İlber Ortaylı'nın tavsiye ettiği 12 değerli hazine

ATATÜRK, ANDREW MANGO

Bizce çokça okunan Lord Kinross'unkinden daha ilginç bir Atatürk biyografisi... Buna 'bir yabancı yazarın kitabı' da diyemiyoruz. Andrew Mango ve kardeşi ünlü Bizans tarihçisi Cyril Mango, İstanbul'da büyüyen bir Levanten ve Rusya göçmeni ailenin çocuklarıdır. Andrew Mango'nun Türkçesi mükemmeldi; bu kitapta da uzun yılların birikimi var. Mango hoş sohbet bir dünya adamıydı. İngiliz, Fransız, Türk ve Rus aydınlarını, onun kadar sohbet ve bilgisine hayran eden yoktur. Türkiye üzerine yazılanların arasında seçkin yeri olan bir kitaptır.

SUYU ARAYAN ADAM, ŞEVKET SÜREYYA AYDEMİR

Bugünlerde, 1917 İhtilali'nin ve Birinci Cihan Savaşı'nın bittiği yıl olan 1918'in 100'üncü yıl dönemecindeyiz. Rus İhtilali, Avrupa'nın değişimi, savaşların tarihi üzerine yüzlerce kitap var. Hepsini uzmanlara bırakıyoruz. Cumhuriyet tarihini kurucularıyla birlikte yaşayan, ihtilalin hemen sonrasında Rusya'da bulunan, hatta Komünist Partisi'ne giren ama Birinci Cihan Savaşı'nı bütün cephelerde Türk ordusunun yedek subayı olarak geçiren Şevket Süreyya'nın 'Suyu Arayan Adam' isimli hatıratı başucu eseri sayılmalı. Bu dönemi onun kadar etkileyici anlatan bir kalemi bulmak kanaatimce çok zordur. Bu eserin Remzi Kitabevi'nden çıkan son baskısını (ilk baskısı 1959'dadır) bu yaz günlerinde okumakta büyük kazanç var.

YENİÇERİLER, REŞAD EKREM KOÇU

"Yeniçeri Ocağı kimler tarafından ve niçin kuruldu? Nasıl gelişti? Bu asker ocağının teşkilatı, ananeleri, adetleri nelerdi? Kışlalarında nasıl yaşadılar, gazalara nasıl gittiler, ihtilalleri nasıl çıkardılar, neler yaptılar? Ocaktan yetişmiş iyi ve kötü şöhretleri kimler oldu ve bir gün nasıl yok oldular?"

Popüler tarih yazıcılığının efsane ismi Reşad Ekrem, Osmanlı'nın "güzide asker"i Yeniçeri Ocağı'nı, kuruluşundan "şehir eşkıyası"na dönüp kaldırılışına kadar, bütün tarihi içinde ele alıyor: Yeniçeri Ocağı "bıyığını balta kesmez" Yeniçeri ağaları, kazan kaldırmayla başlayan kanlı isyanlar, Yeniçeri şairler, Yeniçeri kahvehaneleri ve daha nicesi…

YEDİNCİ GÜN, İHSAN OKTAY ANAR

Hem sürükleyici hem de Osmanlı Türkçesini yeni kuşaklara en kolay yaklaştıran eser... Anar, İstanbul ve İzmir'in folklor dilini ustaca kullanan; oldukça ironik; zaman ve mekânın üzerinde bazen oyun oynayan ve zaman-mekân-kişi birliğini arada bir zedeleyen bir romancımızdır. 'Puslu Kıtalar Atlası' ile birdenbire tanınan felsefe hocasıdır. Bu yaz tatili için tavsiye edeceğimiz kitabı 'Yedinci Gün'. Hikâye, 2. Abdülhamid'den adeta muhayyel bir cumhuriyet ortamına kadar sürüyor. Usta işi bir polisiye... Yazın rahat okuyacağınız bir İhsan Oktay Anar eseri; öbür kitaplarına da kışın devam edersiniz. Ben Anar'ın yeterince dikkatle izlendiği kanısında değilim. Oysa okuyucuyu yeni bir üsluba ve bakışa götüren bir yazar.

Babil Kulesi'nde Buluşalım, Dünya Dillerini Konuşalım
MEHMET NURİ YILDIRIM

Nuri Yıldırım'ın diller üzerindeki tasnifi, onların birbirleriyle yakınlık dereceleri, genel edebiyat ve diplomasi dünyasıyla olan ilgileri bu kitabın bir konusu. Ama ana konu daha çok siyasi coğrafyamızdaki dillerin (ki bu oldukça kalabalık bir alan) umumi dünya edebiyatı ve diplomasi açısından konumları. Filoloji ve gramerle ilgili kaynaklar kadar gözlemler, bunun yanında gerek uzmanlar gerekse yerlilerle yapılan mülakatlara da başvurulduğu için 'Babil Kulesi'nde Buluşalım, Dünya Dilleriyle Tanışalım' ilginç bir müracaat kitabı. Dillerin yapısal tasnifi ve birbirleriyle olan akrabalık dereceleri konusuna giriş için sadece genç diplomatları değil herkesi ilgilendirecek bir kitap olduğunu düşünüyorum.