Ayet ve Hadisler Işığında Dünya Sevgisi

Bir mümin için bu dünya kalıcı bir yuva değil, yalnızca bir imtihan alanıdır. Ruhun asıl ve ebedi yurdu ise ahirettir. Şeytanın en büyük tuzağı bu hakikati perdeleyerek dünya hayatını gözümüzde büyütmektir. Geleceğe dair kaygılarımız, geçim endişemiz, mal biriktirme sevdamızla sanki bu dünyaya kök salmaya çalışıyoruz. 'Halbuki hiç ölmeyecekmiş gibi sağlam yapılar (yüksek köşkler, kaleler) mı ediniyorsunuz?' (Şu'ara Suresi, 26/129) 'Kim bu geçici dünyayı isterse orada ona, (evet) dilediğimiz kimseye dilediğimiz kadar hemen veririz. Sonra da cehennemi ona mekan yaparız. O, buraya kınanmış ve Allah'ın rahmetinden kovulmuş olarak girer.' (İsrâ Suresi, 17/18) Dünyaya aşırı bağlanmak ve hiç ölmeyecek gibi bitmek bilmez planlar yapmak (tul-u emel), Kur'an-ı Kerim'de ve Efendimizin hadis-i şeriflerinde Müminlerin en çok uyarıldığı hususlardandır. İslam bizi geçici olana değil, kalıcı olana kenetlemeye çağırır. İnsanoğlunun dünyaya karşı bu arzuları ve hırsları öyle güçlüdür ki, neredeyse her şeyden el eteğin çekildiği yaşlılık döneminde bile diri kalmayı başarır. 'Yaşlı kişinin bütün güçleri zayıflasa da dünya sevgisi ve uzun emeller konusunda gönlü hep genç kalır' (Buhârî, 'Rikak', 5) Câbir (ra) anlatıyor: Resûlullah bir gün çarşıya uğramıştı. Halk da etrafında idi. Derken küçük kulaklı bir erkek oğlak ölüsüne rastladı. Onu kulağından tutarak: 'Hanginiz bunu bir dirhem karşılığında almak ister' diye sordu. 'Biz ona hiçbir şey vermeyiz, o bizim ne işimize yarar ki' diye cevap verdiler. Peygamber : 'Sizin olmasını istemez misiniz' buyurdu. 'Vallahi, bunun dirisi bile kusurludur, çünkü kulakları küçüktür. Ölüsünü ne yapalım' dediler. Bunun üzerine Peygamber: 'Vallahi, dünyanın Allah nezdindeki değeri, bunun sizin yanınızdaki değerinden daha azdır' dedi. (Müslim, Zühd, 2) İnsanoğlu, doğası gereği yanılmaya ve hata yapmaya meyillidir. Ancak bazı hatalar tıpkı bir lokomotif gibi peşine taktığı diğer bütün günahları ve yanlışları da peşinden sürükler. Dünyaya körü körüne sevgi beslemek, işte böyle bir hatadır. Kalbe yerleştiği an; mal hırsı, makam sevdası ve daha nice kötülüklerin kapısını aralar. Dünyayı asıl amaç saymak, diğer tüm manevi yanılgıların ilk kıvılcımıdır. 'Dünya sevgisi bütün hataların başıdır.' (Beyhakî, Şuabu'l-İman 7/338) Dünyaya karşı mesafeli durmak, Yüce Allah'ın sevgisine mazhar olmanın eyollarından biridir. Nitekim bu hakikat, bizzat Peygamber Efendimiz (s.a.v.) tarafından müjdelenmiştir. Ebu'l-Abbâs Sehl b. Sa'd es-Sâidî (ra) anlatıyor: Bir gün bir adam Peygamber'in yanına gelip: 'Yâ Resûlallah, bana öyle bir amel söyle ki onu yaptığımda Allah da, insanlar da beni sevsin' dedi. Resûlullah da: 'Dünyaya rağbet etme ki, Allah seni sevsin; insanların elindekine göz dikme ki, insanlar da seni sevsin, buyurdu.' (İbn Mâce, Zühd, 1) 'Bilin ki dünya hayatı, bir oyun, bir eğlence, bir gösteriş, aranızda bir övünme, mal ve evlâtta bir çokluk yarışından ibarettir. Tıpkı bir yağmur gibi ki bitirdikleri çiftçileri imrendirir, sonra kurumaya yüz tutar, bir de bakarsın ki sararmıştır, ardından da çerçöp haline gelmiştir. Âhirette ise ya çetin bir azap yahut Allah'ın bağışlaması ve hoşnutluğu vardır. Dünya hayatı sadece aldatıcı bir yararlanmadan başka bir şey değildir.' (Hadîd Suresi, 57/20) Kur'an-ı Kerim Hadid Suresi Ömrünü ahiretin kalıcı güzelliklerine adayanlar için bu dünya, adeta bereketi katlanarak artan bir hasat tarlasına dönüşür. Buna karşılık, emeklerini geçici dünya hayatına harcayanlar, elbet karşılığında bir şey elde ederler. Ancak ebediyet yurduna vardıklarında elleri bomboş kalır. 'Kim âhiret ekinini istiyorsa onun ekinini artırırız; kim dünya ekinini istiyorsa ona da dünyadan bir şey veririz. Fakat onun âhirette bir nasibi olmaz.' (Şûrâ Suresi, 42/20) Amr b. Avf el-Ensârî'den (r.a.) rivayet edildiğine göre Resûlullah, Ebû Ubeyde b. Cerrâh'ı (r.a.) cizye gelirlerinin tahsili için Bahreyn'e göndermişti. Ebû Ubeyde, oradan çok miktarda mal ile döndü. Ensar, Ubeyde'nin geldiğini duyunca, sabah namazını Resûlullah'la birlikte kılmaya geldiler. Peygamber namazı kılıp dönünce, ensar işaretle sordular. Resûlullah da onları böyle görünce gülümseyerek: 'Sanırım Ebû Ubeyde'nin Bahreyn'den bir şeylerle geldiğini işittiniz' buyurdu. Onlar da: 'Evet, yâ Resûlallah, diye tasdik ettiler. Bunun üzerine Resûlullah: 'Sevinin ve ileride sizi sevindirecek şeyleri bekleyin. Vallahi bundan böyle sizin için fakirlikten korkmuyorum, fakat dünyanın, sizden evvelki ümmetlerin önüne serilmesi gibi sizin önünüze de serilmesinden, onların birbirleriyle kıyasıya yarıştıkları gibi sizin de yarışmanızdan; onları helâk ettiği gibi sizi de helâk etmesinden endişe ediyorum.' (Buhârî, Megâzî, 12; Müslim, Zühd, 6) İbn Ömer (r.a.) anlatıyor: Bir gün Resûlullah omzumu tuttu ve bana: 'Ey Abdullah, dünyada bir garip gibi veya bir yolcu gibi ol' buyurdu. İbn Ömer diyor ki: '(Ey mümin) akşama eriştiğinde sabahı, sabaha çıktığında da akşamı bekleme. Sıhhatli iken hastalık hâlini ve hayatta iken ölümü düşünerek çalış (sağlığının ve hayatının kıymetini bil).' (Buhârî, Rikâk, 3) Yolcu, handa kalıcı değildir; sadece menziline varmak için dinlenir. Mümin de dünyaya ait olmadığını, buranın sadece geçici bir uğrak yeri olduğunu bilerek yaşamalıdır. İnsanoğlunun en büyük yanılgısı olan 'erteleme' hastalığına şifadır. Mümin her nefesini sanki son nefesiymiş gibi alarak elindeki ömrü sermaye olarak görmeli, içinde bulunduğu anı ebediyet yurdunu inşa edecek hayırlı amellerle değerlendirmelidir. Ebû Hüreyre'den (ra) rivayet edildiğine göre Resûlullah şöyle buyurmuştur: 'Dünya müminin zindanı, kâfirin cennetidir.' (Müslim, Zühd, 1) 'Şüphesiz bu din sağlamdır. Onda yumuşaklık ile ilerlenebilir. Nefsini Rabbine ibadetten soğutma! Bineğini koşturan (geri kaldığı için bineğini zorlayan, bu yolla) mesafe katedemez, geride sırtına binilen (güçlü) bir hayvan da bırakmaz. Hiç ölmeyeceğini sanan kimsenin ameli gibi amel işle. Yarın öleceğinden endişe eden kimse gibi (kötülüklerden) kaçın.' (Taberânî, Câmiu's-Sagîr, 2/12) Dünya sevgisi söz konusu olduğunda akla ilk gelen sorulardan biri bu dengeyi nasıl sağlayacağımızdır. Dünya-ahiret dengesini nefsi yormayan bir ölçüde tutmak gerekir. Tıpkı yolculukta bineğini aşırı zorlayıp yolda bırakan biri gibi, ibadette de aşırıya kaçıp kendimizi yormamak, adımlarımızı istikrar içerisinde atmamız gerekir. Bu dengenin hayat bulmuş formülü ise şudur: Mümin, dünya hayatını sürdürmek için 'hiç ölmeyecekmiş gibi' azimle çalışmalı; ancak ahiret yurduna hazırlıklı olmak için de 'yarın ölecekmiş gibi' derin bir sorumlulukla yaşamalıdır. Ebû Saîd el-Hudrî (r.a.) şöyle demiştir: Resûlullah minbere oturdu. Biz de etrafına oturduk ve o: 'Benden sonra, dünya nimetlerinin ve zinetlerinin size açılmasından (ve onlara gönlünüzü kaptırmanızdan) endişe ediyorum' buyurdu. (Buhârî, Zekât, 47; Müslim, Zekât, 123) Müstevrid b. Şeddâd'dan (ra) rivayet edildiğine göre Resûlullah şöyle buyurmuştur: 'Âhiretin yanında dünyanın değeri, ancak sizden birinizin parmağını denize daldırmasına benzer. Parmağı ile denizden alabildiği suya bir baksın.' (Müslim, Cennet, 55) Bir okyanusun büyüklüğü karşısında, insanın parmağının ucuna temas eden birkaç damla su ne kadar küçük ve değersizse; ebedi ahiret hayatının yanında dünya hayatının tüm cazibesi, malı ve mülkü de işte o kadar kıymetsizdir. İslam, bizi sığ damlaların peşinde boğulmaktan sakınmaya davet eder. Geçici olandan kurtulup o akıl almaz sonsuzluk için yatırım yapmaya çağırır. Ebû Hüreyre'den (ra) rivayet edildiğine göre Resûlullah şöyle buyurmuştur: 'Eğer benim Uhud Dağı kadar altınım olsa, isterim ki borç için sakladığımdan başka bir şey üç gece dahi yanımda kalmasın.' (Buhârî, İstikrâz, 3; Müslim, Zekât, 31) Ebû Amr ya da Ebû Abdullah ve Ebû Leylâ künyeleriyle tanınan Osman b. Affân'dan (ra) rivayet edildiğine göre Peygamber şöyle buyurmuştur: 'Âdemoğlunun şunlardan başka bir hakkı yoktur: Barınacağı ev, bedenini örtecek elbise, yiyecek ekmek ve su koyacak kap.' (Tirmizî, Zühd, 30) Bunların dışındaki tüm mal ve birikimler birer imtihan, hesabı verilecek birer dünya nimetidir. Habbâb b. Eret (ra) anlatıyor: 'Allah Teâlâ'nın rızasını kazanmak maksadıyla Resûlullah ile (Medine'ye) hicret etmiştik. Allah (lütfu ile) mükâfatımızı verecekti. Arkadaşlarımızdan bazıları ecrinden hiçbir şey tatmadan öldü. Mus'ab b. Umeyr bunlardan birisi idi. Uhud günü şehit edilmişti. Yünden mamül kilim gibi bir örtü bırakmıştı. Bununla şehidi kefenledik; başını örterken ayakları açılıyor, ayaklarını kapatırken başı açık kalıyordu. Bunun üzerine Resûlullah, şehidin başını örtmemizi, ayaklarına da bir parça 'izhir' denilen ottan koymamızı emretti. İçimizden öyleleri de var ki, hicretinin meyvesi olgunlaşmış ve onu devşirmiştir.' (Buhârî, Rikâk, 16; Müslim, Cenâiz, 44) Ka'b b. Mâlik'ten (ra) rivayet edildiğine göre Resûlullah şöyle buyurmuştur: 'Bir koyun sürüsüne salıverilen iki aç kurdun verdiği zarar, servet ve mevki düşkünü bir adamın inancına verdiği zarardan daha büyük değildir.' (Tirmizî, Zühd, 43) Dünyalık makam ve mevki tutkusu insanın manevi alemine kaçınılmaz zararlar verir. Korumasız bir koyun sürüsünün ortasına bırakılan iki aç kurdun yapacağı yıkım ne kadar dehşet verici olursa dünyaya karşı ihtiras besleyen bir insanın kendine vereceği zarar da öyle kaçınılmazdır. Abdullah b. Mes'ûd'dan (r.a.) rivayet edildiğine göre Resûlullah şöyle buyurmuştur: 'Siz (sizi fazlasıyla oyalayacak ve yaratılış amacınızı unutturacak kadar çok) mal mülk edinmeyin ki, gönlünüzü dünyaya kaptırmayasınız.' (Tirmizî, Zühd, 20) Nu'mân b. Beşîr (r.a.) anlatıyor: Bir gün Ömer b. Hattâb (r.a.), insanların elde ettikleri dünya nimetlerini dile getirerek: 'Ben Resûlullah'ın bütün gün açlıktan kıvrandığını, karnını doyuracak kötü bir hurma bile bulamadığını gördüm' demiştir. (Müslim, Zühd, 36) Peygamber Efendimiz'in (s.a.v.) dünyaya ve maddi imkanlara değer vermeyen zühd hayatı, aslında bizlere bu dünyada ebedi birer mülk sahibi değil, geçici birer yolcu olduğumuzu hatırlatır. İsteseydi büyük servetler içinde yaşayabilecekken, vefat ettiğinde geride sadece şahsi birkaç eşya ve topluma vakfedilmiş bir arazi bırakması, onun dünyaya karşı mesafeli tutumunu gösterir. Abdullah b. Mes'ûd (ra) anlatıyor: Resûlullah bir hasır üzerinde uyumuştu. Uykudan kalktı, hasır vücudunda iz yapmıştı. Bunun üzerine:'Yâ Resûlallah, sizin için bir yatak temin etsek olmaz mı?' dediler. 'Benim dünya ile ne işim var. Ben dünyada, bir ağaç altında gölgelenip de sonra onu bırakıp giden bir yolcu gibiyim' buyurdu. (Tirmizî, Zühd, 44) Müminlerin annesi Cüveyriye bnt. el-Hâris'in kardeşi Amr b. Hâris (ra) şöyle demiştir: 'Resûlullah vefat ettiği zaman geride ne gümüş, ne altın, ne köle, ne cariye, ne de başka bir şey bıraktı. Yalnız binmekte olduğu beyaz katırıyla silâhını ve bir de yolcular için vakfettiği araziyi bıraktı.' (Buhârî, Vesâya, 1) Hasır üzerinde uyuyup vücudu iz topladığında bile bunu dert etmeyerek kendisini bir ağaç gölgesinde mola veren yolcuya benzetmesi ve günlerce karnını doyuracak bir hurma dahi bulamadığı halde kanaat etmesi, Müslümanlar için hayata bakış rehberidir.

AKADEMİK

İLAHİYAT

Kur'an

TARİH

EDEBİYAT

SİNEMA

MÜZİK

EĞİTİM

FELSEFE

SOSYOLOJİ

PSİKOLOJİ

GALERİ

LİSTELER

FİKRİYAT TV

ESMA-İ HÜSNA

İSLAM

MÜZİK

FİKRİYAT AKADEMİ

Ayet ve Hadisler Işığında Dünya Sevgisi

Dünya sevgisi