Bir mana geçişi: Cümle kapısı

İnsan için merak uyandıran nesneler her zaman bir bilinmezlik içerir. Bir giriş nesnesi olan kapılar bu anamda insanın merak duygusunun ilk durağı olmuştur. Bir eve, şehre ve hayata kapıdan girilir, yine kapıdan çıkılır. İşte bu gibi hasletler her medeniyette kapıya yüklenen anlamın değişiklik göstermesine sebep olmuştur. İSLAM MİMARİSİ NEDİR? Her kapı yeni ufuklara açılan bir simgedir. Kapılardan geçmek sanki bizler için bir manadan başka bir manaya, görünenden görünmeyene geçişi de simgeler. Medeniyetimizin en önemli mimari yapıları, en sade kurumları ve ihtişamlı binalarının girişinde bizleri bir kapı karşılar: Taç Kapı ya da daha şiirsel ismiyle cümle kapısı... İSLAM MİMARİSİNİN AVRUPA'DAKİ TEMSİLCİSİ Yapının en belirgin noktası olan cümle kapısı adeta içinde taşıdığı tüm güzellikleri, en saf ve özet haliyle sanatsal olarak ifade etmesiyle bilinen bir eser... Abidevi bir görünüşü olan taç kapının cümle kapısı olarak isimlendirilmesi Avrupa'daki emsallerinin aksine herkese hitap etmesi ile alakalı bir durum. İSLAM MİMARİSİNİN KIBLESİ: KABE İslam medeniyetinde kapı sadece bir mekanın girişini ifade etmez. Öyle ki klasik eserlerdeki konu başlıkları da bab yani kapı olarak isimlendirilir. İlim dünyasına yolculuğun girişi olarak da anılan kapılar salt bir mekandan ziyade manadan manaya yolculuğu tarif eden, ilmi ve zihni bir dünyanın girişini de ifade ederler. İSLAM MİMARİSİNİN DÜNYADAKİ HÂKİMİYETİ İslam medeniyetinde taç kapılar birbirinden güzel tezyin edilmiş, taşın estetize edilmiş hai ile bezenmiş pek, görkemli mimari unsurlardır. Cümle kapısı, kapsayıcılığı ve güzelliği ile camilerin vazgeçilmez unsuru olan mihraptan esinlenir. Mihrap ulu bir gösterge ise cümle kapısı da o ululuğa açılan aralıktır. İSLAM MİMARİSİNİN HALİFELERİ PAYİDAR KILAN MEKANI İnce işçilik, emsalsiz emek ve birbirinden eşsiz motiflerle bezenmiş olan taç kapı, insanlığın geçicilikten sonsuz olan Hak Teala'ya kavuşmasını hatırlatır. Öyle ki cümle kapısı, mimari olarak olduğu kadar aynı zamanda sembolik olarak da eşsiz İslam medeniyetini anımsatan, hatırlatan ve yaşatan bir ögedir. Taç kapıların üstünde ayet ve hadis-i şerifler yer alır. İlahi kelam, taç kapı ile taştan gönüllere akseder. Bu açıdan cümle kapısı bir gönül fethi, göz aydınlığıdır. Cümle kapısı sadece camilerde bulunmaz. Medreseler, külliyeler gibi medeniyetimizin göz bebeği olan kurumların girişinde bulunan cümle kapıları adeta geçmişle günümüz arasında durur. Cacabey Medresesi, Yakutiye Medresesi, Divriği Ulu Camii, Karatay Medresesi, Gök Medrese, Süleymaniye Camii, Selimiye Camii cümle kapısının en muazzam örneklerini barındırır. Medeniyetimizin kimlik belgeleri olan bu yapıları daha muazzam kılan, merkezi yapı olarak kabul edilmesine sebep olan belki de cümle kapılarıdır. Asırlar ötesinden sesleniş, taşa kazınan estetik kaygı olan cümle kapısı, eşsiz bir kültür numunesi olduğu gibi İslam medeniyetin nesnelere yüklediği misyonu da en güzel şekilde tarif eder.

AKADEMİK

İLAHİYAT

Kur'an

TARİH

EDEBİYAT

SİNEMA

MÜZİK

EĞİTİM

FELSEFE

SOSYOLOJİ

PSİKOLOJİ

GALERİ

LİSTELER

FİKRİYAT TV

ESMA-İ HÜSNA

İSLAM

MÜZİK

FİKRİYAT AKADEMİ

Bir mana geçişi: Cümle kapısı