Gıdanız “Helal ve Temiz” olursa israfa düşmezsiniz

Bundan önceki yazımızda, Sünnet-i Seniyye'ye sarılmanın, yeme içmede israfa düşülmesine engel olacağını, bunun için bazı prensiplere uyulması gerektiğinden söz ederek "ölçülü ve dengeli beslenmenin" bunlardan biri olduğu ifade ederek birtakım açıklayıcı bilgiler vermiştik.

Bugünkü yazımızda ikinci sırada ele alınabilecek bir başka prensipten söz etmek istiyoruz. Helal ve temiz gıdalarla beslenmek… Beslenmemizin helal ve temiz gıdalarla olması, insanın yedikleri ve içtikleri sebebiyle Allah'ın emanet olarak verdiği bedenin sağlığını doğrudan etkilemektedir. Bu etkileşim olumlu ya da olumsuz bir şekilde gerçekleşmektedir. Bu nedenle yenilip içilen gıdaların helal ve temiz olması, doğrudan vücudun sağlıklı bir şekilde çalışmasını sağlamakta iken; bu konuda gereken hassasiyetin gösterilmeyişi ise bir "haddi aşma" davranışına dönüşmekte ve vücuttaki organlar bu "haddi aşma" (israf) sebebiyle olumsuz etkilere maruz kalmaktadır. Helal ve temiz gıdalarla beslenmenin hem manevi hem de maddi yönünün varlığı, kişiyi haddi aşmaktan ve müsrif olmaktan koruyan önemli bir faktördür. Konuya işte buradan devam edeceğiz.

Helal ve temiz gıdalarla beslenmenin israfı önlemedeki rolü

İslam hayat dinidir ve hayatın her alanında etkileri ve tezahürleri olan bir dindir. İnsanın hayatiyetini devam ettirebilmesi için beslenmeye ihtiyacı vardır. Bu önemli iş/görev/eylem konusunda İslam'ın, insanoğlunu bilgisiz ve rehbersiz bırakması düşünülemez. Kur'an-ı Kerim'de adı "el-Mâide" olan bir surenin varlığı ve aynı zamanda yiyecek ve içeceklerden bahseden pek çok ayet-i kerime, özelde Müslümanlara genel anlamda ise tüm insanlığa yenilip içilenlerin sadece maddi ve bedensel anlamda değil manevi ve ruhsal anlamda da kişiye etkilerinin olduğuna dikkat çeker. Kur'an-ı Kerim'de, birçok yerde yenilebilecek gıdaların "helal ve temiz" olması vurgulanır (örnek olarak bkz. Bakara,168; Mâide, 88; Enfâl, 69; Nahl, 114).

Özellikle "Sofra" anlamına gelen el-Mâide Sûresi'nin ilk ayetlerinde, yenilecek gıda maddeleriyle ilgili temel konular ele alınmış, helal olanlar ve haram kılınanlar açıklanmıştır (Bkz. Mâide, 3-5). Surenin son ayetlerindeyse Hz. İsa'dan (as) ve ona iman eden havarilerinin, Allah Teâlâ'nın gökten indirilecek bir sofra ile kendilerine ikramda bulunmasını talep ettikleri olaydan bahsedilir (Bkz. Mâide, 112-115). Gerek bu ayetler ve gerekse İsrailoğullarına Hz. Musa (as) aracılığıyla bıldırcın eti ve kudret helvası indirilmiş olması (Bkz. Bakara, 57), şu kanaatin oluşmasına imkan vermektedir. İnsanoğlu yemek ve içmekle vücudunu beslediği gibi aslında ruhunu da beslemektedir. Yediklerinin helal ve temiz olması, onu sağlıklı hale getirdiği gibi aksi durumda bedensel ve ruhsal olarak da birtakım hastalıklardan muzdarip hale de düşürebilmektedir. Hiç tereddütsüz diyebiliriz ki, yediklerimiz ve içtiklerimiz aynı zamanda ruhumuzun da gıdasıdır. O nedenle, helal ve temiz olmalıdır…

Yaşadığı hayatta gerek sözleriyle gerekse tavır ve davranışlarıyla insanlara örnek olan Hz. Peygamberin (sav) helal ve temiz gıdalarla beslenme konusundaki uyarılarını Ebu Hureyre (ra) şöyle anlatıyor:

Bir gün Resul-i Ekrem (sav) şöyle buyurdu: "Ey insanlar! Allah Teâlâ temizdir, ancak temiz olanı kabul eder. Allah, Peygamberlerine emrettiği şeyleri müminlere de emretti." Ardından şu âyetleri okudu: "Ey Peygamberler! Temiz olan şeylerden yiyin, güzel işler yapın. Ben sizin yaptıklarınızı hakkıyla bilmekteyim" (Mü'minun,51), "Ey iman edenler! Size verdiğimiz rızıkların temiz olanlarından yiyin..."(Bakara, 172) Daha sonra Hz. Peygamber, uzun bir yolculuğun ardından üstü başı tozlanmış bir halde ellerini semaya kaldırarak "Yâ Rab, yâ Rab!" diye yalvarıp yakaran bir kişiden söz etti ve şu dikkat çekici ifadelerle sözlerini tamamladı. "Ne var ki, bu kişinin yediği haram, içtiği haram, giydiği haram, gıdası haramdır. Böyle birisinin duası nasıl kabul edilsin?"

Peygamber Efendimizin (sav) okuduğu ayetler ve verdiği örnekten yola çıkarak şu sonuçlara ulaşmak mümkündür. Ayetlerde bahsi geçen iki özellik, yani yediklerimizin ve içtiklerimizin "helal ve temiz" olması, dinin helal kıldıkları ve yine insanın yaratılışı gereği, ona temiz, güzel, hoş ve sevimli gelen, kısacası "tayyib" vasfına sahip gıdalardır. Bunların aksi olanlar ise "haram ve habis" olanlardır. Sözgelimi, yenilmesi helal olan bir hayvan, usulünce boğazlanıp kanı akıtıldığında, onun eti, yenilebilecek helal ve tayyib bir gıda haline gelir. Yenilmesi haram olan ya da yenilmesi helal olan hayvanlardan olup ancak usulünce boğazlanmayan ve başka birtakım sebeple murdar hale gelen bir hayvanın eti, "haram ve habis" olmaktadır. İslam'ın bu konudaki hassasiyetinin, insanlara hem bedensel hem de ruhsal açıdan ne kadar önemli faydalar sağladığını ilgili araştırmalar ortaya koymaktadır. Bu gerçekler yanında, kişinin ibadetlerinin makbul ve dualarının müstecab olmasının bile ancak helal gıdayla beslenmesiyle bile mümkün olacağına vurgu yapılması, Müslüman birey için yeterli bir sebeptir. Zira işin içine haram yollarla elde edilen para, gıda ve giysinin karışması, yapılan tüm ibadetleri, sarfedilen gayretleri ve çekilen zahmetleri, yok hükmüne getirmektedir. Yapılanları "yok" hükmüne getiren şey ise en büyük israftır!

Konuya devam edeceğiz. Sağlık ve afiyet dileğiyle…

Mehmet Emin Ay