Arama

Süleyman Çelebi

Peygamber sevgisiyle hafızalara kazınan isim

  • Doğum Tarihi 1351
  • Doğum Yeri Bursa
  • Ölüm Tarihi 1422
  • Ölüm Yeri Bursa
Peygamber Efendimize duyduğu sevgi ile hafızalara kazınan Süleyman Çelebi, kaleme alığı mevlid ile erişilemeyecek bir noktaya ulaştı. Bu eser asırlarca doğum, ölüm, evlilik, nişan ve sünnet gibi çeşitli meclis ve merasimlerde coşku ile okunup dinlendi. Altı yüz yılı aşkın süredir, birçok şair tarafından mevlid yazılsa da hiçbiri onun eserinin değerini aşamadı. Peki, Süleyman Çelebi Vesiletü'n-Necat isimli bu mevlidi hangi olay üzerine kaleme aldı?

HAYATI

◼️ 1350 yılında Bursa'da doğan Süleyman Çelebi, ilim ehli bir aileye mensuptu. Hayatı hakkında bilgiler oldukça az olsa da Sultan Bayezid'in Divan-ı Hümayun imamlığını, Bursa Ulu Cami'nde ise baş imamlık yaptığı bilinir.

◼️  Süleyman Çelebi'nin Orhan Gazi, Murâd-ı Hüdâvendigâr, Yıldırım Bayezid, Emir Süleyman, Musa Çelebi, Çelebi Mehmet ve Sultan Murad'ın saltanatının ilk yılına erişti. Yaşadığı bu zaman dilimi, fetret devri hariç, Osmanlı'nın gelişip koca bir imparatorluk oluşturma yolunda önemli adımlar attığı dönemlerdi.

◼️  Köklü bir aileye mensup olduğu söylenen Süleyman Çelebi'nin dedesi, Osmanlı'nın önemli âlimlerinden biri olan Şeyh Mahmut'tu. Babası dönemin devlet adamlarından olan Ahmed Paşa'ydı.

◼️  Süleyman Çelebi'nin nerede ve nasıl eğitim aldığına dair bilgi bulunmaz. Fakat bulunduğu önemli makam ve kaleme aldığı eserden önemli bir eğitim gördüğü söylenebilir.

◼️  Gençlik yıllarında hangi makamlarda bulunduğu da bilinmez. Fakat Yıldırım Bayezid'in oğlu Emir Süleyman'ın sohbet meclisinde yer aldığı rivayet edilir. Nitekim Yıldırım Bayezid, kendisini Divan-ı Hümayun imamlığına getirdi.

ÇALIŞMALARI

◼️  Derviş olmasından dolayı bazı tarihi kaynaklarda Süleyman Dede olarak da anılır. Tefsir, kelam ve hadis âlimi Emir Sultan'ın sohbet halkasında bulunurdu. Yazdığı tek eserindeki tasavvufi alt yapı, onun böyle bir irfani muhit içerisinde yer aldığını destekler.

◼️  Süleyman Çelebi'nin asırlar geçmesine rağmen adından söz edilmesinin nedeni Ulu Cami'de imamlık yapması ya da Emir Sultan ile olan ilişkisi değil, kaleme aldığı mevlid idi.

DÜŞÜNCELERİ

◼️  Ulü'l-azm olarak adlandırılan 5 büyük peygamberin sahip oldukları bütün manevi hâl, ilim ve itibarın kaynağı Hz. Peygamber'di. Bundan dolayı da Muhammed ümmetinden olmak için çok niyazda bulundular.

Gerçi kim bunlar dahi mürseldürür
Lîk Ahmed ekmel ü efdâldurur

◼️  Bu olayın yanı sıra, eserin yazıldığı dönemi de dikkate almak gerekir. Fetret devrinde şehzadeler arasında yaşanan taht mücadelesi, Anadolu'da karışıklık meydana getirdi. Halk arasında mehdilik iddiaları ve Hub Mesihlik gibi akımlarla dini istismar eden kişiler ortaya çıktı.

◼️  Süleyman Çelebi işte böyle karışık bir zamanda halkı bilgilendirmek amacıyla kaleme aldı eserini. Aslında eserine verdiği isim de bunu gösterir: Vesiletü'n-Necat yani kurtuluş vesilesi…

◼️  Kurtuluşa, Kur'an, Peygamber Efendimiz ve onun sünnetlerine bağlanmak vesile olacaktı. Bu eser ile Süleyman Çelebi, varlığın merkezine Hz. Peygamber'i koyarak bir dünya tasavvuruna ulaşmayı amaçladı.

◼️  Bir diğer rivayete göre eser, bizzat Emir Sultan'ın isteği üzerine yazıldı. Süleyman Çelebi mevlide son halini verince Emir Sultan'ın huzurunda okudu ve çok beğenildi.

◼️  Onun eseri huşu içinde dinlemesi ve okumasını teşvik etmesi, eserin kısa zamanda tanınmasını sağladı.

ESERLERİ

◼️  Süleyman Çelebi'nin bilinen tek eseri Vesîletü'n-Necât'tır. Aruzun "fâilâtün fâilâtün fâilün" kalıbıyla yazılan eser, on bir nüshası karşılaştırılarak elde edilen metnine göre 768 beyit olup on altı babdan meydana gelir.

◼️  Fatih, Lâleli, Süleymaniye, Saliha Hatun, Millet, Nuruosmaniye ve Köprülü kütüphanelerinde birçok yazma nüshası mevcuttur.

◼️  Vesîletü'n-Necât, kaleme alındığı günden bu yana mevlithanlar tarafından çeşitli meclislerde farklı musiki makamları eşliğinde icra edilir.

◼️  Bu eser, Rumca, Arapça, İngilizce, Almanca, Boşnakça, Arnavutça, Çerkesçe ve Gürcüceye çevrilerek geniş bir kültür havzasına yayıldı.

Biyografinin daha detaylı halini okumak için tıklayın

2022 Fikriyat. Tüm hakları saklıdır.
BİZE ULAŞIN