Irak'ın yağmalanan kadim tarihi: yazma eserler

Amerikan yönetimi altında bu eserler yağmalanmadan önce; Bağdat'taki Evkaf Kütüphanesi'nde 5 bin 147, Naji Mahfuz Koleksiyonu'nda 662, Qadiriya Kütüphanesi'nde ise 1544 el yazması korunuyordu.

Öte yandan Basra'daki 3 ayrı kütüphanede 10'u Türkçe olmak üzere 2 bin 114 eser yer alırken, Dohuk'daki bir kütüphanede 16, El Divaniye'de 2 ayrı kütüphanede 236, El Hilla'da 4 ayrı kütüphanede 86, Erbil'deki 2 kütüphanede 10'u Türkçe 50, Nasıriye'deki 3 kütüphanede 304, Samarra'daki 2 kütüphanede ise 41 el yazması bulunuyordu.

Kerbela'daki 19 kütüphanede ise çoğunluğu fıkıh, kelam, Kuran, mantık, felsefe, edebiyat, dil ve gezi konularında yazılmış Farsça ve Arapça 2 bin 337 el yazması yer alıyordu. Kerkük'teki 5 kütüphanede 23'ü Türkçe toplam 117 yazma eser korunurken, Musul'daki 9 ayrı kütüphanede ise 135'i Türkçe olmak üzere toplam 6 bin 810 yazma eser bulunuyordu. Necef'deki 17 kütüphanede ise 20'si Türkçe toplam 12 bin 159 el yazması korunurken, Süleymaniye'deki 2 kütüphanede 17'si Türkçe toplam 4 bin 430 el yazması, El Samava'da 11, Saddam'ın doğduğu kent olan Tıkrit'te 28, El Zubayir'de ise 25 el yazması yer alıyordu.

Türkçe el yazmalarının 1279'u Bağdat ve 4 bin 412'si ise Irak Ulusal Kütüphanesi'nde korunuyordu. Savaşın ardından yağmalanan Irak'ın 113 kütüphanesinde bulunan toplam 82 bin 258 el yazmasının son durumu bilinmiyor. Savaştan önce 4 bin 412 nadir eserin korunduğu Irak Ulusal Kütüphanesi'nde ayrıca 417 bin cilt kitap da yer alıyordu.

Yazma eserlerin ülke dışına çıkarılmasına bilerek göz yumulmasından sonra yanan Daru'l-Kütüb ve'l-Vesaiki'l-Irakıyye'de el yazmalarının %50'si, kitaplarında %32'si yok edildi.