İran, yol çatında

'Denizler ve Okyanuslar (Bihar ve Muhitat)' adlı X hesabına göre, İran'da eski kötü ile yürürlükteki veya aşınma çizgisinde olan yeni kötü hesaplaşıyor ve birbirini elemeye çalışıyor. Devrik şahlık rejimi ile devrilmekte olan velayet-i fakih doktrini, 47 yıl sonra kozlarını paylaşıyorlar. Hem de aynı günlerde, şubat ayı arifesinde. Anılan hesaba göre Şah'ın oğlu Muhammed Rıza Pehlevi hazıra konuyor ve halkın kanıyla sulanan akıma veya akıntıya biniyor. Burada eski kötü ile gelmekte olan kötüden bahsediliyor. İran'da yollar çatallaşmış görünüyor. Velayet-i fakih bidat çığırı üzerinde bina edilen dini-siyasi bir mühendislik çalışmasıdır. Büyük çapta Şiilik de öyledir. 47 yıl boyunca zulme batmıştır. Halkla bütünleşememiştir. Bunun devamı zulüm çanağı ve çarkının işlemeye devam etmesi anlamına geliyor. 'Eski hal muhal ya yeni hal ya izmihlal' sürecini temsil ediyor. Şah ve eski rejim iktidara gelirse İran'da Pers milliyetçiliği hortlayacaktır. Velayet-i fakih doktrini, mezhebi bir damar veya sekterizm damarı barındırmaktadır. Özellikle de Arap Baharı'ndan sonra Sünni kesimlere karşı büyük mezalim irtikap etmiştir. Ondan önce de Saddam'ın devrilmesi sonrasında Irak adeta Sünnilikten arındırılmıştır. Bu durumda velayet-i fakih sistemine veya doktrinine özlem veya yerinde kalmasını temenni etmek olmayacak bir duaya amin demektir. Meşruti monarşi bile olsa Şahlığın yeniden geri gelmesi de Zerdüştlükle ambalajlanmış milliyetçiliğin geri dönüşünü simgeler. Şahlığın geri dönmesi hem İran'daki muhtelif halklara karşı baskının sürmesi hem de İslam'a karşı nobranca bir tutum takınmayı getirir. Bu açıdan İran iki kötü seçenekle karşı karşıya bulunmaktadır. Yağmurdan kaçarken doluya tutulabilir. Arapların bu durum karşısında söyledikleri bir deyim vardır: Emamena halleyni ahlahuma mürrun. Önümüzdeki iki seçeneğin en iyisi de kötüdür, acıdır. Melüfun dışına çıkmak ve belirsiz bir gelecek zor geldiğinden kimileri Humeyni rejiminin kalmasını yeğliyor. Denenmiş denenmez. Dolayısıyla yeni dönemde İran halkı Humeyni sekterciliğiyle Şah'ın şuubi damarı arasında seçim yapmak zorunda. Kimi sosyal medya hesaplarına göre Pers unsurları henüz nihai seçimlerini yapmış sayılmazlar. Daha ziyade kenardaki bastırılmış milletler kazan kaldırıyor. Rejimin yıkılmasıyla bunların üzerindeki baskı halesi muvakkat olarak kalkacaktır. Bu ise onları yol ayrımına götürebilir.

Şah rejiminin geri gelmesi hem ABD hem de İsrail ile açıktan flört anlamına gelir. ABD İran'dan ne istiyor? Venezuela örneğinde olduğu gibi Çin ve Rusya'dan uzak durmasını ve nükleer çabalarına (bu meyanda uzun menzilli füze üretmeye de) veda etmesini istiyor. Trump yönetimi bir taraftan İran halkını kışkırtıyor diğer taraftan da el altından mevcut İran rejimiyle bu konulara dair pazarlıklar yapıyor.

İran'da merkezi yönetimin çökmesi halinde bastırılmış milletler uyanabilir ve bağımsızlıklarına kavuşabilir ya da özerklik elde edebilirler. Elbette Kürtler buna en yakın mesafede ve daha hazırlıklı bulunuyor. Diğer milletleri, Beluciler, Ahvazlı Araplar ve Güney Azerbaycan halkı olarak tanımlayabiliriz. Tebriz'in bir şekilde bağımsız olması Orta Asya'nın bahtını açabilir ve iki kanadının buluşmasın sağlayabilir. Bu da Safevilik'ten önceki konuma, pozisyona geri dönüşü simgeler. Bu sadece Türk dünyasının buluşmasını değil İslam dünyasının buluşmasını temsil ve temin eder. Velayet-i fakihin temin edemediği birliği pekala onun yıkılması temin edebilir.

İran'daki halkın kalkışması bir hadisi de doğruluyor. Ondaki mucizevi sırları ortaya döküyor. "Pers/İran'ın kaderi bir iki boynuz darbesidir. Ondan sonra İran yoktur (Bakınız: Akit gazetesindeki yazım: Kitapta İranlıların yazgısı! 15 Aralık 2013).

Mustafa Özcan