Prostat Kanseri Tanısında Bütüncül Yaklaşım Şart
Prostat kanseri tanısında PSA testi tek başına yeterli değil. Medicana Sağlık Grubu Üroloji Uzmanı Prof. Dr. Emrah Yürük, PSA değerinin yüksek olmasının her zaman kanser anlamına gelmediğini, normal sınırlarda olmasının da riski ortadan kaldırmadığını vurguladı. Uzman, test sonuçlarının hastanın yaşı, aile öyküsü, genetik risk faktörleri, fizik muayene bulguları ve görüntüleme sonuçlarıyla birlikte değerlendirilmesi gerektiğini belirtti. PSA yüksekliğinin prostatın iyi huylu büyümesi veya prostat iltihabından da kaynaklanabileceğini aktaran Prof. Dr. Yürük, yalnızca laboratuvar sonucuna göre değerlendirme yapılmaması gerektiğini ifade etti. Multiparametrik prostat MR, PSA yoğunluğu ve biyobelirteçler gibi ek yöntemlerin uygun hastalarda gereksiz biyopsilerin önlenmesine yardımcı olduğunu kaydeden uzman, bütüncül yaklaşımın önemine dikkat çekti.
Medicana Sağlık Grubu Üroloji Uzmanı Prof. Dr. Emrah Yürük, prostat kanseri tanısında kullanılan Prostat Spesifik Antijen (PSA) testinin tek başına yeterli olmadığını vurgulayarak, bütüncül bir değerlendirme yaklaşımının önemine dikkat çekti. Prostat dokusundan üretilen bir protein olan PSA'nın yüksek değer göstermesinin her zaman kanser anlamına gelmediği gibi, normal sınırlarda olmasının da riski tamamen ortadan kaldırmadığını belirten uzman, test sonuçlarının hastanın yaşı, aile öyküsü, genetik risk faktörleri, fizik muayene bulguları ve gerekli durumlarda görüntüleme sonuçlarıyla birlikte değerlendirilmesi gerektiğini ifade etti. PSA yüksekliğinin prostatın iyi huylu büyümesi, prostat iltihabı ve benzeri durumlardan da kaynaklanabileceğini aktaran Prof. Dr. Yürük, yalnızca laboratuvar sonucunun referans aralığının üzerinde bulunması üzerinden değerlendirme yapılmasının doğru olmayacağını, gerekli durumlarda belirli bir süre sonra PSA testinin tekrarlanması ve önceki sonuçlarla karşılaştırılmasının hekime ek bilgi sağlayabileceğini kaydetti.
Prostat kanseri değerlendirmesinde tek bir PSA ölçümünün yanı sıra değerin zaman içerisindeki seyrinin de dikkate alınması gerektiğini vurgulayan Prof. Dr. Yürük, özellikle düzenli takip edilen kişilerde PSA değerlerinin zaman içerisindeki değişiminin mevcut sonucun yorumlanmasına yardımcı olabileceğini belirtti. Ancak ölçümler arasındaki değişimin de tek başına kanser tanısı anlamına gelmediğinin göz önünde bulundurulması gerektiğini ifade eden uzman, yaş, prostatın büyüklüğü, muayene bulguları ve kişinin sahip olduğu risk faktörlerinin de tabloya eklenmesiyle daha kapsamlı bir değerlendirme yapılabileceğini söyledi. PSA sonucunun bir bütünün parçası olarak ele alınması gerektiğini vurgulayan Yürük, prostat kanseri açısından değerlendirme yapılırken kişinin yaşı ve aile öyküsünün önemli faktörler arasında yer aldığını, özellikle birinci derece yakınlarında prostat kanseri bulunan hastalarda risk değerlendirmesinin farklılaşabildiğini anlattı. Bazı kalıtsal genetik özelliklerin de prostat kanseri gelişme riskiyle ilişkili olabildiğini kaydeden uzman, özellikle genç yaşta prostat kanseri tanısı almış birinci derece yakının bulunmasının hekim tarafından ayrıca dikkate alınabilecek risk faktörleri arasında yer aldığını belirterek, tarama ve takip yaklaşımının kişinin bireysel risklerine göre şekillendirilmesi gerektiğini ifade etti.
PSA yoğunluğunun kandaki PSA düzeyinin prostat hacmiyle değerlendirilmesine dayandığını aktaran Prof. Dr. Yürük, PSA yoğunluğunun özellikle PSA değerinin tek başına yeterli bilgi vermediği bazı durumlarda değerlendirmeye ek katkı sağlayabileceğini söyledi. Prostat hacminin belirlenmesinde ultrasonografi veya MR gibi görüntüleme yöntemlerinden yararlanıldığını belirten uzman, PSA değerinde orta düzeyde yükselme görülen hastalarda sonucun doğrudan kanser şeklinde yorumlanmaması gerektiğini vurguladı. Multiparametrik prostat MR'ının prostat kanseri şüphesi bulunan hastaların değerlendirilmesinde kullanılabileceğine dikkat çeken Yürük, MR görüntülerinin prostat içerisindeki şüpheli alanların belirlenmesine ve gerekli durumlarda biyopsinin yönlendirilmesine yardımcı olabileceğini ifade etti. Bu görüntüleme yönteminin biyopsi yapılması gereken hastalarda örnekleme alanlarının belirlenmesine de yardımcı olabildiğini ancak görüntüleme sonucunun hastanın diğer bulgularından bağımsız olarak değerlendirilmemesi gerektiğini kaydeden uzman, prostat kanseri şüphesi bulunan her hastada aynı tanısal yaklaşımın uygulanmasının gerekli olmadığını belirtti. Tanısal süreçte farklı verilerin bir arada değerlendirilmesinin biyopsi gerekip gerekmediği konusunda daha kapsamlı bir karar verilmesine yardımcı olabileceğini söyleyen Prof. Dr. Yürük, bazı hastalarda risk hesaplama araçları veya kan ve idrar üzerinden değerlendirilen biyobelirteçlerin de hekim tarafından uygun görüldüğünde sürece dahil edilebileceğini, bu yaklaşımın uygun hastalarda gereksiz biyopsilerin önlenmesine yardımcı olduğunu ifade etti. Prostat kanserinin erken dönemde saptanmasının her zaman tedaviye başlanacağı anlamına gelmediğini, düşük riskli ve bazı seçilmiş orta riskli lokalize prostat kanserlerinde aktif izlem seçeneğinin değerlendirilebileceğini de belirten uzman, bireyselleştirilmiş yaklaşımın önemine vurgu yaptı.