Kraliçe Nazlı'nın mirası

Nazlı ismi Türklerden geçme olmasına rağmen Mısır'da daha çok rağbet görmüş ve tutmuştur. Hidiv hanedanlık ailesi ve çevresinde bu isme çok sık rastlanılmaktadır. İsmin 'müdellel' şeklinde Arapçası da olmasına rağmen nazlı ismi daha çok tutmuştur. Viyana'daki gündüz gözü bir hırsızlık vakasıyla birlikte nazlı ismi ve Kraliçe Nazlı tekrar gündeme geldi.

Avusturya'nın başkenti Viyana'da Nazlı Sabri'nin kolyeleri çalınıyor. Nazlı Sabri, Mısır kralı I. Fuad'ın eşi. Nazlı 25 Haziran 1894'te Türk ve Fransız kökenli bir ailede doğdu. Babası, tarım bakanı ve Kahire Valisi Abdurrahman Sabri Paşa, annesi Tevfike Hanım Şerif'di. Anne tarafından, Türk kökenli Başbakan ve Dışişleri Bakanı General Muhammed Şerif Paşa'nın torunu idi. Kral Fuad Kral Faruk'un babasıdır ve Mısır ile Sudan topraklarının yedide biri üzerine zimmetlidir. Fellahlar ise ırgatı olarak çalışırlar. Nasır daha sonra toprak reformu yapmak istemişse de bu girişimi göstermelik kalmıştır. Benzeri toprak reformları Şahlık döneminde İran'da da yapılmıştır. Daha ziyade mollaları dizginlemek için tasarlanmıştır. Humus zengini din adamlarının fahiş servetine sınırlama getirilmek veya el konulmak istenmiştir. Bu reformlar mollalarla şah arasındaki sürtüşmeyi alevlendirmiştir. Humeyni'nin dikkat çekmesi de bu süreçte olmuştur.

Nazlı Sabri'den başka Mısır'ın tanınmış nazlılarından birisi de Nazlı Fazıl'dır. Edebi salonu ve liberal görüş ve dalgalara hamiliğiyle tanınmıştır. Yeni Kadın, Kadının Emansipasyonu gibi kitapları kaleme alan Kasım Emin bu salonlarda yetişmiştir. Kasım Emin Muhammed Abduh ile Nazlı Fazıl'ın ortak ürünüdür. İlgili kitaplarını onların direktif ve teşvikiyle yazdığı da kabul gören bir görüştür. Muhammed Abduh da bu salon veya salonların müdavimidir. Nazlı Fazıl, Mustafa Fazıl Paşa'nın kızıdır ve kültürel hareketlilik onun ve benzerlerinin salonlarında icra edilmektedir. Osmanlı da kadın hala harem duvarlarının arkasındadır. Fatıma Aliye gibi ender bazı yazarlar ise babalarının gölgesinde ve kendi gayretleriyle yetişmişlerdir. Kadınların şöhret basamaklarını tırmanma süreçlerinde mutlaka bir erkek eli ve hamisi olmuştur.

Nazlı Ilıcak da bunu bir yazısında veya konuşmasında itiraf etmiştir. Tercüman'da yazarken cihet-i askeriye ile sürtüşmüş ve bir süre yazılarına ara verilmiştir. Yazı hayatına Kemal Ilıcak sayesinde atıldığını ve tutunduğunu söylemiştir.

Kemal Ilıcak olmasaydı basın hayatında yer edinemeyeceğini ifade etmiştir.

18'inci yüzyıldan itibaren Mısır gibi ülkeler taşkınlıklar diyarı haline gelmiştir. Merhum Muhammed Gazali de bunu ikrar eder. Der ki: benim taşkınlıklarımı dizginleyen Yusuf Kardavi olmuştur. Yusuf Kardavi aşırılıklarıma set çeken zaptiyemdir. Muhammed Gazali satır aralarında Cemaleddin Afgani ve Muhammed Abduh'un da taşkınlıklar yaptığını ve onları dizginlemek de genelde Reşid Rıza'ya düştüğünü söylemektedir. Onun da falsoları olsa da selefleriyle kıyaslamaz. Bir anlamda Yusuf Kardavi de kendisi açısından dizginleyici bir Reşid Rıza görevi ifa etmiştir. Bu gibi durumlarda Araplar 'yayı sahibine teslim et (a'ti el kavsa bariha)' derler. Yani işleri ehline ver demektir. Hadis konusunda Muhammed Gazali baltayı taşa vurmuştur. Onu düzeltmek ve dizginlemek de Yusuf Kardavi'ye düşmüştür.

Mustafa Özcan