Arama

İbn Kemal

Osmanlı devleti şeyhülislamı ve tarihçidir

  • Doğum Tarihi 15 Mayıs 1469
  • Doğum Yeri Edirne
  • Ölüm Tarihi 16 Nisan 1536
  • Ölüm Yeri İstanbul
Osmanlı'nın önemli tarihçi ve şeyhülislamı Kemalpaşazade Şemseddin Ahmed Efendi, dedesine nispetle İbn Kemal olarak da bilinir. 16. yüzyılın Osmanlı ilim ve kültürünün en büyük alimlerinden biri olan İbn Kemal, dönemlerinde yaşadığı II. Bayezid, Yavuz Sultan Selim ve Kanuni Sultan Süleyman'nın sevgi ve saygısını kazandı. Hadis, tefsir, fıkıh gibi dinî ilimler başta olmak üzere tarih, edebiyat, felsefe, dil ve tıp gibi birçok ilme olan hâkimdi. Peki, İbn Kemal'in hayatını değiştiren olay neydi? Yavuz Sultan Selim, İbn Kemal ile ilgili ne vasiyet etti?

HAYATI

◼️ Asıl adı Şemseddin Ahmed olan Kemalpaşazade Şemseddin Ahmed Efendi, II. Bayezid'e lalalık yapan büyükbabası Kemal Paşa'ya nispetle İbn Kemal olarak anılır.

◼️1469'da dünyaya gelen Şemseddin Ahmed, bazı kaynaklarda Tokat'ta bazı kaynaklarda Edirne'de doğduğu kaydedilir. Amasyalı olduğu da ileri sürülür.

◼️ Şemseddin Ahmed'in dedesi, Fatih döneminde devlet hizmetinde vezirliğe kadar yükselen Kemaleddin Ahmed Efendi, babası ise II. Beyazıt döneminde Amasya merkez muhafızlığı ve Tokat sancakbeyliği yapmış olan Şücaüddin Süleyman Bey'di.

◼️ Annesi ise İran'dan gelip Tokat'a yerleşen Fâtih Sultan Mehmed dönemi kazaskerlerinden Küpelioğlu Muhyiddin Mehmed'in kızıydı.

ŞEYHÜLİSLAMLIĞI

◼️ 100 akçe yevmiye ile önce Edirne Dârülhadisi'ne, 1522 yılında ise buradaki Sultan Bayezid Medresesi'ne müderris tayin edildi.

◼️ 1524'de İstanbul'a gelerek Fâtih Medresesi'nde görevini sürdürdü. Sonrasında Zenbilli Ali Efendi'nin yerine Mayıs 1526 şeyhülislâmlığa getirildi.

◼️ II. Bayezid'in emriyle Türkçe bir tarih kaleme alan ve daha sonra devam ederek, eserini ilk on padişahın anlatıldığı 10 ciltlik bir tarih hâline getiren Şeyhülislâm İbn Kemal'in eseri Osmanlı tarihçiliğinde bir dönüm noktasıdır.

◼️ İbn Kemal'in tarihiyle ilk dönem Osmanlı tarihçiliği en önemli eserini verdi. İbn Kemal, daha önce yazılmış tarihlerde olduğu gibi tarihi birbiriyle ilgisi olmayan olaylar dizisi olarak değil, birbirine bağlı bir hadiseler zinciri olarak ele aldı. Bir konuyu anlatırken onun meydana gelmesine sebep olan önceki hadiselerin de üzerinde durdu.

◼️ İbn Kemal'in eseri Osman Gazi'den Mohaç Seferi dönüşüne kadar olan süreyi kaleme aldı. Her padişaha bir defter, yani bir cilt ayırdı. Ancak Kemal Paşazâde'nin on defterden oluşan eserinin tamamı bugün mevcut değildir.

 

ALİM OLUŞU

◼️ 16. yüzyılın Osmanlı ilim ve kültürünün en büyük âlimlerinden biri olan İbn Kemal, dönemlerinde yaşadığı üç padişahın sevgi ve saygısını kazandı.

◼️ Hadis, tefsir, fıkıh gibi dinî ilimler başta olmak üzere tarih, edebiyat, felsefe, dil ve tıp gibi birçok ilme olan hâkimdi ve bu alanlarda eser verdi.

◼️ Eser verdiği her ilim dalında, karmaşık konuları cesaretle tartışır, alanın en önemli alimlerini ustalıkla eleştirirdi

◼️ 16. yüzyılın ilk yarısında Osmanlı ilim ve kültürünün en büyük temsilcilerinden biri olarak görülür.

◼️ Muhyiddin Mehmed b. Pîr Mehmed, Sa'dî Sâdullah Efendi, Muslihuddin Mustafa, Celâlzâde Sâlih Çelebi ve Şeyhülislâm Ebüssuûd Efendi onun yetiştirdiği âlimlerden bazılarıdır.

◼️ Muhyiddin İbnü'l-Arabî hakkında verdiği olumlu fetva, Yavuz Sultan Selim üzerinde etkili oldu. Sultan, Mısır dönüşünde dört ay kadar kaldığı Dımaşk'ta Muhyiddin İbnü'l-Arabî'nin kabri üzerinde bir türbe ve yanında bir cami ile imaret yaptırdı.

◼️ Hayatı yazı yazarak geçtiği hâlde, rivayete göre her gün bin tane fetva yazdığı söylenir.

VEFATI

◼️ Osmanlı önemli tarihçi ve şeyhülislamı Kemalpaşazade, 16 Nisan 1534 Perşembe günü vefat etti. Kabri, Edirnekapı dışında Şeyh Ahmed Buharî'nin damadı Mahmud Çelebi'nin açık türbesindedir.

◼️ Vasiyetnamesinde cenazesinin dervişane bir şekilde kaldırılmasını ve kabri üzerine türbe yapılmayıp sadece bir taş dikilmesini istedi.

◼️ Vefatına; "İrtihâlü'lulûm bi'l Kemal" diye tarih düşürüldü. Bu "Kemal Paşazâde ile ulum (ilimler) mezara gömülmüştür" anlamına gelir.

ESERLERİ

◼️ Tarihi Âli Osman: Kemal Paşazade, Osmanlı tarihçiliğinin en önemli eserine imza attı. Eser özellikle hadiseleri içinde yaşadığı Yavuz Sultan Selim dönemini içerdiği için önemlidir.

◼️ Yavuz'dan sonra, Kanunî Sultan Süleyman dönemini de kapsayan 1526 tarihine kadar vuku bulan hadiseleri kaleme aldı. Eser, Mohaç Savaşı anlatıldıktan sonra son bulur.

◼️ Yâiyye Risâlesi: Kemâl Paşazâde'nin Fars gramerinde önemli bir yeri olan harf-i yâ'nın nitelikleri ve işlevleri üzerine kaleme aldığı bir eserdir. Kemâl Paşazâde'nin, Farsçadaki yâ harfinin keyfiyetini ele aldığı Yâiyye Risâlesi aslında konunun uzmanı denebileceklere bir meydan okuyuşun belgesiydi.

Biyografinin daha detaylı halini okumak için tıklayın

İlginizi Çekebilir

2022 Fikriyat. Tüm hakları saklıdır.
BİZE ULAŞIN