Arama

Ebubekir Rüştü Atala

Güney Afrika'nın ilk Müslüman pilotu

Güney Afrika'nın ilk Müslüman pilotu Ebubekir Rüştü, halkı irşad etmesi için Sultan Abdülaziz tarafından buraya gönderilen Ebubekir Efendi'nin torunuydu. Sultan Abdülhamid'in eğitimini desteklediği Rüştü Bey, Çanakkale, Kut'ül Amare, Yemen cephelerinde yer aldı. Lawrence'a karşı Teşkilatı Mahsusa üyesi olarak Ortadoğu'da çalıştı. Peki, Ebubekir Rüştü Atala, Lawrence'a karşı nasıl istihbarat topladı?

HAYATI

◼️ Rüştü Atala'nın dedesi, Sultan Abdülaziz'in Güney Afrika'daki Müslüman tebaa arasındaki anlaşmazlıkları çözmesi için gönderdiği Erzurumlu fıkıh alimi Ebubekir Efendi'ydi. 1862'de ailesiyle beraber Güney Afrika'ya giden Ebubekir Efendi burada okullar açarak, insanları eğitti. Kısa sürede öğrendiği Afrikaans dilini ilk defa geliştiren bir ilim adamıydı.

◼️ O bölgedeki Müslümanlara İslam'ın esaslarını, kurallarını öğreterek insanları irşad etti. Aynı zamanda halifenin temsilcisi olan Ebubekir Efendi, irşad faaliyetleriyle de halk arasında özel yer edindi.

◼️ Rüştü Atala'nın babası ise Sultan Abdülhamid'in görevlendirmesiyle Singapur Başkonsolosu olarak görev yaptı.

◼️ Rüştü Bey ile kardeşi Güney Afrika'da doğdu. Aile padişah ile bağlantılarını hiçbir zaman koparmadı. Öyle ki Rüştü Bey ve abisi Fuat Bey'in sünnet düğünleri Abdülhamit'in emriyle yaptırıldı.

İLK MÜSLÜMAN PİLOT

◼️ Londra'da aldıkları eğitimden sonra Rüştü Atala pilot ağabeyi Fuat Bey dilbilimci, kız kardeşleri Havva Hayrunnisa ise doktor oldu.

◼️ Üç kardeş de I. Dünya Savaşı başladığı için Güney Afrika'ya döndü. Bu dönüşten büyük ilgi gördü. Gazeteler, Güney Afrika'nın ilk Müslüman pilotu olan Rüştü Bey ile ilk Müslüman kadın doktor kız kardeşi Havva Hayrunnisa ile ilgili haberler yaptı. Yapılan bu haberlerde Rüştü Atala'nın, ağabeyi Fuat Bey ile Osmanlı ordusu saflarında savaşmak için Anadolu'ya gidecekleri yazıyordu.

◼️ Osmanlı ordusuyla beraber Çanakkale Cephesi'nde savaşan Rüştü Bey, Ümitburunlu olarak anıldı. I. Dünya Savaşı'nda Çanakkale Cephesi'nde savaşan pilot Ebubekir Rüştü, savaşın en kritik döneminde özel görevle Yemen Cephesi'ne gönderildi.

◼️ Akıcı bir şekilde İngilizce dahil birkaç dili konuşabilen Rüştü Atala, Kut'ül Amare kahramanı Halil Kut'un komutasına verildi.

KRİTİK GÖREV

◼️ Bu dönemde Ebubekir Rüştü, Irak, Basra, Yemen arasında görev yaptı. İngiliz casusu Thomas Edward Lawrence'ın planlarını öğrenme ile görevlendirilen Rüştü Bey, bazen onun kılığına girdi bazen kendini Lawrence'ın adamlarından biri olarak tanıtarak Araplarla görüştü.

◼️ Lawrence'a karşı Teşkilatı Mahsusa üyesi olarak Ortadoğu'da çalıştı. Onun hayatı Güney Afrika'da başlayıp İstanbul, Londra, Çanakkale, Bağdat, Yemen, Basra'da devam edip yine doğduğu topraklarda geçti.

◼️ Savaştan sonra Rüştü Bey, Güney Afrika'ya dönerken ağabeyi Fuat Bey Londra'ya eğitimini tamamlamaya gitti. Milli Mücadele'yi destekleyen aile, Kurtuluş Savaşı sonrasında Türkiye Cumhuriyeti'nin kurulmasını sevinçle karşıladı.

◼️ Rüştü Bey, 1939'daki Erzincan Depremi'nin haberi alınınca Güney Afrika'da para toplayıp Türkiye'ye gönderdi. Fakat 1939'da Fuat Bey, İsmet İnönü imzasıyla 'haber vermeden yabancı bir ülkenin tabiyetine girdiği' gerekçesiyle vatandaşlıktan çıkartıldı.

APARTHEİD REJİMİ

◼️ Fuat Bey ve ailesi yanlış olan bu karardan sonra sorunu çözmek için uğraşırken 1948'de Güney Afrika'da Apartheid rejimi başladı. Aile için daha kötü günler başladı.

◼️ Bu rejimden yüzünden Rüştü Bey ve ailesi, Müslüman olduğu için hükümet tarafından ikinci sınıf vatandaş olarak kabul edildi ve baskılara maruz kaldı.

◼️ Apartheid rejim, insanın en katı şekilde sınıflaştırıldığı, insanlığa karşı suçun işlendiği bir rejimin adıydı. 1948 yılı sonrasında Güney Afrika'da Ulusal Parti'nin iktidara gelmesiyle başlayan, kurumsallaşarak ilerleyen ve ırk ayrımına dayanan bir rejimdi.

◼️ 1990'lı yıllara kadar devam bu rejimden dolayı birçok insan haksız yargılamalar ve alıkonulmalardan ötürü acı çekmiş, hatta hayatlarını kaybetti.

BÜYÜK HAYALİ

◼️ Rüştü Bey'in bir hayali vardı; otobüsle ailecek Türkiye'ye dönmek. Otobüs alınsa da Güney Afrikalı yetkililer bu yolculuğa onay vermedi.

◼️ Daha sonra Rüştü Atala, ticarete başlayıp Johannesburg'ta zeytinyağı, incir, tütün sattı. Zeytinyağının Afrika'da yaygınlaşmasını sağlayan Rüştü Atala, vefat ettiğindeyse Johannesburg'a gömüldü.

◼️ Kendi kahramanlıklarını anlatmaktan imtina eden Ebubekir Rüştü Atala, Fransızca, İngilizce, Yunanca gibi Batı dillerini çok iyi derecede biliyordu.

Biyografinin daha detaylı halini okumak için tıklayın

2022 Fikriyat. Tüm hakları saklıdır.
BİZE ULAŞIN