Şah Damarı Sağlığı İçin Risk Faktörlerini Kontrol Edin
Şah damarı darlığı sessiz seyreden ancak ölümcül sonuçlar doğurabilen bir sağlık sorunu olarak dikkat çekiyor. Medicana Kadıköy Hastanesi Kalp ve Damar Cerrahisi Uzmanı Prof. Dr. Erol Kurç, dünya genelinde her yıl 12 milyon kişinin inme geçirdiğini ve şah damarlarındaki daralmların bu vakaların önemli nedenlerinden biri olduğunu vurguladı. Boynun iki yanında bulunan ve beyne kan taşıyan şah damarlarında kolesterol ve yağ birikimi zamanla aterosklerotik plaklar oluşturuyor. Yüksek tansiyon, diyabet, sigara kullanımı ve fiziksel hareketsizlik gibi risk faktörlerinin kontrol altında tutulması kritik önem taşıyor. Yüzde kayma, kol güçsüzlüğü ve konuşma bozukluğu gibi inme belirtilerinin aniden ortaya çıkması durumunda vakit kaybetmeden 112'nin aranması gerekiyor. Prof. Dr. Kurç, belirtilerin birkaç dakika sürmesinin tehlikenin geçtiği anlamına gelmediğini özellikle vurguladı.
Medicana Kadıköy Hastanesi Kalp ve Damar Cerrahisi Uzmanı Prof. Dr. Erol Kurç, şah damarı darlığının sessiz seyreden ancak ölümcül sonuçlar doğurabilen bir sağlık sorunu olduğuna dikkat çekti. Dünya genelinde her yıl yaklaşık 12 milyon yeni inme vakası görülürken, şah damarlarındaki daralmalar bu vakaların önemli nedenlerinden birini oluşturuyor. Boynun her iki yanında bulunan ve beynin kan ihtiyacının karşılanmasında kritik rol oynayan şah damarlarında, kolesterol, yağ ve diğer maddelerin birikmesiyle aterosklerotik plaklar gelişebiliyor. Damar sertliği olarak bilinen bu süreç, damar içindeki açıklığın daralmasına neden olurken, plak yüzeyinin bozulması veya plak üzerinde pıhtı gelişmesi beyne giden kan akışını tehlikeye atabiliyor. Prof. Dr. Kurç, bu durumun belirti vermeden ilerleyebildiğini ve ani gelişen nörolojik belirtilerin dikkate alınmasının hayati önem taşıdığını vurguladı.
Yüksek tansiyon, diyabet, yüksek kolesterol, sigara kullanımı, fiziksel hareketsizlik ve ileri yaş gibi faktörlerin damar sertliği açısından önemli risk oluşturduğunu belirten Kurç, damar sağlığının değerlendirilmesinde risk faktörlerinin ve kişisel sağlık öyküsünün mutlaka dikkate alınması gerektiğini söyledi. Ailede damar hastalığı öyküsünün de değerlendirmede önemli bir yer tuttuğunu ifade eden uzman, bu risk faktörlerinin kontrol altında tutulmasının damar sağlığının korunması açısından kritik olduğunu vurguladı. İnmenin erken belirtilerinin tanınması konusunda ise şu uyarılarda bulundu: Yüzün bir tarafında aniden gelişen kayma, kollardan birinde güçsüzlük veya uyuşma, konuşmanın bozulması ve söylenenleri anlamada güçlük, inmenin başlıca belirtileri arasında yer alıyor. Ani görme kaybı, denge bozukluğu ve açıklanamayan koordinasyon kaybı da uyarıcı işaretler olabiliyor. Bu belirtilerin yalnızca birkaç dakika sürmesi veya kendiliğinden düzelmesinin tehlikenin geçtiği anlamına gelmediğini özellikle vurgulayan Kurç, inme ya da geçici iskemik atak şüphesinde belirtilerin başlangıç saatinin mutlaka not edilmesi ve vakit kaybetmeden 112 Acil Çağrı Merkezi'nin aranması gerektiğini söyledi.
Şah damarı darlığının değerlendirilmesinde hastanın şikayetleri, tıbbi öyküsü ve damar hastalığı risklerinin birlikte ele alındığını kaydeden Kurç, gerekli görülen durumlarda Doppler ultrasonografiyle damar yapısı ve kan akışının incelenebildiğini, ileri değerlendirmede ise bilgisayarlı tomografi anjiyografi veya manyetik rezonans anjiyografi yöntemlerinden yararlanılabildiğini aktardı. Tedavi yaklaşımının darlığın derecesine, hastanın daha önce inme veya geçici iskemik atak geçirip geçirmediğine ve genel sağlık durumuna göre belirlendiğini ifade eden uzman, bazı hastalarda tansiyon, kan şekeri ve kolesterol kontrolü, sigaranın bırakılması ve hekim tarafından uygun görülen ilaç tedavisinin ön planda tutulduğunu, belirli özelliklere sahip hastalarda ise cerrahi girişim veya damar içinden uygulanan yöntemlerin değerlendirilebildiğini söyledi. Her şah damarı darlığı için girişim gerekmediğini, kararın hastaya özgü riskler ve beklenen yarar dikkate alınarak verildiğini belirten Prof. Dr. Kurç, damar sağlığının korunmasında düzenli sağlık kontrolleri, dengeli beslenme, fiziksel aktivite ve tütün ürünlerinden uzak durulmasının önem taşıdığını vurgulayarak, şah damarı darlığının belirti vermeden ilerleyebilmesi nedeniyle risklerin doğru değerlendirilmesinin önem taşıdığını, aniden ortaya çıkan nörolojik belirtilerde ise hızlı hareket edilmesinin hayati değer taşıdığını söyledi.