapıldığı yere göre beş, sekiz, on beş metreden penaltı atışları mevcuttur. Ülke genelinde 600 sporcu tarafından oynanan oyun çocuk yaşlardan itibaren öğrenilmeye başlanmaktadır.
Güreşçiler, şalvar giyer ve ayakları çıplaktır. Kısa şalvar güreşinde tüm teknikler ayakta yapılır. Rakip alta düştüğü anda bir tek hamle şansı verilir. Bu hamlede sonuç olmaz ise genelde ayağa kaldırılır.
Dengenin son derece önemli olduğu güreş sporunda ayakta muazzam bir denge unsuru oluşturur.
Kısa şalvar keçi yününden yapılır. Şalvarın ağız kısmına kösele deri dikilir. Bağı ise kalın örme ipten yapılır. Kısa şalvar diz üstünde baldırın orta yerine gelecek uzunlukta dizayn edilir.