Darüşşifa'dan günümüze sağlık müzesi

Bursa, ilk Osmanlı hastanesi ve ilk tıp okulu ve ilk devlet (memleket) hastanesine ev sahipliği yaptığından dolayı tarihi zenginliklerle dolu olduğu kadar Türk Tıp Tarihi açısından da özel bir yere sahiptir. Dârüşşifalar, ortaçağ boyunca zaman zaman ve bölgeden bölgeye değişen 'Dâr- üs-sıhha' 'Dâr-ül afiye', 'Dâr-ür raha', 'Dâr-ütTıp', 'Mâristan', 'Bîmâristan', 'Bîmarhâne' kervansaraylarda 'tâbhane' adlarıyla da adlandırılır. İlk Osmanlı hastanesinin yaptırıldığı Bursa (Prussa), Bitinya, Lidya, Pers, Roma ve Bizans hâkimiyeti altına girmiş, Rum beylerinin idaresinde kalmış, 6 Nisan 1326 senesinde Orhan Bey tarafından alınmış, yaklaşık 9 sene sonra, 1335 yılında da Osmanlı hükümet merkezi olmuştur. Ahmet Hamdi Tanpınar'ın; 'Şimdiye kadar gördüğüm şehirler içinde Bursa kadar muayyen bir devrin malı olan bir başkasını hatırlamıyorum. Fetihten 1453 senesine kadar geçen 130 sene, sade baştanbaşa ve iliklerine kadar bir Türk şehri olmasına yetmemiş, aynı zamanda onun manevi çehresini gelecek zaman için hiç değişmeyecek şekilde tesbit etmiştir...' diyerek anlattığı Bursa, Türklerin sağlık tarihi alanında da önemli bir yere sahiptir. Tarihinde birçok ilki barındıran Bursa, birçok değerli hekimi yetiştirmiş, ilk Osmanlı hastanesi ve ilk tıp okulu ve ilk devlet (memleket) hastanesine ev sahipliği yapmıştır. Yıldırım Bayezid'in en önemli yapıtlarından olan Darüşşifa, çeşitli metinlerde 'Bimarhane', 'Maristan' veya 'Şifahane' adlarıyla da yer almaktadır. 19. yüzyıla gelindiğinde, ordu barut deposu 'baruthane' olarak kullanmaya başladığından, günümüzde 'Baruthane' adıyla tanınmaktadır. Anadolu'da Osmanlı döneminin başlamasıyla kurulan ilk darüşşifadır (Dar-üt-tıbb). Tıp tarihindeki ilk Osmanlı hastanesi ve tıp okulu olma özelliğini de taşıyan Darüşşifa, Yıldırım Bâyezid tarafından kurulan Külliye (cami, medrese, hamam, imâret, darüşşifa)'nin bir parçasıdır. Darüşşifanın yaptırılması ve yaşatılmasında Yıldırım Bâyezid'in kızı Hundî Hatun ve eşi Emir Sultan'ın (Şemsettin Mehmet Ali el-Hüseyin el-Buhari) rolü büyüktür. Darüşşifa'nın yapım tarihi ile ilgili çeşitli söylemler bulunmakla birlikte, Mayıs 1400 (802) tarihli Vakfiyesi esas alınarak, bu tarihten önce yapılmış olduğu kararına varılmaktadır. Külliyenin diğer yapıları birbirlerine yakınken Darüşşifa, Yıldırım Camii'nin 250-300 m doğusunda, meyilli bir araziye yaptırılmıştır. Asıl olarak Molla Fenari'ye ait olan bu arazi, külliye için 'Şüşteri Bahçesi' adı ile Orhan Gazi tesislerine vakfedilmiş; Darüşşifa yeri içinse Orhan Vakfı'ndan kiralanarak her yıl 'zemin ücreti' ödenmiştir. Bu yıl 14 Mart Tıp Bayramı'nda açılan 'Anadolu'nun sağlık müzesi' olarak nitelendirilen Bursa Sağlık Tarihi Müzesi, başta tıp öğrencileri olmak üzere sağlık meraklılarınca ilgi görüyor. Pınarbaşı Mahallesi'nde restore edilen 150 yıllık Yerkapı Konağı'nda kurulan müze, şehrin ünlü hekimlerine ait tıbbi alet ve kimlikler, hastalıklı organlar, sağlık alanındaki gelişmelerin anlatıldığı panolar ve canlandırmalarla sağlık hizmetinin vazgeçilmez unsurlarından eczacılığın da gelişimini gözler önüne seriyor. Öğrenci ve araştırmacıların faydalanabileceği kütüphane ve çalışma alanının da bulunduğu müze, günümüz tıbbının yanı sıra Osmanlı dönemi tıp tarihine de ışık tutuyor. Eczacılar ve sağlık alanında çalışan kişilerin bağışladığı eşya, kitap ve belgelerle alt yapısı oluşturulan müze, sağlığa meraklı ziyaretçilerini ağırlıyor. Müzesi, 14 Mart Tıp Bayramı'nda ziyaretçi kabulüne başlayacak. Oluşumu 7-8 yıl önceye dayanan müzede yüz yıla yakın tarihi olan bir eczanenin canlandırması var. Müzenin diğer bir bölümünde cenin örnekleri, adli tıp ve patolojiden alınan organlar; geçmişte ve günümüzde ameliyatlarda kullanılmış sağlık malzemeleri; diş hekimlerinin kullanmış olduğu malzemeler ve gözle ilgili ayrı bir bölüm var. Bunun dışında Bursa'ya değer katan doktorlarımızın kullandığı malzemelerini sergilediğimiz bir bölüm var. Protez diş, ilaç şişeleri, sağlık karneleri, reçeteler yüzlerce objeyle müze, yüzyıllar öncesine yolculuk yaptırıyor. Eczane bölümünde bir eczacı ile eczacılık öncesi dönemde bitkisel ilaçlar hazırlayan bir hekim ve hasta canlandırmaları bulunuyor. Ziyaretçiler, kanserin vücutta nasıl oluştuğunu ya da kanamalı beyin ve sirozlu ciğeri görebiliyor.

AKADEMİK

İLAHİYAT

Kur'an

TARİH

EDEBİYAT

SİNEMA

MÜZİK

EĞİTİM

FELSEFE

SOSYOLOJİ

PSİKOLOJİ

GALERİ

LİSTELER

FİKRİYAT TV

ESMA-İ HÜSNA

İSLAM

MÜZİK

FİKRİYAT AKADEMİ

Darüşşifa'dan günümüze sağlık müzesi

Darüşşifa'dan günümüze sağlık müzesi