Arama

Abdullah bin Mesud

Abdullah bin Mesud, İslam'ı kabul eden ilk on kişiden biri. Abdullah bin Mesud, annesi ve kardeşi ile ilk Müslümanlardan olmuş, kendini İslam dinine ve Peygamber Efendimizin hizmetine adamıştı. Kâbe'de Kur'an okuyan ilk sahabi olan Abdullah bin Mesud, ümmetin firavunu sayılan Ebu Cehil'i öldürmüştü. Sahabe arasında ahlâk ve yaşayış bakımından Resulullah'a en çok benzeyen kişi olarak kabul edilen Abdullah bin Mesud, İslami ilimlerin kuruluşunda da öncü olmuştu. Peki, Abdullah bin Mesud kimdir? Abdullah bin Mesud'un hayatı…

HAYATI

◼️ Abdullah bin Mesud'un ailesi ve İslam'dan önceki hayatı hakkında fazla bilgi yoktur. Babası, Abdullah bin Hâris bin Zühre'nin halîfi idi. Bu sebeple o da Benî Zühre'nin halîfi olarak tanınmıştır.

◼️ Fakir bir ailenin çocuğu olduğu için İslamiyet'e girmeden önce pek tanınmayan Abdullah bin Mesud, çocukluğunda Ukbe bin Ebû Muayt'ın sürülerine çobanlık yaptı.

◼️ Hz. Hatice ve Ali'den sonra İslamiyet'i kabul eden üçüncü kişi olduğu söyleniyorsa da bizzat kendisi, altıncı Müslüman olmaktan şeref duyduğunu belirtir.

MÜSLÜMANLIĞI KABUL EDİŞİ

◼️ Onun yeni dine girişini, koyun sürülerini otlattığı bir sırada Hz. Peygamber'le aralarında geçen olağan üstü bir hadiseye bağlayan haberler yanında, Peygamber'in Erkam'ın evine yerleşmesinden veya Hz. Ömer'in İslam'a girmesinden önce Müslüman olduğuna dair rivayetler de vardır.

◼️ Abdullah'ın annesi Ümmü Abd bint Abdüved ve kardeşi Ukbe de ilk Müslümanlardandır.

İSLAM ADINA

◼️ Babası hakkında fazla bir şey bilinmediği için kendisine sahâbî bin sahâbiyye dendiği gibi, yine annesine nisbetle İbn Ümmü Abd diye de anılmıştır.

◼️ Müslüman olduktan sonra, azılı İslam düşmanlarından biri olan Ukbe bin Ebû Muayt'ın yanından ayrıldı ve kendini dine ve Hz. Peygamber'in hizmetine adadı.

◼️ Mekke'de diğer Müslümanlarla birlikte o da müşriklerin eziyet ve işkencelerine maruz kaldı ve bundan kurtulmak için Habeşistan hicretlerine katıldı.

◼️ Müşriklerden korkmadan ve onlardan gelecek baskılara aldırmadan, Hz. Peygamber'den sonra Kâbe'de aşikâre Kur'an okuyan ilk sahâbî olan Abdullah bin Mesud, aynı zamanda Medine'ye ilk hicret edenler arasında yer aldı.

◼️ Medine'de Mescid-i Nebevî'nin arka tarafında Abdullah'a annesiyle birlikte oturacakları bir ev ayrıldı, ayrıca kendilerine Resulullah'ın evine rahatça girip çıkmaları için izin verildi. Hatta bu yakın münasebet sebebiyle yabancılar onları Peygamber ailesinden sanırdı.

◼️ Kendisini Resulullah'ın hizmetine adamış olan Abdullah, Hz. Peygamber bir yere gitmek istediği zaman ayakkabılarını çevirip hazırlar, yolda önünde yürür, yıkanırken perde tutar ve uykuda iken ibadet için uyandırırdı. Bir yere oturduklarında ayakkabılarını çıkarır, muhafaza ederdi.

◼️ Güzel sesliydi ve çok güzel Kur'an okurdu. Sahâbe arasında ahlâk ve yaşayışı bakımından Resulullah'a en çok benzeyen bir kimse olarak kabul edilirdi. Hz. Peygamber'in hayat tarzını, kıyafetini, ahlâk ve tavırlarını örnek almada son derece gayret gösterirdi.

◼️ Bir yandan Hz. Peygamber'in özel hizmetinde bulunurken diğer yandan da yeni Müslüman olanlara İslâmiyet'i öğretirdi.

ASKERİ BAŞARISI

◼️ Medine'de Resulullah onunla Zübeyr bin Avvâm ve Muâz bin Cebel arasında muâhât kurdu. Kaynaklar onun Hz. Peygamber zamanındaki bütün savaşlara katıldığını bildirir.

◼️ Bedir'de savaştan bir önceki gece keşif kolunda görev aldı ve savaş sırasında yaralı olarak bulduğu Ebû Cehil'i öldürdü. Hz. Peygamber, ümmetin Firavun'u diye vasıflandırdığı Ebû Cehil'in öldürülmesinden dolayı Allah'a hamdederek Abdullah'ı övmüş ve Ebû Cehil'in kılıcını ona vermiştir.

◼️ Abdullah, Uhud Gazvesi'nde bir ara ortaya çıkan panik sırasında Peygamber'in yanından ayrılmayan birkaç kişiden biridir.

◼️ Hz. Peygamber'in vefatından sonra meydana gelen ridde olaylarında Medine'nin savunulması ve stratejik noktalarının korunması maksadıyla, Halife Ebû Bekir tarafından seçilenler arasında o da yer almıştır.

◼️ İbn Mesud, Hz. Ömer tarafından Kûfe kadılığı ve beytülmâl idaresi ile görevlendirildi. Daha sonra Şüreyh'in kadı olarak tayin edilmesi üzerine yalnızca beytülmâlle ilgili görevini sürdürdü.

◼️ Ömer şehid edilince Medine'ye döndü ve bir süre orada kaldıktan sonra Halife Osman tarafından Kûfe'deki eski görevine iade edildi.

◼️ Onun anlayış ve kabiliyeti konusunda, Resulullah'ın bir münasebetle söylediği şu söz de yeterli bir delil teşkil eder: "Eğer onlara danışmadan bir emîr (yönetici) tayin etseydim, İbn Ümmü Abd'i tayin ederdim".

VALİLİK GÖREVİ

◼️ Ayrıca Hz. Ömer'in Şamlılara daha çok hediye vererek onları kendilerinden üstün tuttuğunu söyleyen Kûfelilere, İbn Mes'ûd'u Kûfe'de görevlendirmek suretiyle de onları şereflendirdiğini ifade etmesi, onun bir yönetici olarak halife nezdindeki değerini gösterir.

◼️ Hz. Ömer'in Kûfe valisi olan Ammâr bin Yâsir ve Hz. Osman zamanında aynı yerin valisi olan Sa'd bin Ebû Vakkās gibi büyük sahâbîlerle bazı konularda görüş ayrılığına düşmesi sonucu, adı geçen valiler görevden alınırken İbn Mesud, uzun bir müddet görevde bırakılmıştır.

ÇALIŞMALARI

Kûfe'de resmî vazifesi yanında ilmî faaliyeti ve yetiştirdiği talebeler vasıtasıyla Kûfe tefsir ve fıkıh mekteplerinin de temellerini atmış bulunan Abdullah bin Mesud, daha sonra Hz. Osman tarafından Medine'ye çağrıldı.

◼️ Fakat İbn Mesud, halifenin Ebû Zerr'i Rebeze'ye mecburi ikamete göndermesi ve resmî Mushaf'a muhalif olur endişesiyle bazı şahısların elinde bulunan Mushaflar'ın yakılmasını emretmesi gibi sebeplerle halifeye kırgındı.

◼️ Kûfeliler onu koruyacaklarını vaad ederek ayrılmamasını istedikleri halde, ortaya çıkacak fitnelerin kendisi yüzünden başlamasını arzu etmediğini belirterek görevine son veren Osman'ın emrine uydu ve Medine'ye döndü.

◼️ Medine'de bir süre kaldıktan sonra hastalandı ve 60 yaşını geçmiş olarak vefat etti. Cenaze namazı Hz. Osman veya Ammâr tarafından kıldırıldı ve Bakî' Mezarlığı'na defnedildi.

KİŞİLİĞİ

◼️ Kaynakların belirttiğine göre Abdullah bin Mesud kısa boylu, zayıf ve esmer bir kimse idi. Son derece mütevazı bir kişiliğe sahipti. Saçlarını uzatır, temiz ve güzel giyinmeyi severdi.

◼️ Süründüğü güzel kokularla karanlık gecede bile tanınırdı. Reyta ve Zeyneb adlarında iki hanımı, Abdurrahman, Utbe ve Ebû Ubeyde adlarında üç oğlunun olduğu bilinir.

◼️ Daha çocuk sahibi olmadan Hz. Peygamber kendisine Ebû Abdurrahman künyesini vermiş ve oğlu olduğunda adını Abdurrahman koymuştur.

◼️ Abdullah bin Mesud'un hizmetlerini ve büyüklüğünü, onun siyasî ve idarî alandaki faaliyetinden çok, İslami ilimlerin kuruluşundaki öncülüğünde aramak gerekir.

Biyografinin daha detaylı halini okumak için tıklayın

2022 Fikriyat. Tüm hakları saklıdır.
BİZE ULAŞIN