Rejim içinden alternatif arayışı

Hem Amerikan yönetimi yani Trump'ın takımı ve hem de İran Dışişleri Bakanı Abbas Arakçı diplomasi ve müzakerelere bir şans tanınması gerektiğini söylüyorlar. Burada zımni ve örtülü bir mutabakat var. Detaylar müzakereye tabidir. Bu mutabakat İran rejimi içinde muhtemel dalgalanmalara mani değil. Bu çerçevede bir uzlaşmaya varılması ve rejim içinden yeni bir yönetimin mayalanması ve billurlaşması ve ortaya çıkması mümkün müdür? Yoksa İran rejimi zaman kazanarak havanda su mu dövecektir? Halk rejime ek bir zaman süresi tanıyacak mıdır? Eski ılımlı ve reformist cumhurbaşkanlarından Muhammed Hatemi İran'da baş gösteren halk hareketini veya kalkışmasını İsrail ve Amerikan çarklı olduğunu düşünüyor. Ya da onlar hesabına sayıyor. Lakin Ahmedinejad daha ziyade rejime yükleniyor. Bu rejimin daima muvazaa hattında olduğunu söylüyor. Kendisi muvazaa edebilir ama kendisi adına birilerinin muvazaaya kalkışmasına pek sıcak bakmaz. Ankara valisi Nevzat Tandoğan gibi düşünüyorlar. Yani alttaki unsurların ne kalkışmasını ne de muvazaasını onaylıyorlar!

Ayetullah Muntazari 1986 yılında İrangate skandalını kendi kaynaklarından öğrenmiş ve Ahmet Humeyni ile Haşimi Rafsancani'ye doğrulatmak istemiştir. Bu skandaldan bizzat Humeyni'nin de haberi olup olmadığı merakına mucip olmuştur. 1996 bazlı skandal Lübnan'da Şira dergisiyle birlikte afişe olmuştur. Bu yüzden de Mehdi Haşimi isimli İranlı din adamı ihanet iddiasıyla idam edilmiştir. Hainler bu şekilde ihanet iddiasıyla muhaliflerini tasfiye etmektedir. İran-Irak savaşında yedek parça ve silah tedariki için İran ile ABD-İsrail üçgeninde gizli temaslar yapılmıştır. Skandala ABD'den McFarlane ve Oliver North gibi isimler dahil olmuş ve bunlar gizlice İran'ı ziyaret etmiştir. İsrail adına da Amiram Nir bu üçgende yer almış bilahare Jeffrey Epstein gibi tasfiyeye uğramıştır.

Ayetullah Hüseyin Ali Muntazeri'nin küçük çaplı soruşturması karşısında Ahmet Humeyni ile Haşimi Rafsancani küçük dilini yutmuş ve ser vermiş ama sır vermemiştir. İran hep gizli kapaklı ve örtülü operasyonlar üssüdür. Şimdi de rejimi yıkmak yerine bypass etme odaklı yeni bir hamle ve operasyondan bahsediliyor. Amaç, rejimin arka plandaki ılımlı yüzlerini öne çıkarmak. Amerikalıların onlarla temasa geçtiği var sayılıyor. Bunlardan birisi 2015 tarihinde John Kerry ile nükleer anlaşmayı kotaran ılımlı yüzlerden dışişleri eski bakanlarından Cevad Zarif olmalıdır. Yine Rafsancani'nin haleflerinden kabul edilen ılımlı isimlerden Hasan Ruhani de bu temas hattında görünmektedir.

Bu yüzden de Ruhani ile Zarif tutuklanmıştır. Ateş olmayan yerden duman çıkmaz. Bu eski rejimin yeni vitrinini Trump'ın ajandası ve talepleri belirlemektedir. 'Hamaney'i çek, Ruhani'yi dik ya da ikame et' formülü tam da Venezuela deneyimine uygundur. Trump'ın Şah'ın oğluna biraz dur demesi de bunu gösteriyor. Trump idaresinin İran yönetiminden istekleri şunlar. Peşinen bu istekleri yerine getirme konusunda Şah'ın oğlu Muhammed Rıza Pehlevi son derece istekli görünüyor. Bir dediklerini iki etmeyecektir. Lakin daha az külfetli bir iç değişimi yeğleyebilirler. İstekler listesinde şunlar var: Zenginleşmiş uranyumun kendilerine teslimi (Kaddafi modeli 2004). Nükleer tesislerin sökülmesi. İsrail'i vurabilecek uzun menzilli füze programına son verilmesi. Irak'tan,Yemen'den,Lübnan'dan çekilmek. Dini rehberlik makamına son verilmesi. Cumhurbaşkanlığı seçimlerinin ivedilikle yapılması. Devrim Muhafızları ve Besiç güçlerinin kaldırılması. İsrail ile derhal diplomatik münasebet kurulması.

Şah'ın oğlu bunların hepsine amade ve İbrahimizm anlaşmalarının İran'a doğru genişletilmesini de istiyor ve buna Kores (Zülkarneyn) anlaşması denilmesini de teklif etmektedir. Ruhani ile Zarif bunları yapabilir mi yoksa bunları yapmak için illa da Şah'ın oğlunu beklemek mi gerekiyor?

Mustafa Özcan