Fatih Sultan Mehmed'in portresindeki gizem

Yukarıda görmüş olduğunu Fatih Sultan Mehmed'in meşhur portresi. Bu portrenin ressamı Gentile Belline. İstanbul'un Fatihi, II. Mehmed, yalnızca fetihle ilgili değil o dönemde şehrin geçmişi ve geleceği arasında kurduğu köprüyle tanınıyor. Fetihler Sultanı'nın yer aldığı bu tablo üzerine uzun uzun konuşmak gerekiyor muhakkak. Gelin anlattıklarımıza kulak verin. İmparatorluk Tahtında Entelektüel Bir Padişah: Fatih Sultan Mehmet Portre ve detaylarından önce bu eşsiz eserinde yapıldığı döneme şöyle bir bakalım. Tablonun tarihi, İstanbul'un fethinden 27 yıl sonrasına yani 1480'e uzanıyor. Bu da aslında Fatih Sultan Mehmed'in vefatından bir sene evveline tekabül ediyor. İstanbul'un fethi ile beraber Avrupa'da birtakım değişikler olmaka başladı. 29 Mayıs 1453'te dünyada büyük yankılar uyandıran bu fetih; Orta Çağ'ı kapatıp Yeni Çağ'ı açmıştır. Bunun en büyük etkileri şüphesiz sanat alanında gözlemlenmiş. Fatih Sultan Mehmed'in, İstanbul'u fethetmesinin yanında görüşleri, batı ve doğunun ilişkilerinin düzeltmiştir. Bu kapsamda da birbirinden beslendiği bir dönem olmuştur diyebiliriz. Fatih Sultan Mehmet'in tarihe geçen sözleri Gelelim bu kısmın Gentile Belline ile bağlantısına. Gentile Belline, deniz ticareti ile oldukça ünlü olan Venedik'te 1429 yılında dünyaya gelir. Çevresinde babası Jacopo Bellini, kardeşi Giovanni Bellini gibi sanatla uğraşan isimler bulunuyordu. Bunlara ek olarak Belline'nin kayınpederi Andrea Mantegna da erken Rönesans döneminin önce çıkan simalarından kabul edilmekteydi... Venedik ile iyi ilişkiler kurulduğu bir dönemde; 'Avnî' mahlasıyla şiirler kaleme alan, entelektüel bir şahsiyet olan Fatih Sultan Mehmed, Venedik Dükü'nden sarayına sanatçılar göndermesini rica eder. Fatih'in, Venedik Dükü ile yaptığı yazışmalarda 'iyi bir portre ressamı da rica ettiği' belgelerce kayıt altında bulunuyor. İşte, Belline bu süre zarfında İstanbul'a gelir ve tam iki sene bu güzide şehirde kalır. Fatih Sultan Mehmet hakkında bilmeniz gereken 15 şey İstanbul'da bulunduğu dönemde ise Fatih Sultan Mehmed ile sohbetlerde bulunduğu rivayetler arasında. Avrupa'da 16. yüzyıldan itibaren etkili olan Turquerie akımının öncülerinden olduğu biliniyor. Turquerie ise 16. yüzyıldan 18. yüzyıla kadar Türk sanat ve kültüründen oldukça etkilenen Batı Avrupalılar tarafından ortaya çıkarılmış bir akım olduğu söylenebilir. İtalyan ressam olan Gentile Belline'nin fırçasından çıkan, Londra'nın önemli müzelerinden biri olan Victoria ve Albert Müzesi'nde yer alan meşhur portreye dönelim. Dünyaca ünlü bu portrenin üstünde 'Dünyanın Fatihi' yazmakta. Tablodaki sağlı sollu bulunan toplamda 6 taç, Fatih Sultan'dan önce var olan altı padişahı temsil ettiği, bir başka kaynağa göre ise Fatih'in fetihlerini simgelediği rivayet edilmekte. İlmin peşinde bir hünkar: Fatih Sultan Mehmed Han Sultan'ı çevreleyen kenar yapısı aslında Topkapı Sarayı'nı ve Rönesans izlerini taşıyor diyebiliriz. Aslında bu çerçeveyi bir kapı olarak da düşünebiliriz. Kapı ise burada adaletin derin manasını taşıyor. Bir yandan da bu sütun aslında Sultan'ın dış dünya ile kendi dünyasını ayırma da bir araç görevi görmekte. Bu sütunun aşağı tarafında da not düşülmüş ve Romen rakamları ile '1480, Kasım'ın 25'inci günü' yazıyor. Sultan'ın önünde duran balkonun üzerine örtülmüş olan kırmızı kadife ve mücevher işlemeli kumaş, Doğu ile Batı'nın sanatsal birleşimi olarak karşımıza çıkıyor. Bellini, Venedik tarzı bir mimari çerçeve yani kemer kullanarak padişahı bir 'Bir İmparator' olarak sunarken, önündeki işlemeli kumaşla onun oryantal görkemini ve zenginliğini vurgulamış. Tablo yapıldığında Fatih Sultan Mehmed, 48 yaşındaydı ve sağlık durumu pek iyi değildi. Bellini'nin onu solgun, kemikli bir yüz hattıyla ve hafif çökmüş gözlerle resmetmesi, padişahın o dönem ki yorgunluğunu ve hastalığını gizlemeden yansıtıyor. Bu durum, dönemin idealize edilmiş hükümdar portrelerinden farklı olarak yüksek bir gerçekçilik taşımakta... Bir şair sultan: Avni mahlasıyla Fatih Sultan Mehmet Osmanlı'da ilk kez tablosu yapılan padişah, Fatih Sultan Mehmed'in ta kendisi. İtalyan ressam Gentile Belline ise bir Osmanlı padişahını resmeden ilk ressam olma ünvanını almış. Portre yaptırma geleneğini birkaç padişah daha devam ettirmiş ancak çok sürmemiş ve bu eserde böylece alanında bir ilk olarak karşımıza çıkmakta... İstanbul'un Fatihi'ni rahmetle anıyoruz...

AKADEMİK

İLAHİYAT

Kur'an

TARİH

EDEBİYAT

SİNEMA

MÜZİK

EĞİTİM

FELSEFE

SOSYOLOJİ

PSİKOLOJİ

GALERİ

LİSTELER

FİKRİYAT TV

ESMA-İ HÜSNA

İSLAM

MÜZİK

FİKRİYAT AKADEMİ

Fatih Sultan Mehmed'in portresindeki gizem