Arama

Muhammed Hamidullah

Bağımsızlık mücadelesi nedeniyle vatansız bırakılan İslam alimi

  • Doğum Tarihi 19 Şubat 1908
  • Doğum Yeri Haydarabad Nizamlığı
  • Ölüm Tarihi 17 Aralık 2002
  • Ölüm Yeri ABD
İslam tarihine büyük katkılar sağlayan Muhammed Hamîdullah, 20. yüzyılın en önemli âlimlerinden biri. Onun Haydarabad'da başlayan hayat yolculuğu, Mekke, Medine, Beyrut, Şam, Kahire, Fransa, Almanya, Kuzey Afrika ülkeleri ve İstanbul'a kadar uzandı. Hindistan tarafından işgal edilen Haydarabad'ın bağımsızlığı için çok sayıda çalışmalar yaptı; bu nedenle ülkesine girişi yasaklandı. Hamîdullah, başka bir ülkenin vatandaşlığına girmeyi reddetti ve "heimatlos" yani vatansız statüsünde yaşadı.

HAYATI

◼️ Ailesi köklü ilmî geleneğe sahip olup Arap müfessir ve mutasavvıfı Mahdûm Mehâimî'nin soyundan gelir. Babası Haydarâbâd Nizamlığı başmüftülerinden Ebû Muhammed Halîlullah'tır.

◼️ İlk bilgileri babasından aldıktan sonra dinî eğitimini Câmia Nizâmiyye'de tamamladı ve yüksek lisans seviyesine denk bir derece olan "mevlevî kâmil" unvanını aldı. Ardından mezun olduğu Osmâniye Üniversitesi Hukuk Fakültesi'nde devletler hukuku alanında yüksek lisans yaptı.

◼️ 1929'da Hanefî âlimlerinin eserlerini neşretmek amacıyla oluşturulan Meclisü ihyâi'l-maârifi'n-Nu'mâniyye'nin kuruluşuna katıldı.

◼️ Çalışmaları sırasında San'a, Mekke, Medine, Beyrut, Şam ve Kahire kütüphanelerinde araştırmalarda bulunduktan sonra 1932 yılında İstanbul'a gitti ve Şerefettin Yaltkaya, İsmail Saib Sencer, Hellmut Ritter, Osman Reşer gibi ilim adamlarıyla görüştü.

◼️ Doktorasını yaparken Paul Ernst Kahle ve Fritz Salim Krenkow'dan faydalandı. Bu süre içerisinde aynı üniversitede Arapça ve Urduca dersleri verdi, Islamic Culture dergisinin Avrupa muhabirliğini yaptı. 1933'te tezini tamamladı.

◼️ 1936-1946 yılları arasında Osmâniye Üniversitesi Hukuk Fakültesi'nde İslam hukuku ve devletler hukuku profesörü olarak görev yaptı; ayrıca Dinî İlimler Fakültesi'nde ders verdi.

◼️ 1946 yılında Haydarâbâd Nizamlığı'nın Birleşmiş Milletler'e üye olması için kurulan delegasyona seçilen Hamîdullah, yurt dışındayken Hindistan'ın 1948 yılında Haydarâbâd Nizamlığı'nı işgal etmesi üzerine ülkesine dönmedi.

 

EĞİTİM HAYATI

◼️ Mescid-i Nebevî'de kıraat âlimi Hasan bin İbrâhim eş-Şâir'in huzurunda Kur'ân-ı Kerîm'i baştan sona kadar kıraat etmiş ve bir icâzetnâme almıştır.

◼️ 1950'lerin başlarında bir süre Pakistan Devleti'nin ilk anayasasıyla ilgili hazırlık çalışmalarına katılan Hamîdullah, 1951'de İstanbul'da düzenlenen 22. Milletlerarası Müsteşrikler Kongresi'nde sunduğu İslam hukukunun kaynaklarına dair tebliğiyle dikkatleri üzerinde topladı.

◼️ Bu enstitüde bulunduğu sırada kendisine asistanlık yapanlar arasında Fuat Sezgin ve Salih Tuğ yer almaktadır. Aynı süre içinde Ankara Üniversitesi İlâhiyat Fakültesi ile Erzurum Atatürk Üniversitesi İslâmî İlimler Fakültesi'nde İslâm tarihi, İslâm müesseseleri tarihi, mukayeseli dinler tarihi ve İslâm hukuku dersleri okuttu; ayrıca İstanbul, İzmir, Konya ve Kayseri'de çok sayıda konferans verdi.

◼️ Derslerini ve konferanslarını takip eden, daha sonra İslâmî ilimler alanında akademik çalışma yapanlar arasında Hayreddin Karaman, Bekir Topaloğu, Suat Yıldırım, Yusuf Ziya Kavakçı ve İhsan Süreyya Sırma da bulunmaktadır.

ÇALIŞMALARI

◼️ Hindistan ile İngiltere arasındaki suçluların iadesi anlaşmasına göre İngiltere'ye girişi engellenince Fransa'ya yaptığı sığınma başvurusunun kabul edilmesi üzerine 1996 yılına kadar orada vatansız (heimatlos) statüsünde yaşadı.

◼️ 1954'te Paris'te araştırmacı olarak çalışmaya başlayan ve 1978 yılında emekli olduktan sonra da araştırmalarına devam eden Hamîdullah, rahatsızlığı ilerleyince 1996'da Amerika Birleşik Devletleri'ndeki akrabalarının yanına yerleşti.

◼️ 17 Aralık 2002 tarihinde vefat etti, mezarı Jacksonville'deki Müslüman kabristanındadır.

◼️ Peygamber Efendimizin hayatıyla ilgili çalışmalarından dolayı Pakistan Devleti'nin kendisine lâyık gördüğü en yüksek dereceli hilâl-i imtiyâz nişanını kabul etmiş, fakat para ödülünü İslamabat'taki İslâm Araştırmaları Enstitüsü'ne bağışlamıştır; aynı şekilde Kral Faysal para ödülünü de almamıştır.

◼️ Kendisine Türkiye Cumhuriyeti Millî Eğitim Bakanlığı tarafından Türk yazılı edebiyatının gelişmesine yardım eden yayınları dolayısıyla takdir ve teşekkür belgesi, İstanbul'daki bir kültür vakfı tarafından "Türk Millî Kültürüne Hizmet Şeref Armağanı" ödülü verilmiştir.

 

ESERLERİ

◼️ Muhammed Hamîdullah, rivayete dayalı yöntemler kullanmaları açısından hadis ve tarih ilimleri arasında yakın bir ilişki bulunduğu görüşündedir. İnsanların tarihî belgeleri ilk elden alma arzusu sonucunda belgelerin büyük bir kısmının metinleri bu iki ilim sayesinde günümüze kadar gelebilmiştir. Muhammed Hamîdullah'ın kaleme aldığı eserlerin başında şunlar gelir:

◼️  Her Dilde Kur'an

◼️  İslam'da Devlet İdaresi

◼️  Hz. Peygamber'in Savaşları

◼️  Fransızca Kur'an Çevirisi

◼️  İslam Peygamberi

◼️  İslam'a Giriş

◼️  Allah'ın Resulû Muhammed

◼️  Sahih-i Buhari'nin Fransızca Çevirisi

◼️  İslam'ın Doğuşu

◼️  Hz. Peygamber'in Altı Orijinal Diplomatik Mektubu

◼️  Siyerü'l Kebir'in Fransızca Çevirisi

Biyografinin daha detaylı halini okumak için tıklayın

2022 Fikriyat. Tüm hakları saklıdır.
BİZE ULAŞIN