İslam tarihinde iz bırakan âlimeler

İlk çağlardan günümüze kadar konuşulan ve tartışılan pek çok konu var. Bunlardan biri şüphesiz 'kadınların ilmi alandaki konumu'. Mevzunun bu kadar tartışılması konuyu daha ilgi çekici bir hale getiriyor. Eskiden de günümüzde de sanılanın aksine, İslam medeniyetinde kadınların ilim meclislerinde yalnızca bir 'dinleyici' olarak bulunması söz konusu olmamıştır. Hadisler ışığında İslam'da kadının yeri ve önemi İslam'ın kadınlara ne denli ehemmiyet gösterdiğini Kur'an-ı Kerim'in dördüncü suresi olan Nisâ suresinden de anlayabiliriz. 176 ayetten oluşan bu sure, Medine döneminde inmiş ve adını 'kadınlar' manasına gelen Nisâ'dan almıştır. Kadınların; aile hayatını, miras ve gene haklarını bunun yanında sosyal düzenlemleri genelinden bilgiler içeriyor. Aynı zamanda Kur'an-ı Kerim'in en uzun surelerinden biri olarak da dikkat çekiyor. Gelelim 'alime' kavramına. Arapça kökenli olan bu sözcük, 'bilgin, ilim sahibi' manasına gelen 'âlim'in müennesidir. 'İlim sahibi kadın, bilgin kadın' demek. Evet, böylesine bir manayı taşıyan kadınlar, tarihin her noktasında yer almış ve tevhid mücadelelerini peygamberlerin yanlarında olarak tarihe yön vermişler ve izler bırakmışlardır. Ayet ve hadisler ışığında kadın Onlardan bizlere, Müslümanca örnek bir duruş miras kalmıştır. Peygamberimiz Hz. Muhammed'in (SAV) eşlerini ve kız çocuklarını düşünün, hepsinin örnek davranışlarını hatırlayacaksınız. Örneğin İmam Buhari'nin el-Camiu's-Sahih'ini rivayet etme konusunda en yüksek otorite kabul edilen isimlerden biri, bir hanımdır. O dönemler bir hadisin senedinde bir kadının adının bulunması 'titizlik ve emanete sadakat' bakımından en büyük güvencelerden biri sayılmaktaydı. İlk bahsedeceğimiz isim: Kerime el-Merveziyye. Hadis kitapları içinde Buhârî'nin el-Câmi'u-s-Sahîh'i bizzat asıl nüshaya en yakın hocalardan ders almış ve istinsah etmiştir. Horasan'da dünyaya gelen Kerime el-Merveziyye, ilerleyen yıllarda ilim aşkı onu Mekke'ye taşınmasına teşvik etmiştir. 100 yaşına kadar yaşamış ve hiç evlenmemiştir. Dünya tarihinde iz bırakan 10 kadın Yaşamını yalnızca hadislerin doğruluğunu teyit etmeye adamıştır. Kerime el-Merveziyye öyle bir noktadır ki dönemin alimleri Buhârî okutabilmek adına Mekke'ye onun yanın gider ve ondan icazet alırlardı. Oldukça titiz ve disiplinli bir ilim ehli bir kimsedir. Ünvanı ise 'Haremin en büyük hadis otoritesi' manasına gelen Müsnidetü'l-Harem'dir. İşte, onu özel kılan şey ise bugün dünyadaki tüm Buhârî nüshalarının onun elinden geçmiş olması... Fatıma bint İbrahim el-Batayhiyye, 'Muhaddisetü'ş-Şam' yani Şam'ın Hadisçisi olarak tanınmakta. Aslen Suriyeli olan alime, hayatının önemli bir dönemini Medine'de geçirmiştir. Sahih-i Buhârî'nin en güvenilir ravilerinden biri olarak kabul görüyor. İlmi artınca Medine'de Peygamber Efendimiz (SAV) Ravza-i Mutahhara'da ders vermesine izin verilmiş. Dünyanın ilk Müslüman kadın mucidi O dönemde herkes ondan ders dinlemek için sıraya girmekteymiş. Ünlü hadis âlimi İbn Hacer el-Askalânî, onun öğrencilerinden ders alanları takip etmiş ve eserlerini tamamlamıştır. Çalışkan bir kimliğe sahip olan el-Batayhiyye, ömrü boyunca hiç durmadan ilim için çalışmış. Fatıma bint İbrahim el-Batayhiyye hayatı, günümüzdeki gençler için büyük önem arz ediyor. Zeyneb bint eş-Şa'ri, 12. yüzyılda yaşamış alimelerimizden biri. Şeyhetü'l-İslam yani 'İlim dünyasının hanımefendisi' olarak biliniyor. Döneminin en tanınır hadis alimesi olarak biliniyor olsa da o; dil ve edebiyat alanında da engin bir ilme sahipti. Şeyhetü'l-İslam olarak tanınan alimemiz yaşadığı dönemde o kadar çok alim yetiştirmiştir ki ondan icazet almayan Nişaburlu alim kalmamıştır. Asr-ı Saadet'te kadın tabipler Bilhassa ilim yolculuğuna çıkan kimseler için onun Nişabur'daki evi bir durak görevi görmekteydi. O, öyle bir kimseydi ki ilim aşkıyla yanar, ilim aşkını da insanlığa aktarmak için büyük çabalar içinde olurdu. Evet, onlar artık bu dünyada değiller ama meşhur biyografi yazarı İbn Hallikan gibi alimler onlardan büyük bir övgüyle bahsetmiş. İşte, bu dünyadan; Zeyneb bint eş-Şa'ri, Fatıma bint İbrahim el-Batayhiyye ve Kerime el-Merveziyye gibi büyük alimler geçmiş, iyi ki geçmişler. Başka yazılarımızda daha detaylı değineceğiz.

AKADEMİK

İLAHİYAT

Kur'an

TARİH

EDEBİYAT

SİNEMA

MÜZİK

EĞİTİM

FELSEFE

SOSYOLOJİ

PSİKOLOJİ

GALERİ

LİSTELER

FİKRİYAT TV

ESMA-İ HÜSNA

İSLAM

MÜZİK

FİKRİYAT AKADEMİ

İslam tarihinde iz bırakan âlimeler

Kadınların ilmi alandaki konumu