Arama

Eski İstanbul'un az bilinen 10 mizah dergisi

Türkçe mizahın başkentinin İstanbul olduğunu biliyor muydunuz? Ya da yurt dışında çıkarılan gazetelerin bile ana gayesinin İstanbul'a gelmek olduğunu? Sizler için, halkın İstanbul'dan haber alıp, İstanbul'un yaşayışını öğrendiği 10 mizah dergisini derledik.

  • 1
  • 16
DİYOJEN (1870)
DİYOJEN (1870)

Mahmud Nedim Paşa'nın sadareti döneminde, Teodor Kasap Efendi'nin 24 Kasım 1870 tarihinde İstanbul'da haftada üç gün olarak yayınlanmaya başladığı Diyojen, ilk bağımsız Türk mizah gazetesi olarak kabul edilmiştir. Logo altında ''Gölge etme başka ihsan istemem. Haftada iki defa neşrolunur'' ifadesi yer alır.

Türkçe yayınından önce bir süre Fransızca, Rumca ve Ermenice olarak da yayınlanan ve Türkiye'de modern mizahın ilk örneklerinin yer aldığı Diyojen'de Ali Bey, Ebuzziya Tevfik ve Namık Kemal'in imzasız yazıları da yer almıştır.

''Genel adaba ve devlet menfaatine aykırı yayın yaptığı'' gerekçesiyle önce iki ay süreyle tatil edilen Diyojen, Mahmud Nedim Paşa'dan sonra sadrazamlığa getirilen Midhat Paşa döneminde ise, ''bazı tanınmış kimselerin namlarına ve onurlarına dokunacak isnatlar bulunduğu'' gerekçesiyle 10 Ocak 1873'te kapatılmıştır. Çıkan 183 sayı üç ciltte toplanmış ve bu süreçte gazete, geçici olarak üç kez kapatılmıştır.

İstanbul'da ''Gölge Etme Başka İhsan İstemem'' alt logosuyla ve Diyojen adıyla, 28 Şubat – 18 Nisan 1998 tarihleri arasında fasiküller halinde bir mizah dergisi daha yayınlanmıştır. Turgut Çeviker'in Genel Yayın Yönetmeni Öner Ciravoğlu'nun Yazı İşleri Sorumlu Müdürü olarak gördüğü bu mizah yayını da öncülü gibi uzun süreli olmamış ve sadece sekiz sayı kadar çıkabilmiştir.

  • 3
  • 16
KAHKAHA (1875)
KAHKAHA (1875)

Haftada iki defa Basiret Matbaası'nda yayımlanan derginin sahibi Ali Bey'dir. 27 Mart 1875 ile 27 Mayıs 1875 tarihleri arasında haftada iki defa olmak üzere toplamda 26 sayı çıkarılan dergide Ali Bey'in amacı Basiret gazetesine ithafen yazılan yazılara karşılık vermektedir. Basiret, Mehmet Tevfik'in Letaif-i Asar'ında sonra ikinci kez bir mizah dergisi basar.

Kahkaha büyük boy iki sütun dört sayfa olarak neşredilmiştir. Çıkarıldığı dönem itibariyle çok fazla rakibi vardır, fakat bu rakipleri Kahkaha'dan hep olumlu bahsetmişlerdir. Muharriri M.M; musavviri A.F olarak imza atmıştır.

Karikatürler daha detaylı, özellikle insan mimikleri çok çarpıcıdır. O çemberin dışında kalan insanlar karmaşa içindedir. Karikatürler genellikle İstanbul'un sosyal hayatını konu edinir. Özellikle İstanbul'daki belediyelere ait aksaklıklar, Gedikpaşa Tiyatrosu'nda görülen yanlışlar, İstanbul insanının tiyatroya, müziğe olan ilgisi ve günlük yaşamı karikatürlerin ana konusunu teşkil eder.

Kahkaha dergisinde karikatürlerde bir yenilik göze çarpar. İlk sayıdan itibaren bir dama tablası ve birkaç elde beyazların/siyahların kazanmasına yönelik hazırlanmış bir oyun verilir. Okuyuculardan istenen hamle sayısı ile istenen rengin kazanmasını sağlamaları istenir.

Gidişat ve oyunun cevabı ise bir sonraki sayıda açıklanır. Böyle bir oyun yenidir ve daha sonra çeşitli yarışmaların ve oyunların mizah dergilerinde sayfalarca yer kaplandığı görülecektir. Dokuzuncu sayıda kesilen bu su zekâ oyunu Basiretçi Ali'nin gazetecilik konusunda ileri görüşlü bir vizyonu olduğunu gösterir. İki ay varlığını sürdürebilen dergi 26 sayı sonra kapatılmıştır.

  • 5
  • 16
ÇAYLAK (1877)
ÇAYLAK (1877)

Çaylak, 93 Harbi olarak bilinen Osmanlı-Rus Savaşı öncesinde neşrolunmaya başlanmış, harp sırasında neşrine devam edilmiş Osmanlı mizah dergisidir. İlk sayfasında abonelik bilgileriyle birlikte şu bilgiler yer almaktadır. ''Matbaa ve mahalli idaresi Babıali caddesinde Basiret Matbaası. İlanatın beher satırından 5 kuruş alınır.''

2019 Fikriyat. Tüm hakları saklıdır.
BİZE ULAŞIN