"Kimse bizi çalılardan korumaya kendini görevli hissetmiyor"

Betül Sav: Öncelikle sosyolog yazar Necdet Subaşı kimdir? Hikayenizi kısaca anlatabilir misiniz? Necdet Subaşı: Ben 1961'de Artvin'de doğdum. Şavşatlıyım. Bunu böyle her programda söylemeyi bir alışkanlık haline getirdim. Şavşat güzel bir yer biliyorsunuz. Uzun süreli çocukluğum orada geçti. Sonra Konya. İlerleyen süreçlerde Erzurum, Balıkesir, Muğla ve tabi ki sonra Ankara. Buralarda ilerleyen ama nerede tamamlanacağını bilmediğim bir hayat. İlahiyat okudum. Doktoram da din sosyolojisi alanında. O alandaki tercihlerim ister istemez sosyolojinin değişik alanlarına da yönelmeme fırsat verdi. Biraz sosyoloji biraz edebiyat biraz da üstlendiğim resmi pozisyonlardan dolayı bir şekilde uğraşmak zorunda olduğum konular, hepsi bir arada olunca Necdet Subaşı doğdu. Betül Sav: Hocam sosyolojiye ilginiz nasıl başladı? Necdet Subaşı: Bizim kuşak, sosyolojiye ilgi duyan bir kuşaktı. İçeriğini, nelerle ilgilendiğini, nelerin halledebilecek bir disiplin olduğunu bilmeksizin biraz moda bir ilgiyle sosyolojiye yöneldik. Bu moda ilgiler zamanla daha derinlikli ve incelikli bir okumaya, bu konularda derinleşmeye yönelik fırsatlar üretmeye başladı. Çok erken dönemlerde sosyolojiye olan ilgimin arkasında saygı duyduğum büyüklerimin etkisi olmuştur. Ama kendim de bu alanda anlama, derinleşme konusunda bir çaba içindeydim. Biraz da şundan; etrafımızda olup biten bir sürü şey var. Bunları nasıl anlamak gerekir? O dönemde sanki bütün bunları çözümlemek için sosyoloji çok elverişli bir anahtarmış gibi görünüyordu. Şimdi o fikirde değilim. İnsanın çevresinde olup bitenleri anlaması için sadece bir disiplinle yetinerek o disiplinin sınırlarında dolaşarak bir cevap bulacağı kanaatini taşımıyorum. Oldukça erken sayılabilecek yaşlarda, sosyolojinin bir kültür sayılabilecek metinlerini takip etmeye başladım. Onları okumaya çalıştım. Fakat disiplinsiz bir okuma bunlar kuralsız, biraz keyfi. Sonra bu doktora süreci bütün bu okumaların daha derli toplu, düzenli, sonuç alınabilir şekilde ilerlemesine fırsat verdi. O gün bugündür de elimden geldiğince farklı disiplinlerin katkılarını da gözeterek onlarla da içli dışlı olmayı arzu ederek bir şekilde yaşadığımız hayatı anlamaya çalışıyorum. Anlıyor muyum? Verdiğim cevaplar beni uzun süreli tatmin edecek cevaplar değil. Yani birkaç yıl idare edebileceğim cevaplara erişebiliyorum. Ama sonra farklı bakış açıları, farklı perspektifler doğal olarak şimdiye kadar bizi tatmin eden cevapların yetersiz olduğunu söylüyor, bu da hoşuma gidiyor. Necdet Subaşı: Bir kararda durmamanın insana kazandırdığı müthiş bir coşku da var. Sosyoloji ile olan ilgim böyle bir şey. Sosyoloji akademi hayatında doğal olarak kendimi içinde bulduğum, dolayısıyla bir disiplin içinde yürümek nedir dediğimizde cevap olarak verilebilecek bir alan. Ama ben bu alana sıkışıp kalmayı, bu alanın sınırlılıklarıyla ilerlemeyi doğru bulmuyorum. Açıkçası bu konularda yola çıkmış olanlar varsa onlara da bunu söylemek isterim. Çevremizde o kadar girift kompleks olaylar var ki bu olayları bir disiplinin kendi yağı ile kavrulan söylemleriyle, kendi yağı ile kavrulan kavramlarıyla çözümlemek çok zor görünüyor. Şimdi içine dahil olduğumuz o karmaşık akışına baktığımızda kültüre, siyasete, psikolojiye, dine, teolojiye, ekonomiye o kadar çok şeye bakmanız gerekiyor ki bu bakışları ihmal ettiğimiz zaman çok tekil bir fenomenle karşı karşıyaymışız gibi düşünülebilir. Betül Sav: Zaten bu kavram ve sentez kabiliyetine sahip birisiniz hocam. Özellikle şunu sormak istiyorum kavramlara yöneliş sebebiniz nedir? Necdet Subaşı: Bir kavramın soyunu, soy kütüğünü, soy ağacını, cinsiyetini öğrenmeyi, o kavramın hangi iklimin atmosferi olduğunu ortaya çıkarmayı çok seviyorum. Bugün karşımızda duran herhangi bir kavramın aslında hangi süreçlerin, hangi bağlamların ürünü olduğunu açığa çıkarmayı tabi ki çok değerli buluyorum. Kavramların paketlenmiş ve bize ulaşmış halleriyle yetinmeyi doğru bulmuyorum, bir hikayesi olduğunu düşünüyorum. Ben biraz hikaye takipçisiyim, yani herhangi bir kavramın neyi nasıl açıklamak üzere ihdas edildiğini, ortaya atıldığını, tedavüle sokulduğunu anlamaya çalışıyorum. Aslında her kavram varlık dünyasında tanımlamaya çalıştığımız, anlamaya çalıştığımız olguyu başkalarından ayırmak, onu başkalarıyla karıştırmamak için kullandığımız bir araç. Birine bir kavram olarak tanımlama getirdiğimizde onu biricikleştiriyoruz. Onu o tanım içerisinde, o kavramsallaştırma içerisinde görünür, bilinir, tanınır hale getiriyoruz. Öyle olunca bütün yaşamı, okumaları, ürettiği metinler, akademik katkılar vs. kavramlarla ilerlediğinde ister istemez bütün bu dağarcığınızı da gözden geçirmek, bu kavramları ne ölçüde doğru bir yerde kullanıyorum. Ne ölçüde anlamlarına sadık bir şekilde ilerliyorum? Bunları yapmak gerekiyor. Benimkisi bir meraktan, geçici bir ilgiden çok; işi sağlam bir şekilde anlamaya yönelik çabanın ürünü. Herhangi bir kavramın hayatımıza ne diye girdiğini, o kavramla kurduğumuz yakınlığın, ünsiyetin ne diye farklı ve biricik olduğunu görmek istiyorum. Bu da o kavramla daha yakın bir temasa girmeyi zorunlu kılıyor. Betül Sav: Bir de 'Yer Bildirimleri' ve 'Bilme Biçimleri' hazırlığında olduğunuz bir kitabınız var. Necdet Subaşı: O kavramlarla yakın zamanlarda ilgilenmeye başladım. Aslında üretmeye ve içini doldurmaya gayret ediyorum. Bu kavramlar bir yerden aldığım bir şey değil. Aslında 'yer bildirimleri', gündelik hayatta çok kullandığımız bir sözcük. Yani 'konumu bildir, gelip seni alayım' dediklerinde sizin bir yerde durduğunuzu ve orayı enlem, boylam, derece olarak bildirmenizi istiyor. Ben onu 'Acaba insanlar fiziksel olarak bir yerdeyseler düşünsel olarak nerededirler, bilişsel olarak nerededirler, duygu dünyaları nerede demir atmıştır?' diye merak ediyorum. Mesela, 'Sen neredesin Betül?' dediğimde bana fiziksel olarak bir yer bildirebiliyorsun net. 'Peki düşünsel olarak neredesin?' Dolayısıyla 'Yer Bildirimleri' eserinde insanın o karmaşık serüveni içerisindeki bunun akışında pek çok şey var. Yani, ben dediğimizde bile onun bileşenleri birbirinden ayrı pek çok şeyi kapsıyor. Tarih, coğrafya, kültür, ideolojiler, paradigmalar bir sürü şey var. 'Ben herhangi bir konuda şimdi böyle düşünüyorum' dediğimde böyle düşünmemi zorunlu kılan, beni böyle düşünmeye ikna eden ve böyle düşünmeyi benim için anlamlı kılan bir hikâyenin sonucunu aslında sizinle paylaşmış oluyorum. 'Niye ben buradayım ve ne diye böyle düşünüyorum?' Bu herhalde içinde, deneyiminde değil mi? Tecrübenin de yer aldığı ama farklı bilgilerin farklı öğrenme süreçlerinin de katkı sunduğu çok büyük bir buluşma noktası. Mesela insan bazen tarihte nerede olduğunu söylemek ister. Bazen coğrafyanın neresinde olduğunu açıklığa kavuşturmak ister. Bazen geleneğin neresinde durmamız gerektiği konusunda bir karar vermeye mecbur kalır. Sürekli eleştirdiğimiz, yük olarak gördüğümüz, bazen sırtımızdan atmak için çaba gösterdiğimiz gelenek, onunla irtibatınız ne? Biz onun neresinde duruyoruz? Bizim neyimiz olur? Bunların hepsi birer 'yer bildirimi'. Öbür kavram daha böyle, biraz yoğunluklu bir çaba gerektiriyor. O da 'Kim nerede, nasıl bilir?' sorusuna cevap vermek üzere üretiliyor. Herhalde bunu en iyi şekilde kavrayabilmek için mesela aydınların bilme biçimlerine biraz kafa yormak gerekiyor. Entelektüeller, alimler, bilgeler bizim gibi mi bilirler ya da kavrarlar? Ellerindeki doneler, argümanlar, referans noktaları, onları konuşmaya ve tavır almaya zorlayan tecrübeleri, her konuda bizim gibi amiyane bir sonuç ortaya koymalarını mı gerektirir? Biz amiyane konuşuyoruz, ortalık bilgisiyle idare ediyoruz. Bir aydın bizim gibi mi davranır? Eğer bir aydın bizim gibi davranmayacaksa daha özel, daha özellikli, daha nitelikli bir bilginin peşinde olarak bir tutum geliştirecekse belli ki onun bilme biçiminde dikkat etmemiz gereken ayrıcalıklı bir pozisyon var. İşte biz o statüyü incelemek istiyoruz. https://www.instagram.com/p/C0hPCaQNd7k/ Mesela öğretmen nasıl bilir? Öğretmen gündelik hayatında yer bildirirken kendi yerini konumunu açıklığa kavuştururken nasıl öğrenir, nasıl bilir? Ben kendi ülkemiz şartlarında bir öğretmenin ders müfredatını zorlayarak, o müfredatın dışına çıkarak bir program yapamayacağını biliyorum. Çünkü ona hesap sorarlar. Önünde ders kitabı bellidir, müfredat bellidir. 'Sana öğretilen neyse onu çocuklara öğret' derler. Dolayısıyla o bir anlamda öğretmek üzere kendini konumlandırmış durumdadır ama bir entelektüel talimatla hareket etmez. Bir yönlendirme ile 'Hadi bunu böyle yap, şu şartlarda da böyle konuş' gibi uyarı onun için çok ahlaksız bir öneridir. Dolayısıyla bilme biçimleri yeryüzü ölçeğinde farklı zaman dilimlerinde, farklı pozisyonlarda, farklı duruşlarda yer alan insan tekinin o pozisyonlarının gerektirdiği bilmeyi nasıl elde ettiği demektir. Bir çocuğun bilmesini düşünün. Olgun bir insanın bilmesini düşünün. Kadınlar ve erkekler, cinsiyet olarak da bazı farklar düşünülebilir. En basit örnek üzerinden ilerleyelim: Köylü-şehirli. Hayat acaba hepsine aynı mı görünür? Yani köy evlerinde daha dar, daha otantik bir coğrafyanın içinde hayatı karşılamakla daha karışık, heterojen pek çok insanın dolaşıma dahil olduğu, hikâyenin her geçen gün daha da giriftleştiği bir yerde sizin seçiciliğiniz aynı mı olur? Tabii ki aynı olmaz. Birtakım farklılıklar mutlaka ortaya çıkar. 'Bilme Biçimleri' böyle keyifli bir alan. Eğer bu konularda alelade bir bilginin ötesine geçecek okumalar yapabilirsem ve bunları genel kamuoyuyla da daha açık yerlerde paylaşmak isterim tabi. Güzel kavramlar ama işte bakın, kavram sevdiğiniz için kavramın kendisi sizin evladınız gibi bir şey oluyor. Diyorsunuz ki; ben bu yer bildirimlerinin içeriğini artık her seferinde aynı anlaşılabilecek bir tarzda doldurayım. Belki fiziksel anlamda yer bildirimine çoklukla ihtiyaç duyuyoruz ama başka zamanlarda da birbirimizin entelektüel düzeyde nerede doğduğunu merak edelim. Herhangi bir olay konusunda nasıl bir tutumun parçası olduğunu öğrenelim veya bugün buradaysa ne diye orada? Onu orada tutan neler var? O bileşenlerin arkasında kalp, vicdan, feraset, düşünce, tefekkür var. Bunların katkı payı nedir? Bazen hiç beklemediğiniz bir insanın sizden daha cesur bir şekilde öne atıldığını ve sizin olmanız gereken yerde elinde bir bayrak sizden önde gittiğini görüyorsunuz. Biliyorsunuz ki onun öğrenme süreçleri, bilme süreçleri sizin gibi değil. Onu oraya götürecek hiçbir mecra yok ama bir öğreniyorsunuz ki onun vicdanına kanatlanmış, onu uçuruyor. Bunları görüyoruz değil mi? Betül Sav: Ben buna mukabil şunu sormak istiyorum; Müslümanların işte bu yaşanılan son katliamdan sonra yer bildirimini nasıl buluyorsunuz? Necdet Subaşı: Yaşanılan dram orada ortaya çıkan ve tek tek her birimizi perişan eden bu süreç tabii ki benim kavramlarımdan çok daha değerli, çok daha anlamlı. Yani bir kavramın baskısı altında orada yaşananların erimesini istemem ama soru sormakta da haklısınız. Gerçekten böyle dünyanın her tarafında kitleleri, anormal bir şekilde harekete geçiren, oradaki duyguları köpürten, çoğaltan, çeşitlendiren bir dil nasıl oldu da buralarda o etkiyi, o coşkuyu yaratamadı ya da burada neler oluyor? Tam da bu işte sosyologların işi yani belki buradaki duygu sosyolojisi, buradaki psikoloji, buradaki kültürel devamlılık, politik yapılar, incelikli bir şekilde ele alınabilirse bazen bize kayıtsızlık gibi görünen doğadan başka bir seçeneği yokmuş gibi kendini hissettiren bu durum belki çok daha farklı bir şeydir, acele etmemek lazım. Tepki verme, ortaya atılma, kendini ifade etme konusunda alışılmış formlarla ortaya çıkmayan bir ulus var, bir toplum var burada. Ama bu toplumun kalbinde neler döndüğünü bilmiyoruz, kalbinin nasıl attığını bilmiyoruz. Acele etmemek lazım. Betül Sav: Bir de hocam 'kimlik karmaşası' diye bir şey de var. Siz dediniz ki kavramlar üzerinde duruyorum. Bunlar kıymetli şeyler. Bunlardan biri de kimlik karmaşası. Türkiye'nin kimliği. Yaşadığımız olaylarda da ortaya çıkıyor. Bu kavram üzerine neler söylemek isterseniz? Necdet Subaşı: Kimlik karmaşası aslında kargaşası. İnsanın birden fazla kimlikle her birini idare edecek şekilde her birini günlük yaşamına katacak bir şekilde yol alması. İnsanın kimliği, bazı kimliksel tercihler elimizde olan şeyler değildir. Mesela bir baba rolünüz, bir statüdür. İşte etnik kimliğiniz sizin elinizde olan bir şey değildir. Dinsel kimliğiniz bir yere kadar tercih edilmiş bir kimliktir ve size aittir. Burada kastedilen kargaşa birden fazla birbirine yol vermeyen, birbirinin açılımına fırsat vermeyen kimlik tercihlerinin sizin tavır ve tutumlarınızı belirlemeye başlaması. Hem oralı hem buralı olmak. Hibrit dedikleri şey, melez dedikleri şey. Bir türlü kendinize yalın, açık bir kimlik ortaya koyamıyorsunuz. Mesela Doğu ile Batı arasında kalmış olmak, farklı yaş dilimlerinin beklentilerini karşılayacak şekilde bir pozisyona sahip olmak, farklı cinsiyet rollerinin baskısını üzerinizde hissetmek, çoğaltılabilir. Aidiyet meselesi, mensubiyet duygusu; bütün bunlar sizi beklenmedik bir şekilde karar vermekte tavır geliştirmekte, tutum almakta ya da bir yer bildiriminde bulunmakta zorlaştırabilir. Yerinizi çok kompleks bir hale sokabilir. Ama bu gerilim biraz da eğitim müfredatından. Toplumda nasıl bir insan yetiştireceğimize dair planlanmış hedeflerimizden kaynaklanıyor. Bu konuları netliğe kavuşturmak lazım. Mesela bir yerde hak ve batıl, zalim ile mazlum, doğruyla yanlış, iyi ile kötü karşı karşıya geliyorsa gerekli gereksiz hakemlik rolüne sığınmanın taraflardan birinden yana olmayı ertelemenin ya da -mış gibi yapmanın hiçbir ahlaki tarafı yok. Ama bunu böyle yapmaya mahkumsanız, her durumda tercihinizi afişe etmeyecek bir muğlaklıkla yaşamanızı sürdürüyorsanız bunun nedeni kendi işinizdeki kargaşanın netliğe sahip olmamasından kaynaklanıyor. Kişisel olarak ben insanın zihninin, gözünün, kalbinin açılması için sadece okumanın yettiğine inanmıyorum. Dikkat ederseniz zihnin açılması da sınırlı bir şeyden bahsetmiyorum. İnsanın kalbinin de açılması gerekiyor. Kalp gözünün açılması gerekiyor. Gözünün açılması ama gözün önündeki perdenin de kaldırılması gerekiyor. Perde var. 'Birdenbire gördüm, birdenbire anladım, duydum, hissettim' diyebileceğimiz keşiflere ihtiyacımız var. Bu da bir ucunda okumak, bir ucunda tefekkür, bir ucunda kendi içimizdeki yolculukları devam ettirmek, içimizdeki o girift labirentlerin arasından selametle bir yere varmanın yolunu bulmak. Hiç ona vaktimiz olmuyor ki dur bir dakika ve kendine bak. Bu soruya cevap verecek haliniz falan yok, koştur koştur gidiyoruz. Ama bunun bir gün bize çarpacağını da fark ediyoruz. Bu nedenle daha iyi görmeyi, daha iyi anlamayı, daha iyi duymayı, daha iyi fark etmeyi, hissetmeyi sağlayacak opsiyonlara, fırsatlara ihtiyacımız var. Bir dostunuzla muhabbet etmek o kapıyı açabilir. Biriyle dertleşmek sizde bu defteri yeniden sıfırlayabilir. Dikkat ediyorsanız, bilmiyorum sadece ben mi görüyorum? Muhabbet de azaldı. Eğer butik mekanlarda, kafeteryalarda birkaç siparişin arkasından bizi rahatlatacak şeylerin olduğuna inanıyorsak bunu pek yeterli olmadığını ben biliyorum. Bunun için yolculuklara, müzakereci muhabbetlere, bize ayar çekecek uyarılara, o yakınlıkta dostlara ihtiyacımız var. Ben şimdi bakıyorum, kimse bana bir şey diyemez. Öyle yapma diyebilecek kim olabilir? Yaptığın yanlış, böyle gitme. Kimin haddine. Ama böyle bir insanlık olabilir mi? Kimse bizi çalılardan korumaya kendini görevli hissetmiyor. Kimse bize önümüzde çamur olduğunu söylemiyor. Görse de söyleyemiyor, cesaret edemiyor. Çünkü onun cesaretini kullanmasına izin veren bir mütevaziliğimiz yok. Kibir delisi olmuşuz. Oysa dostluk, muhabbet, arkadaşlık, kardeşlik bana eksiğimi söyle ve beraber telafi edelim, beraber onaralım, diyebilecek yakınlıklar gerektiriyor. Betül Sav: Hocam, ben sizin biraz da yazarlık yönünüze değinmek istiyorum. Biliyorsunuz ki hem akademisyen hem ilahiyatçı hem de yazarsınız. O yüzden perspektifiniz önemli. Çünkü bunun getirdiği büyük bir birikim olduğunu düşünüyorum. Bu minvalde yazmak isteyenlere, okumak isteyenlere neler söylemek istersiniz? Ya da nereden başlasınlar? Necdet Subaşı: Böyle beylik, elimde 4 maddelik, 10 maddelik falan bir liste yok. Madde bir: Öncelikle bir kere etrafımızdaki birlikte olduğumuz arkadaşlarımızın kültüre, bilgiye, düşünceye önem veren insanlar olmasına ihtiyaç var. Yani yanınızdaki arkadaşınızın size sizin görmediğiniz bir şeyi gösterme becerisi, sizi de o hikâyenin içine katar. Yani hayranlık, yol göstericilikteki cesareti, size bilmediğinizi öğretme konusundaki o masum dostluğu, akranlığı bunlar çok değerli. Bir kere bilgiyle ve onun türevleri ile ilişki içinde olan bir atmosfere dahil olmak gerekiyor. O olmadan olmaz. Bireysel, tekil akşama kadar kitap okuyarak, kendi içinde herkesten yalıtılmış bir mekânda gün doldurarak falan olsa olsa insan psikopat olabilir. Bu şizofrenliğe kadar gidebilecek, yalıtılmış öğrenme süreçlerinden kopup hayatın içinde coşkuyla ve tek tek her birine sınayarak, gözden geçirerek, test ederek okuma faaliyetini ilerletmek gerekiyor. Yani kabul etmek lazım ki ilk okumalar abur cuburdur. Hayranlık duyduğumuz bir büyüğümüzün okuduğu şeyleri biz de okuruz. Necdet Subaşı: Dün akşam bir arkadaşımdan çok güzel bir şey öğrendim. Diyordu ki çocukluğumuza çok şeyler yükledik ve çocukluğumuzu da yorduk. Yani şimdiki çocukların durumu bambaşka. Ben kendi çocukluğumdan bahsediyorum. Düşünsenize; onu da bil bunu da bil, ondan da haberin olsun, bundan da haberin olsun ama ben; ne yeşili ne tatlı suyu ne alabalığı ne gökyüzünü bütün bu hikayelerin arasında görmeye, tatmaya, dokunmaya fırsatım olmamış. Zamanla hepsi olacaktır. Bilgi hükümranlık için tahakküm için başkasını ezmek için mi sahiplenmek istiyoruz? Bilgiyle iletişimimizin kaynağında ne var, arkasında ne var? Böbürlenmek, kibirlenmek o mu? Yoksa daha iyi insan olmak mı? İnsanlık kalitemizi derinleştirecek yüceltecek bir çaba mı? Ben bundan yanayım açıkçası. Onun için okumak çok önemli. Belli bir noktaya kadar gelişi güzel okumalarla ilerliyoruz ama ondan sonra ilgi alanlarımız, kendimize biçtiğimiz rol, daha nitelikli daha böyle ne diyelim ona ayrıcalıklı metinlerle buluşmamızı sağlıyor. Ama bunun kadar değerli olan bir şey daha var senin sorduğun; yazdıklarımızı, düşündüklerimizi, gördüklerimizi, tanıklıklarımızı kayda geçirmek, bir de hissettiklerimizi. Mesela seninle otururken de aklımın bir ucundan şey geçiyor; ya bir kağıt olsa da mesela bu ortamı bir yazıversem. Dinleyen üçüncü şahıslar için eğlenceli gelebilir ama yazarlık böyle bir şeydir zaten. Her durumda yazabilecek bir fırsat aramak, her durumu yazılabilir bulmak. O da zamanında olur herhalde. Biraz bu alandaki ustalardan belki destek alınabilir. Kırmadan dökmeden yazıyla yeni temas kurmuş arkadaşlarımıza; iyi gidiyor temennisiyle destek olunabilir. Ama hepimiz böyle başladık. Ben de ilk yazdığım metinleri görmek istemiyorum. 'Bunu ben yazmış olamam', diyorum ama birinci basamağa ayağınızı koymadan son basamağı çıkamazsınız. Betül Sav: Hocam peki ilk önce yazmak mı, okumak mı? Necdet Subaşı: Hep beraber. Bunların böyle bir hiyerarşisi yok ama bazı insanlar belki bu süreci okuyarak başlamış olabilirler. Bazı insanlar da doğal olarak yazmayı öncelemiş olabilirler. Burada bir öncelik sonralık diye bir sıralama olduğu kanaatinde değilim. Beraber de olur. Yazmak biraz tahrik etmekle alakalı bir şey. Kendi kaleminize güvenmekle alakalı. Eğer ben bunu kaydetmezsem, eğer bunu kayda geçirmezsem bu hikâyeye burada böylece kaybolup gidecek. Bu kaygı, bu endişe de yazmayı değerli hale getirebilir. Ben ifade etmekte zorlanıyorum niye yazdığımı açıklarken, yani niye yazar insan? Ama müthiş bir zevk alıyorum. Yaşadığım herhangi bir bağlamı ya da dert edindiğim bir konuyu kayda geçirdiğimde sanki çok önemli bir çaba içerisinde buluyorum kendimi. Çok değerli bir kayıt tutmuşum. Sanki insanlar bu değerli kayıtla karşılaştıklarında özel bir mutluluk hissedecekler gibi. Belki böyle bu kamera karşısında olmazsak daha farklı şeyler de söyleyebilirim ama ister istemez kamera insanı biraz kısıtlıyor, geriyor hatta bazen darmadağın ediyor. Ben yazma noktasında yolun başında olan arkadaşları tahrik etmek, onları yazmaya ikna etmek, yazılarını, ilk yazılarını idare etmek, onları yoldan çevirecek ağır eleştiriler yapmamak, hayal kırıkları yaratmamayı öneriyorum. Nihayetinde bu coğrafyada dolaşımda olan kelimelerle yazıyoruz yani sonuçta bunları birbirine bağlıyoruz, bunların üzerinden metin üretiyoruz. Bizi başarılı kılan da başarısız kılan da bu kelimelerle kurduğumuz dostluk. Kelimeler gelmiyor bazen de elimize işte, ortalıkta geziyor. Dolaşımda olan o kadar güzel ve nazenin kelimeler var ki, ama işte kelimeler niye gelmiyor yazarken aklımıza? Biraz çaba, biraz zorlama, değil mi bunların hepsi. Türkiye çok güzel yazarlar yarattı, büyüttü. O yazarların metinlerini okuyarak sözlerini inceleyerek metnin nasıl kurgulanabileceğini, kelime israfının nasıl önleneceğini, az sözle ne kadar güzel şeyler söylenebildiğini görerek bu konularda da belki ilham almak mümkün olabilir. Betül Sav: Hocam ben mekanların yazmaya etkisini sormak istiyorum. Siz de Ankara'dan geldiniz ben de Ankara'dan geldim ve yazma serüvenlerimiz var. Ben daha yolun başındayım siz... Necdet Subaşı: Yolun sonundayım. Betül Sav: Estağfurullah hocam. Allah sağlık sıhhat versin. Bu konuda neler söylemek istersiniz? Necdet Subaşı: Yani İstanbul'daki arkadaşlarımız buna üzülebilir. Çünkü genel olarak klişe bir bilgi var. İstanbul kültürün, sanatın, edebiyatın başkenti, Ankara da bürokrasinin. Ama belki senin sorunla aklıma gelen, senin sorunun kışkırttığı bir şey var. Ankara'da daha sakin düşünmeye, yazmaya, kendine çekilmeye, içe çekilmeye fırsat veren yanları çok. İstanbul çok gürültülü. Böyle koştur koştur sanki, insanın eline kalem almaya da pek fazla vakti yokmuş gibi görünüyor. Ama ona rağmen itiraf edeyim. İstanbul'da yazan ve İstanbul'da dünya yüzüne çıkan o kadar güzel metinler okuyoruz ki. Orada da bir genelleme yapıp haksızlık yapmak istemem. Ankara'nın da kendine özgü bir sıcaklığı var, ben o sıcaklığın kaybolmasını istemiyorum. Betül Sav: Hocam bir de güncel olarak bu son yaşanan olayların değerlendirmesini sizin bakış açınızdan da duymak istiyoruz. Neler söylemek istersiniz? Necdet Subaşı: Benim için güncel olan Gazze ve çocuklar. Herhalde sen de aynı şeyi kastediyorsun. Hatta çocuklar yani. Şu anda biz bunları konuşurken tam da bizim saniyelerimiz akarken kaç çocuk ölüyor, kaç çocuk kaç çocuk hayat değiştiriyor? Bunu tahmin bile edemiyoruz. Çok ağır ve yüksek tazyikli bir savaş çabası içerisinde orada kardeşlerimizi kaybediyoruz, biliyorsunuz. Orada olup bitenlerden ortaya çıkan yıkım, kayıplardan dolayı tabii ki bir insan olarak üzülüyorum, çok kahroluyorum ama bir yandan da orada gelişen damarın, orada kaybede kaybede kazanılan bir şey fark ediyorum. Yani bu, bu tür hikayelere dahil olmayan insanların anlamakta zorlanacağı bir şey. İnsanlar kaybediyorlar. Görünürde kaybediyorlar ama bir başka açıdan da büyük bir onur, büyük bir şeref tablosunun da önümüzde seyrettiğini görüyoruz. İnşallah Gazze, bu hamleyle, bu direnişiyle, bu direnciyle şimdi içinden geçtiğimiz süreçteki ortaya koyduğu tavırlarıyla inşallah bu sorunu kökten çözecek bir noktaya erişmeyi sağlar. Duamız o noktada ama bir yandan da çoluk çocuk demeden kendi ırkına, kendi milliyetine yönelik saplantılı bir biriciklik algısı ile kendinden başka herkesi küçük gören, kendinden başka her şeyi yok etmeyi hakkı gören bir zorbalıkla karşı karşıyayız. Dünya sistemi, uluslararası ilişkiler kime ne roller yüklüyor çok açıkçası çözümlemekte zorlanıyoruz. Mesela dünyanın pek çok ülkesinin siyasal kadrosu zalimlerle iş birliği halinde. Ama aynı toplum aynı ülkelerin genel geçer toplumu da meydanları dolduruyor ve kısıtlayıcı hiçbir şeye aldırmaksızın kaybedeceği çıkarlarını hiç önemsemeksizin meydanlarda Gazze'nin lehine çığlıklar atıyor. Dünya sistemini az çok takip eden, bilen, bildiğini düşünen birisi olarak bugün Gazze'den yana olmanın görünürde kime ne kaybettireceğini kimi hangi imtiyazlardan mahrum edeceğini, kimi dünya içinde görünmez kılacağını da tahmin etmek zor değil. Buna rağmen insanların meydanlara inmesini, yer bildirmesini, tavırlarını afişe etmesini inanılmaz bir mutlulukla karşılıyorum. Demek ki orada büyük bir cendere, büyük bir acı yaşanıyor ama aynı zamanda bu kalbimizin, gözümüzün önündeki perdeleri de kaldırmaya yetiyor. Biraz pahalı, biraz masraflı bir keşif duygusu ama bununla da yetinmek zorundayız diye düşünüyorum. Betül Sav: Bu yaşanan olayın dünyaca ve Türkiye tarafından etkileri var. Bariz görüyoruz zaten. Müslüman olanlar çok mesela. Bir sosyolog olarak öngörüleriniz neler? Necdet Subaşı: Ben çocukluğumdan beri bir Filistin meselesinin bir Filistin hikayesinin içinde büyüdüm. Yani şükürler olsun, bizim evin müfredatı, eğitim müfredatı ahlaki ve dini çerçevesi Filistin'i dışarıda bırakarak gelişen bir hikâye değil. Ama hiç bu kadar Filistin'in dünya ölçeğinde ilgi gördüğünü, oradaki mazlumiyetin çok geniş tabanlı bir duygusal desteğe fırsat verdiğini görmedim. Hep böyle kendi içimizde ağlaşıp kendi içimizde kahrolduğumuz bir süreçti. Ama işte şimdi içinden geçtiğimiz süreçlerde dikkat ederseniz insanlar bir şey yapmak için koşturuyorlar. Eylem arayışları, boykot arayışları, tepkilerini örgütlemek için yeni birtakım fırsatlar arayanlar, birbirlerini dürtenler, hatırlatanlar, öğretenler. Güzel bir şey bu. İnşallah iyi olacak. Betül Sav: Hocam çok teşekkür ederim. Necdet Subaşı: Ben de teşekkür ederim çok sağ olun. Editör Betül Sav Kamera Eyüp Kaymak

AKADEMİK

İLAHİYAT

Kur'an

TARİH

EDEBİYAT

SİNEMA

MÜZİK

EĞİTİM

FELSEFE

SOSYOLOJİ

PSİKOLOJİ

GALERİ

LİSTELER

FİKRİYAT TV

ESMA-İ HÜSNA

İSLAM

MÜZİK

FİKRİYAT AKADEMİ

"Kimse bizi çalılardan korumaya kendini görevli hissetmiyor"