9 asır önce icat edilen Filli Su Saati nasıl çalışıyordu?
Bundan 9 asır önce El Cezerî, insanlığın çeşitliliğine ve o dönemde İspanya'dan Orta Asya'ya kadar yayılan İslam'ın evrenselliğine duyduğu hayranlığı göstermek için oldukça ayrıntılı olan "Filli Su Saati"ni tasarlamıştı. İslam dünyasının zenginliğini eserine yansıtmak isteyen El Cezeri, Arşimet su prensibine; Hint saati ve Hint fili, Mısır Zümrüdüanka'sı, Arap figürleri, İran halısı ve Çin ejderlerini takviye etmişti. Peki, bu muazzam görsele sahip saat nasıl çalışıyordu?
Önceki Resimler için Tıklayınız
Filli Su Saatinde yer alan her figürün mekanizmada kendine özgü bir görevi vardı.
Zümrüdüanka: Zümrüdüanka sesi eşliğinde her yarım saatte bir tur atar.
Kadran: Kaç saat geçtiğini gösteren saat ara yüzü.
Selahaddin Eyyubi: Kolunu hareket ettirdiğinde şahin ortaya çıkar.
Kale: Olaylar zincirini başlatan otuz tane topu barındırır.
Şahin: Kaleden bırakılan top, şahinin kafasının arkasından yol alarak gagasından dışarı çıkar.
Çin Ejderi: Şahinin ağzından çıkan topu yakalar ve file doğru alçalır.
Kâtip: Yelkovan görevi gören Kâtip, her yarım saatte bir tur atarak ilk konumuna gelir.
Fil Bakıcısı: Top ejderin ağzından vazoya düştüğünde kolu hareket eder. Bu son hareket ile bir tur tamamlanmış olur.
Zamanlama Mekanizması: Filin gövdesi içerisinde bulunan delikli kâse, saatin zamanlama mekanizmasını ve diğer sistemlerini yönetir.
Filli Su Saati'nin orijinalinin üç katı büyüklükte modern bir modeli, dünyanın en büyük alışveriş merkezi olan Dubai'deki İbn Battûta Alışveriş Merkezi'nde bulunur. Orijinalinin neredeyse üç katına yakın olan 7 metre yüksekliğiyle bu model, 4,5 metre uzunluğa, 1,7 metre ene ve 7,5 ton ağırlığa sahiptir.
Bir kültürel çeşitlilik abidesi sayılabilecek bu saatte, Yunanlıların (Arşimet) suyla ilgili prensipleri, Hint kökenli su saati düzeneği (gati), Hindistan fili, Mısır kökenli Zümrüdüanka, Arap figürleri, İran halısı ve Çin kültürüne ait ejder bir arada kullanılmıştır.
İşimiz, dileklerimiz, umutlarımız, hayallerimiz ya da korkularımız ne olursa olsun zaman daima akıyor. İster girmekten korktuğumuz bir sınav, ister önemli bir mülakat yahut bir seyahat olsun, başladığı ve bittiği bir an mutlaka olacak.
"Zaman" ilk çağlardan bu yana üzerinde çok düşünülen, insanoğlunun ölçmek için asırlarını harcadığı bir kavram. Peki, geçmişte zaman ne için ve nasıl ölçülüyordu? Bu uğurda çaba gösteren ilk âlimler kimlerdi?
"Tarihteki ilk saatler nasıl çalışıyordu?" isimli haberimizi okumak için tıklayın.
İLGİNİZİ ÇEKEBİLECEK DİĞER MAKALELER
