Kur'an-ı Kerim'den tefekküre sevk eden ayetler
Allah Teala'nın insanlığa gönderdiği ilahi hitabı Kur'an-ı Kerim, pek çok hususta uyarılarda bulunur. Düşünen, akleden ve bu özellikleri ile diğer varlıklardan ayrılan insan, akıl nimeti ile ile sorumluluk sahibi olur. Allah Teala, Kuran-ı Kerim'de insanlığı düşünmeye sevk eder. Pek çok ayet-i kerimede geçen "düşünmez misiniz", ifadesinin dışında bazı ayetlerde evren, dağlar, ırmaklar, meyveler, yaratılış, anlamsız işler zikredilerek insanın düşünmesi hedeflenmiştir. İşte, Kur'an-ı Kerim'den tefekküre sevk eden ayetler...
Güneşi aydınlatıcı, ayı ise aydınlık yapan, yılların sayısını ve hesaplamayı bilesiniz diye ona menziller belirleyen O'dur. Allah bütün bunları hikmet ve fayda esasına göre yarattı. Bilme kabiliyetinde olanlar için de âyetlerini detaylı bir şekilde gözler önüne seriyor.
Yûnus Suresi 5. Ayet
Yûnus Suresi 5. Ayet Tefsiri
◾ Meâldeki "aydınlatıcı" kelimesinin metindeki karşılığı zıyâ, "aydınlık"ın karşılığı ise nurdur. Sözlük mânası bakımından zıyâ "güçlü ışık", nur ise "güçlü olsun olmasın ışık" demektir. Bilimsel araştırmalar güneşin ışığının kendinden olduğunu, ayın –güneşe nisbetle zayıf olan, gece gerektiği kadar aydınlık veren, ama istirahati de engellemeyen– ışık ve aydınlığının ise güneşten geldiğini ve aydan yansıdığını ortaya koymuştur. Dünya kendi etrafında günde bir, güneş etrafında ise yılda bir defa dönmektedir.
Yeryüzünü enine boyuna uzatan, onda sabit dağlar ve ırmaklar meydana getiren, orada meyvelerin her birinden çifter çifter yaratan O'dur. Geceyi de gündüzün üzerine O bürüyüp örtüyor. Düşünen insanlar için şüphesiz bütün bunlarda ibretler vardır.
Ra'd Suresi 3. Ayet
Ra'd Suresi 3. Ayet Tefsiri
◾ Bir önceki âyette Allah'ın varlığını, birliğini ve kudretini gösteren gökyüzündeki delillere değinilmişti. Burada da aynı konularla ilgili olarak yer küresindeki deliller ele alınmaktadır. Yeryüzünün enine boyuna uzatılmasından maksat, yer küresinin çeşitli jeolojik oluşumlar neticesinde bugünkü halini alması ve arazi yapısı itibariyle üzerinde dolaşmaya, barınmaya, korunmaya, ziraat yapmaya ve beşerî ihtiyaçların gereği olan başkaca faaliyetlerde bulunmaya, uygarlık kurmaya elverişli kılınması, kısaca gerek insan gerekse diğer canlıların hayatlarını sürdürmeleri için lüzumlu olan özellikleri taşır hale getirilmesidir.
Allah o su ile size ekin, zeytin, hurma, üzüm ve daha türlü türlü ürünler de bitirir. İşte bunda düşünen bir topluluk için büyük ibret vardır.
Nahl Suresi 11. Ayet
Nahl Suresi 11. Ayet Tefsiri
◾ "Gökten indirilen su", Kur'an'ın en çok başvurduğu kozmik delillerdendir. Bunun sebebi de, bütünüyle hayatın varlığı ve devamının suya bağlı bulunması ve suyun yararlanılabilir hale gelmesinde yağmurun taşıdığı önemdir. Bütün gezegenler içinde dünyanın bilinen en farklı özelliği, Allah'ın burada suyu yaratmış olmasıdır. Ayrıca yağmurun insan ve diğer canlılar, bitkiler için taşıdığı özel önem dolayısıyla konumuz olan âyette de görüldüğü gibi Kur'an'da yağmur ve onun sonuçları sayesinde elde edilen bazı temel ürünler bilhassa hatırlatılmakta, Allah'ın bu benzersiz lutfuna dikkat çekilerek bunlar üzerinde düşünmek, lutuf sahibini tanıyıp şükretmek gerektiği bildirilmektedir.
Anlamsız, yararsız söz ve davranışlardan uzak dururlar;
Mü'minûn Suresi 3. Ayet
Mü'minûn Suresi 3. Ayet Tefsiri
◾ Meâlinde "anlamsız ve yararsız" diye çevirdiğimiz lağiv kelimesi sözlükte "boş ve mânasız söz ve davranış" anlamına gelir. Taberî'nin belirttiği gibi (XVII, 3) kelime burada Allah'ın kullarında görmek istemediği her türlü boş ve yanlış (bâtıl) tutum ve davranışları ifade etmektedir. Hasan-ı Basrî'nin bu kelimeyi bütün günahları içeren bir kavram olarak daha geniş bir muhtevada açıkladığı bildirilmektedir.
Şüphesiz rabbin, işte O, mutlak güçlüdür, engin merhamet sahibidir.
Şuarâ Suresi 9. Ayet
Şuarâ Suresi 9. Ayet Tefsiri
◾ Bununla birlikte insanların çoğu inanmaz. Oysa 9. âyette ifade buyurulduğu gibi Allah'ın gücü de rahmeti de sonsuzdur; inkârlarından dolayı onları cezalandırma gücüne sahip olduğu gibi, tövbe edip iman eden ve iyi işler yapanları bağışlayacak merhamete de sahiptir.