Alman Çeşmesi’nin Gizli Hikayesi

Sultanahmet'te en çok fotoğraflanan bu eser, bölgenin en önemli şahitlerinden. Sadece bir mimari eser değil, aynı zamanda dünya siyaset tarihinin taşlara kazınmış bir özeti gibi duruyor önümüzde. Beypazarı'nda bunları yapmadan dönme Yıl 1898'in sonbaharını gösterdiğinde, İstanbul'a görkemli bir gemi yaklaşır. İçinden dönemin en tartışmalı isimlerinden biri olan II. Wilhelm iner. Wilhelm, Doğu'nun gizemine ve Osmanlı'nın gücüne hayrandır. Osmanlı İmparatorluğu'na yapılan bu ziyaret tahmin edilebileceği üzere yalnızca kahve içmek veyahut manzara seyretmek için değildir. Aksine çok daha siyasi bir meseleden ötürü oradadır, II. Wilhelm. Bağdat Demiryolu gibi devasa projelerin ve İngiltere-Fransa blokuna karşı kurulacak büyük bir ittifakın tohumları atılmak üzeredir. Wilhelm, Sultan II. Abdülhamid'in misafirperverliğinde öyle etkilenir ki bu kadim şehre ikinci gelişinde kalıcı bir hediye bırakmak ister. Bu hediye, ne Avrupa'nın soğuk heykellerine benzemeli ne de İslam sanatının içinde yabancı kalmalıdır. Bir çeşme yapılmaya karar verilir, yapımı başlar. Adatepe'de bunları yapmadan dönme Alman İmparatoru Kaiser Wilhelm, bu çeşmenin planlarını Max Spitta isimli bir mimara çizdirir. Bu eşsiz güzellikteki çeşmenin her bir sütunu ve kubbesindeki binlerce küçük mozaik parçası Almanya'da yaptırmıştır. Dessasu'daki atölyede tek tek işlenen bu güzide eser, 1900'lü yılların sonunda Alman gemileri ile İstanbul'a devasa sandıklarla taşınır. Tam sekiz devasa sandıkla taşınan parçalar İstanbul'da adeta bir lego gibi birleştirilir. Alman mühendislik harikası, ecdadımızın estetik bakış açısıyla harmanlanır ve eski Hipodrom meydanına yerleştirilir. Bir Osmanlı kasabası: Göynük Avrupa'da zaferler çoğunlukla taştan atlı heykellerle kutlanırken II. Wilhelm neden bir çeşme yapmayı seçmiştir? Aslında bunun cevabı gayet açık ve net. Çünkü o, Doğu kültüründe suya verilen önemi çok iyi biliyordu ve bunun Osmanlı İmparatorluğu'nda ne manaya geldiğinin gayet farkındaydı. Osmanlı'da bir çeşme yaptırmak demek bir 'hayrat' yaptırmak demekti. (Hayratlardan faydalanan insanlar dua ettikçe sevabı yaptıran kişiye giderdi.) Bu da halkın hayır dualarını almak da demekti aynı zamanda. Berlin'de dökülen tunç musluklardan akan su, esasen Alman-Osmanlı dostluğunun halkın damarlarına sızma çalışması olarak nitelendirilebilir. Hafta sonu rotası: Taraklı Açılışı ise anca 27 Ocak 1901'de yapılabilmişti. Aslında II. Abdülhamid'in 25. tahta çıkış töreninde verilmesi planlanmış ancak yetişmemişti. Bu nedenle 27 Ocak'ta Wilhelm'in doğum gününde takdim edildi. O günden beri sessizce Sultanahmet meydanında bekleyen yapı sayısız aşk hikayesine tanıklık etmiştir. Gelelim kubbenin altındaki geometrik desenlere. Çeşmeye yaklaşıp sekiz basamaklı mermer merdivenleri tırmandığınızda sizi etkileyici bir tavan karşılıyor. Kubbenin içi, saf altın ve varaklı mozaiklerle kaplıdır, güneş vurduğunda içerisi ışıkla dolar. Mozaiklerin içinde tam sekiz tane madalyon gizlidir. Bunların dördünde II. Abdülhamid'in vakur tuğrası göze çarpmakta. Hafta sonu rotası: Assos Diğer dördünde ise II. Wilhelm'in 'W' harfi ve imparatorluk tacı bulunur. Bu çeşme esasen, 'Biz iki büyük devlet olarak bu kubbenin altında biriz' mesajları vermekte. Çeşmeyi ayakta tutan koyu yeşil somaki mermer sütunlar, sanki yerin altından gelen akdim bir gücü temsil etmekte. Evet, elbette burada sanat bir siyasi araç olarak kullanılmış ve ilerleyen yıllarda siyasi karışıklık netleşmemiş ve öylece kalmıştır.

AKADEMİK

İLAHİYAT

Kur'an

TARİH

EDEBİYAT

SİNEMA

MÜZİK

EĞİTİM

FELSEFE

SOSYOLOJİ

PSİKOLOJİ

GALERİ

LİSTELER

FİKRİYAT TV

ESMA-İ HÜSNA

İSLAM

MÜZİK

FİKRİYAT AKADEMİ

Alman Çeşmesi’nin Gizli Hikayesi