Deprem Riski Artık Fotoğrafla Tespit Edilecek
Deprem güvenliği artık cep telefonunuzda! Zonguldak Bülent Ecevit Üniversitesi'nden Prof. Dr. Şenol Hakan Kutoğlu'nun geliştirdiği devrim niteliğindeki yapay zeka uygulaması, bina fotoğraflarından deprem riski analizi yapabiliyor. Geomatik mühendisliği ve yapay zeka teknolojisinin birleşimiyle ortaya çıkan sistem, binaların yapısal özelliklerini görsel verilerden öğrenerek, deprem anında hangi bölümlerin risk taşıdığını belirliyor. Pahalı ekipman ve uzun süreli teknik incelemeler gerektirmeyen bu yöntem, özellikle deprem bölgelerindeki milyonlarca binanın taranması için büyük fırsat sunuyor. Kutoğlu'nun projesi, yapay zekanın afet yönetiminde nasıl kullanılabileceğinin somut bir örneği olarak öne çıkıyor ve bina güvenliği değerlendirmelerinde yeni bir dönem başlatıyor.
Kutoğlu, gazetecilere, yapılarının oturduğu zemin ve buranın depremsellik seviyesi bilgilerine ulaşmakta ciddi sorunlar yaşayan vatandaşların bunları nereden öğreneceklerini bilmediğini ve yapıların depremlere karşı güvenli olup olmadığına dair yapı okuryazarlık oranının düşük olduğunu söyledi.
Binalara dıştan bakıldığında tespit edilebilecek zayıflıkların bulunabildiğini anlatan Kutoğlu, bununla ilgili "binaların hızlı görsel değerlendirmesi" adı verilen "FEMA 154" ismiyle anılan uluslararası standardın olduğunu aktardı.
Kutoğlu, bu kapsamda vatandaşların oturdukları veya almayı, kiralamayı düşündükleri yapılarla ilgili yapı okuryazarlığını artırabilmek amacıyla yapay zekadan da yararlanarak uygulama geliştirdiklerini belirterek, "İstedik ki vatandaşlarımız buraya binalarının en az bir fotoğrafını ve konumunu cep telefonundan ya da bilgisayardan yüklediklerinde hem oturdukları binanın zemin sınıfını öğrenebilsinler hem de binalarının geometrik olarak depreme karşı zayıf noktaları var mı, bunları hızlı bir şekilde yapay zeka desteğiyle öğrenebilsinler." diye konuştu.
Binada kısa kolon, yumuşak kat, çıkma ya da geri yaslama olduğunda, bunların beton kalitesi yüksek olsa bile depremler karşısında zayıflıklar oluşturabildiğini vurgulayan Kutoğlu, "Geliştirmiş olduğumuz bu yazılım hem zemin bilgilerini hem de binada bu tür zayıflıkların, artıların veya eksilerin olup olmadığını yapay zeka desteğiyle analiz edip vatandaşlarımıza sunuyor." dedi.
- "10-15 dakika içerisinde raporları hazır oluyor"
Kutoğlu, vatandaşların uygulamaya "yapianaliz.beun.edu.tr" adresinden girebildiklerini aktararak, "Girdiklerinde kendilerine bir hesap açıyorlar. Bu hesap üzerinden binalarının konumunu ve resmini yükleyip gönderdiklerinde 10-15 dakika içerisinde raporları hazır oluyor. Bu raporu hem sistemde açtıkları hesaplarından görebiliyorlar hem de mail adreslerine gönderiliyor." şeklinde konuştu.
Kahramanmaraş merkezli 6 Şubat 2023'teki depremlerde yeni yapılmış bazı binaların yıkıldığına, onların hemen arkasında çok eski tarihte yapılmış binaların ise ayakta kaldığına dikkati çeken Kutoğlu, "Elbette beton kalitesi son derece önemli ama binaların kendi geometrik birtakım zayıflıkları da bulunuyor. Mesela binalarda geniş çıkmalar, geri yaslamalar, katlarda düzensizlikler varsa bunlar binayı zayıflatan hususlar." ifadelerini kullandı.
Kutoğlu, BEUN Teknoloji Transfer Ofisi olarak bu hizmeti geliştirdiklerini de sözlerine ekledi.