Medeniyetimizin yapı taşlarından komşuluk hukuku

Dünya en kalabalık zamanlarını yaşıyor, insanlar arttıkça binalar da arttı ama samimiyet yitirilmeye başlandı. Bireyler fiziksel bir yakınlık içinde ancak birbirlerinden hiç olmadığı kadar metafizik bir uzaklık yaşıyorlar. Gökyüzüne doğru yükselen beton bloklar, bizi birbirimize dikey bir düzlemde santimetrelerle ölçecek kadar yaklaştırırken; ruhsal katmanlarımızda devasa uçurumlar, aşılmaz surlar inşa etmeye devam ediyor. Komşuluk hakkı ile ilgili hadisler Eskilerde bu elbette böyle değildi, ecdadımız insanlara da insanlığa da oldukça önem gösterirdi. Eve gelen misafir de kapısı çalınan komşu da fazlasıyla değerliydi. İşte, bu zamanla değişti ve dönüştü. Çağımızın, zamanında bizden çaldığı en büyük samimiyetti belki de. Bunu yitirmeye başladık, kimimiz bunun farkında kimimiz henüz değil. Tam bu noktada şu hadis-i şerifi hatırlayalım: 'Cebrâil bana komşuya iyilik etmeyi tavsiye edip durdu. Neredeyse komşuyu komşuya mirasçı kılacak sandım.' (Buhârî, Edeb 28; Müslim, Birr 140-141) Bu hadis bize şunu söyler: Dindarlık yalnızca ibadethanelerde yapılan bir eylem değildir. Gerçek Müslümanlık, kapı komşunuzla olan ilişkinizde, ona verdiğiniz güvende ve gösterdiğiniz nezakette gizli. Eski İstanbul'da gündelik hayat Komşusuyla kavgalı olan veya onun mağduriyetine göz yuman birinin ahlaki olgunluğa erişmesi mümkün görülmez. Komşulukla ilgili bir diğer hadis-i şerif bizlere şunu söyler: 'Komşusu açlıktan kıvranırken, tok yatan kimse iman etmiş olamaz.' (İbn Ebî Şeybe, Musannef, îmân ve Rü'yâ, 6) Modern dünyada yan dairemizde kimin yaşadığını bilmediğimiz 'apartman yalnızlığı' bu hadis-i şerifin ruhuna aykırıdır. Bu hadis bize; Yalnızca yakın komşularımızı değil ihtiyaç sahibi akrabalarımızı ve hatta açlık çeken toplumları düşünme sorumluluğu yükler. Komşu olmak bizlere pek çok mesuliyeti beraberinde getirir. Komşuluk, İslam ahlakında ve kültürümüzde yerleşimden çok daha ötedir. Bu, ahlaki ve hukuku emanet demektir. Komşuluk mesuliyetlerinden ilki 'zarar vermeme mesuliyeti'dir, bunu üç başlıkta inceleyebiliriz. Gürültü kontrolü yani saatlere riayet ederek ses düzeyimizi belirlemek, tadilat veyahut ev işlerini uygun saatlerde yapmak. Helva Sohbetlerinden Kar Kuyularına: Osmanlı'da Kış Hayatının Rengi Görüntü ve temizliğe dikkat etmek yani çöpleri kapı önünde bekletmemek, ortak alanları kirletmemek. Göz hakkına saygı ise komşunun mahremiyetini araştırmamak ve balkon-pencerelerden başkalarının evini gözetlememek. Bir diğer mesuliyet, 'maddi ve manevi destek'tir; hastalık cenaze, düğün gibi durumlarda komşumuzun yanında olup yüküne ortak olabiliriz. Pişen bir yemeğimiz var ve kokusu komşumuza da gittiyse onunla bunu severek paylaşabiliriz. Komşularımızla karşılaştığımızda selam vermek ve güler yüz göstermek çok sevaptır ve aramızdaki samimiyeti artırır birbirimize yakınlaştırır. O halde şu hadis-i şerifi de hatırlayalım: Sevgili Peygamberimiz (SAV) buyuruyorlar ki: 'Mümin kardeşine tebessüm etmen sadakadır. İyiliği emredip kötülükten sakındırman sadakadır. Yolunu kaybeden kimseye yol göstermen sadakadır. Yoldan taş, diken, kemik gibi şeyleri kaldırıp atmanda senin için sadakadır.' (Tirmizî, Birr, 36) Sabır kavramının günümüzde yanlış anlaşılması Sorumlu olduğumuz bir diğer mesuliyetimiz 'emaneti koruma ve sır saklama'dır. Komşunun evinde görülen bir eksikliği veya duyulan bir özel durumu başkalarına anlatmamak gerekiyor yani gıybet yapılmamalı. Komşunun mülkini gözetme de bir diğer husus. Bu şu demek; komşumuz evde yokken onun evine, arabasına veya kapısına sahip çıkmak; bir tehlike sezdiğinde ise müdahale etmektir. İşte, yavaş yavaş yitirdiğimiz mahalle kültürü ve komşuluk hukuku göz ardı etmememiz gereken durumlardan biri haline geldi ve adeta alarm veriyor. Mahallelerin kalbi olan camilerimiz ahalinin buluştuğu en büyük ortak noktalardandı, bu da günümüzde konuşulması gereken bir mevzu. Çünkü eskiden babalar oğullarını, dedeler torunlarını alır camiye götürür o ruhu onlara aşılardı. Modern dünyada açlık yalnızca karın doyurmak demek değil; yalnız yaşayan yaşlılarımız, yaşadığı yerde hiç tanıdığı olmayan insanlar birilerinin yanında olduğunu bilmeye, sohbet etmeye fazlasıyla ihtiyaçları oluyor. Empati kurmak ve bu eksikliği görmek gerekiyor. İstanbul'un 8 tarihi mezarlığı Evet; medeniyet kurmak büyük, şâşaalı binalar inşa etmek değil o binaların içindeki insanların ilişkilerini adalet ve merhametle örmektir. Önce bir insan olarak ve Müslüman olarak komşuluk haklarına riayet edip komşuluk hukuku gereğince de çevremizdeki insanları gözetmemiz şart. Komşuluk hakkı ile ilgili hadisleri unutmamak ve daima şunu hatırlamak gerekmekte; binalarımız yükseldikçe tevazumuz küçülüyorsa inşa ettiğimiz şey medeniyet olmaktan çıkar ve yalnızca ruhsuz bir betona dönüşür. Rabbim bizleri; iyi insanlardan ve komşu hakkı bilen kimselerden eylesin.

AKADEMİK

İLAHİYAT

Kur'an

TARİH

EDEBİYAT

SİNEMA

MÜZİK

EĞİTİM

FELSEFE

SOSYOLOJİ

PSİKOLOJİ

GALERİ

LİSTELER

FİKRİYAT TV

ESMA-İ HÜSNA

İSLAM

MÜZİK

FİKRİYAT AKADEMİ

Medeniyetimizin yapı taşlarından komşuluk hukuku