Arama

  • Anasayfa
  • Galeri
  • Biyografi
  • Gezegenlerin döndüğünü dünyaya ilk kez tanıtan âlim: Ebu Cafer el-Hazin kimdir?

Gezegenlerin döndüğünü dünyaya ilk kez tanıtan âlim: Ebu Cafer el-Hazin kimdir?

Birçok ilke imza atan Ebu Cafer el-Hazin; Biruni, Ömer Hayyam gibi kendi zamanında ve sonraki dönemlerde ileri gelen âlimler tarafından matematik ve astronomi alanlarında otorite olarak kabul edildi. Gezegenlerin döndüğünü ve bu konudaki düşüncelerini dünyaya ilk kez tanıtanlardan birisi olan Müslüman âlimin çalışmaları, Avrupa'yı aydınlatacak Rönesans'a da zemin hazırladı.

  • 1
  • 13
EBU CAFER EL- HAZİN KİMDİR?
EBU CAFER EL- HAZİN KİMDİR?

Ebu Cafer el- Hazin'in nisbesinden Horasan menşeli ve muhtemelen Merv yakınlarındaki Sâgan yöresinden olduğu anlaşılır.

Ebu Cafer el- Hazin, Samani Emiri I. Mansûr b. Nûh zamanında Buhara'da bulundu ve bu hanedana Nîşâbur'da vezirlik yaptı.

12. yüzyılda yaşamış olan tarihçi İbnü'l-Esîr, Hâzin'in Büveyhî Emiri Rüknüddevle tarafından Samani Emiri Nûh b. Nasr'ın kumandanlarından Ebû Ali Ahmed b. Muhtâc ile barış görüşmelerinde bulunmak üzere elçi olarak görevlendirdiğini bildirir.

Hazin'in Emirle olan bu yakınlığı sayesinde Rey'deki Büveyhî Veziri Ebü'l-Fazl İbnü'l-Amîd'in himayesine girdi ve ondan sonraki hayatını orada astronomi gözlemleri yaparak ve kitap yazarak geçirdi.

Hâzin aritmetik, geometri ve astronomiye dayanarak yapılan hesaplamalarda uzmandı. Ayrıca astronomi gözlemleriyle ilgili teorik ve pratik disiplinleri iyi bilen âlimin, en iyi çalışmasının Zîcü's-safâʾih olduğunu kabul edilir.

  • 3
  • 13
MATEMATİK VE ASTRONOMİDE OTORİTE KABUL EDİLDİ
MATEMATİK VE ASTRONOMİDE OTORİTE KABUL EDİLDİ

Hâzin, kendi zamanında ve kendinden sonraki dönemlerde ileri gelen âlimler tarafından matematik ve astronomi alanlarında otorite kabul edildi.

Kendisinden çeşitli vesilelerle alıntı yapan veya bazı teoremlerde fikirlerini tartışan matematikçiler arasında Ebû Nasr İbn Irâk, Bîrûnî, Ebü'l-Cûd Muhammed b. Leys, Ömer Hayyâm ve Nasîrüddîn-i Tûsî gibi önemli kişiler bulunur.

İbn Haldûn Mukaddime adlı eserinde iklimler üzerine bilgi verirken, Hâzin'den astronomi ilminin ileri gelenlerinden biri diye söz etti ve onun yedi iklime uygun olarak yaptığı enlem ve bölge ölçümlerine ilişkin tespitlerini aktardı.

  • 4
  • 13
GEZEGENLERİN DÖNDÜĞÜNÜ DÜNYAYA İLK KEZ TANITTI
GEZEGENLERİN DÖNDÜĞÜNÜ DÜNYAYA İLK KEZ TANITTI

Gezegenlerin döndüğünü ve bu konudaki kanaatlerini dünyaya ilk tanıtanlardan birisi Ebu Cafer el-Hazin'dir.

Prof. Dr. Fuat Sezgin, el-Bîrûnî'deki alıntılardan çıkarıldığı kadarıyla Ebû Ca'fer el-Hâzin'in 10. yüzyılın ilk yarısında gezegenlerin dönmelerinin görünüşte simetrik olmayışına yeni bir açıklama getirdiğini söyler.

  • 5
  • 13
EBU CAFER EL- HAZİN’İN GELİŞTİRDİĞİ YÖNTEM
EBU CAFER EL- HAZİN’İN GELİŞTİRDİĞİ YÖNTEM

Kendisi tarafından kurgulanan modelde ayrı merkezli yörüngelerle ek yörüngeler öğretilerini eleştirmiş, onların yerine ekliptik düzlemi yönünde göreceli gezegen yörüngesi variyasyonları varsayımını getirmişti.

*Ekliptik düzlem: Dünyanın güneşin çevresinde döndüğü yörünge düzlemine ekliptik düzlemi denir.

Prof. Dr. Fuat Sezgin 'Es-Siczi' hakkındaki yazısında belirttiğine göre gezegen hareketlerinin geometrik sunumu çerçevesinde, Yunan öncellerine dayanan Arap astronomlarda, 10. yüzyılın ikinci yarısından itibaren, sonraları önemli ürünlerini Kopernik'te verecek olan yığınla teori bulunur.

2019 Fikriyat. Tüm hakları saklıdır.
BİZE ULAŞIN