Müslüman astronom ve matematikçilerin isimlerinin verildiği Kamerî oluşumlar

Riccioli, ay yüzeyindeki oluşumlara Orta Çağ'da yaşayan önemli astronomların adını verdi. Bunların on tanesi Müslüman astronom ve matematikçilerin isimleriydi. Bu isimler üzerinde, Uluslararası Astronomi Birliği'nin 1935 yılında düzenlediği konferans ile nihai olarak uzlaşıldı. 672 kamerî oluşumdan on üç tanesine önde gelen Müslüman astronomların adı verildi ki sonraki yıllarda bunlara yeni isimler ilave edilecekti. Ioannes Baptista Riccioli, Almagestum Novum kapsamlı astronomi eseri... Gece başınızı kaldırıp aya baktığınızda, adları kraterlere, düzlüklere ve aydaki diğer oluşumlara verilerek ölümsüzleştirilen büyük insanları hatırlayalım. Ayın 13'üncü bölümünde bulunan ve ismini 809 yılında faal olan Maşaallah'tan alan bir düzlüktür. Mısırlı bir Yahudi olan Maşaallah, Abbasi halifesi Mansur devrinde Müslüman oldu. Astronomi alanındaki kitaplardan ikisi 16'ncı yüzyılda De Scientia Motus Orbis ve De compositione et militate astrolabii adlarıyla Latinceye tercüme edilmiştir. Dokuzuncu bölümde bulunan ve ismini Bin Bir Gece Masallarından tanıdığımız Harun Reşid'in oğlu Halife Memun'dan alan bir kraterdir. Memun 829 yılında Bağdat'ta bir rasathane kurdurdu. Darülhikme adıyla bilinen akademisinde, dönemin en büyük bilim insanları ve felsefecileri araştırmalar yaptı. İkinci bölümde bulunan ve ismini 861 yılında ölen Fergânî'den alan bir kraterdir. Fergâni, Memun'un astronomi araştırma heyetindeydi. En meşhur eseri Astronomi Özet Kitabı'ydı ki, bu eser İtalyan yazar Dante'nin en çok etkilendiği eserdi. Birinci bölümde bulunan ve ismini 858 yılında doğan Bettânî'den alan bir düzlüktür. Bettânî birçok astronomik ölçümü çok yüksek kesinlikle gerçekleştirmişti. Sekizinci bölümde bulunan ve ismini 901 yılında Bağdat'ta ölen Sabit bin Kurra'dan alan daire şeklinde önemli bir düzlüktür. Sabit bin Kurra, Yunanca ve Suryani dillerinde yazılmış bilimsel eserleri Arapçaya tercüme etti. Ayrıca teorik matematik alanında kendisine ait önemli katkılarda bulundu. Dokuzuncu bölümde bulunan ve ismini 10'uncu yüzyılda yaşayan Abdurrahman es- Sûfî'den alan dağlık bir halka oluşumudur. Es- Sûfî Orta Çağ'ın en önemli pratik astronomlarındandı. Es- Sûfî'nin Sabit Yıldızlar adlı resimli kitabı yıldız astronomisinin şaheserlerindendir. On ikinci bölümde bulunan ve ismini, kısaca İbnü'l- Heysem olarak tanınan Ebü'l-Hasan İbnü'l Heysem'den alan halka şeklinde bir düzlüktür. Takribi 965 yılında Basra'da doğan İbnü'l- Heysem hayatının büyük bir bölümünü Mısır'da geçirdi ve 1039 yılında burada vefat etti. İbnü'l- Heysem'in yazdığı yüze yakın eserden yaklaşık elli beş tanesi günümüze ulaşmıştır ki, hepsi matematik, astronomi ve optik alanlarıyla ilişkilidir. Dünyanın optik alanındaki en önde gelen araştırmacılardan olan İbnü'l- Heysem'in Optik Kitabı adlı eseri Avrupa bilimine önemli ölçüde etki etti. Sekizinci bölümde bulunan ve ismini 1100 yılında ölen Zerkâlî'den alan bir düzlüktür. Diğer astronomlarla birlikte Müslüman İspanyasında çalışana Zerkâlî, ünlü Tuleytula Tablolarını hazırlamıştır. Eserlerinin Kopernik'e ilham vermiş olabileceği düşünülmektedir. Dokuzuncu bölümde bulunan ve ismini 1145 yılında ölen Câbir bin Eflah'tan alan yassı ve dairesel düzlüktür. Cabir, bugün torketum adıyla bilinen ve gök koordinatlarını ölçmekte kullanılan ilk taşınabilir gök küresini tasarlayan Arap kökenli İspanyol bilim insanıdır. İsmini 1201 yılında doğan Nasirüddün-i Tûsî'den alan otuz mil çapında bir kraterdir. 1256 ila 1265 yılları arasında İran'ı yöneten İlhanlı hükümdarı Hülâgu Han'ın yardımcılarından olan Tûsî, Hülâgu tarafından Meraga'da kurulan rasathanenin başına getirildi. Burada, Çin'den Batı Avrupa'ya kadar tüm dünyada birkaç yüzyıl boyunca kullanılan İlhanlı Tablolarını ve sabit yıldızlar kataloğunu hazırlamıştır. Sekizinci bölümde bulunan ve ismini Fas'ta doğan, Sevilla'de çalışan ve 1204 civarında ölen Nureddin bin İshak Bitruci'den alan bir kraterdir. Bitruci, Batlamyus'un gezegen hareketleri sistemini değiştirmek için çok çalıştı. Ancak muvaffak olamadı. Bitruci'nin Astronomi Üzerine adlı eseri, Latince tercümesi sayesinde 13'üncü yüzyıl Avrupası'nda oldukça tanınmıştır. Dokuzuncu bölümde bulunan ve ismini 1273 yılında Suriye'de doğan Ebü'l-Fidâ'dan alan daire şeklinde bir düzlüktür. Ebü'l-Fidâ, Halife Memun'un tesis ettiği geleneklere göre eğitilip yetiştirilen son Müslüman coğrafyacı olup, aynı zamanda büyük bir tarihçidir. En tanınmış eseri Ülkeler Haritası'dır. On sekizinci bölümde bulunan ve ismini 1394 yılında doğan ve 1420 yılında Semerkant'ta içerisinde kusursuz ve hatasız astronomi aletleri bulunan muhteşem bir rasathane kuran Uluğ Bey'den alan önemli bir eliptik halkadır. Uluğ Bey'in en çok tanınan ve uzun ömürlü eseri, hazırladığı yeni yıldız kataloğudur.

AKADEMİK

İLAHİYAT

Kur'an

TARİH

EDEBİYAT

SİNEMA

MÜZİK

EĞİTİM

FELSEFE

SOSYOLOJİ

PSİKOLOJİ

GALERİ

LİSTELER

FİKRİYAT TV

ESMA-İ HÜSNA

İSLAM

MÜZİK

FİKRİYAT AKADEMİ

Müslüman astronom ve matematikçilerin isimlerinin verildiği Kamerî oluşumlar

Müslüman astronom ve matematikçilerin isimlerinin verildiği Kamerî oluşumlar